Για την
Κύπρο και την αλήθεια
Του
Φάνη Μαλκίδη
Είναι
γεγονός ότι ο Ελληνισμός της Θράκης, της
Ιωνίας και του Πόντου έμεινε στο
περιθώριο εδώ και πολλά χρόνια, και,
για να μιλήσουμε πιο συγκεκριμένα,
μετά το 1922 ο Ελληνισμός της Ανατολής
έμεινε χωρίς αναφορά στην πολιτική και
την ιστορία. Μηχανισμοί εχθρικοί δεν
άφησαν να αναδειχθεί η παράδοση του
Ελληνισμού της Ανατολής, αποσιώπησαν
και πολέμησαν την ιστορική παρακαταθήκη.
Μια μικρή έρευνα μόνο στα σχολικά βιβλία
αρκεί για να το αποδείξει.
Το
ίδιο συνέβη με την Κύπρο, στο νησί όπου
δοκιμάστηκε ο Ελληνισμός και οι
προσπάθειές του για δικαιοσύνη. Όσον
αφορά την ιστορική καταγραφή,
ο χώρος διαβίωσης του Ελληνισμού της
Ανατολής αποτέλεσε "άγνωστη γη",
παρέμεινε στο περιθώριο,
και οι πρόσφυγες αποτέλεσαν ανθρώπους
χωρίς παρελθόν. Ειδικότερα ζητήματά
τους δεν αναδείχθηκαν - μιλώ για τις
μεγάλες γενοκτονίες που υπέστησαν οι
Έλληνες του Πόντου, της Ιωνίας και της
Θράκης -,
ενώ όταν έγινε προσπάθεια για προβολή
και διεθνοποίηση αυτών των εγκλημάτων,
αυτή υπονομεύτηκε τόσο από την ίδια την
πολιτεία αλλά και μέλη και φορείς των
οργανωμένων προσφυγικών συλλόγων. Η
καθυστερημένη αναγνώριση της
γενοκτονίας των Ποντίων και οι
ενέργειες προς την ακύρωσή της και το
παρασκήνιο με την υπόθεση της
γενοκτονίας των Μικρασιατών δεν τιμά
κανένα.
Το
ίδιο έγινε και στην υπόθεση της Κύπρου.
Κάθε αναφορά στον αγώνα του Ελληνισμού
του νησιού για Αυτοδιάθεση- Ένωση,
αποσιωπήθηκε, πολεμήθηκε και έμεινε στο
περιθώριο. Η δεκαετία του 1950,
που ανέδειξε ένα μεγάλο
αντιαποικιοκρατικό κίνημα,
που ενέπνευσε τους Έλληνες αλλά και
ξένους,
παρέμεινε σκοτεινό σημείο στην ιστορία
και την πολιτική. Η τουρκική εισβολή
στην Κύπρο παρέμεινε μακριά από
αναλύσεις και γνώσεις και η στρατιωτική
κατοχή του νησιού αντιμετωπίστηκε σαν
διπλωματική σύσκεψη. Οι δολοφονημένοι,
οι αγνοούμενοι, οι πρόσφυγες, η
καταστροφή του πολιτισμού, η
στοιχειώδης άμυνα έμειναν χωρίς
απάντηση, αφού δεν έπρεπε να προκληθεί η
Τουρκία (!). Μία
δική μας υπόθεση παραπέμφθηκε σε
διεθνείς οργανισμούς και η απελευθέρωση
έγινε ζήτημα ένταξης στην Ευρωπαϊκή
Ένωση.
Πραγματικοί
κιβωτοί διαφύλαξης, διάσωσης και
μεταφοράς,
τόσο των παραδόσεων του Ελληνισμού της
Ανατολής όσο και της Κύπρου, αποτέλεσαν
και συνεχίζουν να αποτελούν για πολλά
χρόνια τα σωματεία και οι οργανώσεις. Ο
χορός, το τραγούδι, οι ιδιαίτερες
παραδοσιακές ενδυμασίες μεταφέρθηκαν
και παραδόθηκαν στις επόμενες γενιές. Το
ίδιο έγινε και με τη ποντιακή,
θρακική, κυπριακή
γλώσσα. Εκεί που η πολιτεία απουσίασε, ή
ήταν ακόμη και εχθρική, άνθρωποι με
γνώση και κυρίως πολιτισμικοί φορείς
ενός άλλου Ελληνισμού, κατόρθωσαν και
διαφύλαξαν την ιδιαίτερη αυτή παράδοση.
Τα προσφυγικά σωματεία στην Κύπρο, οι
οργανώσεις των αγνοουμένων, των
αιχμαλώτων, οι ενώσεις των πολεμιστών το
1974 είναι μερικά δείγματα συλλογικής
προσπάθειας. Αλλά σε συνθήκες
αλλοτρίωσης της σκέψης και του τοπίου,
τις περισσότερες δηλαδή φορές εχθρικές -
η κατασπατάληση της προσφυγικής
περιουσίας και η αρπαγή της από το
κράτος είναι ένα μεγάλο ζήτημα
-, δεν
αρκούν μόνον
ο χορός και το τραγούδι. Χρειάζεται και η
σκέψη, ο λόγος και κυρίως η δράση. Η δράση
για ανάδειξη του Κυπριακού στη βάση της
εισβολής και κατοχής από ένα διαρκές
επεκτατικό κράτος και όχι της
συνομιλίας με τον κατακτητή. Γεγονός που
είναι παγκόσμια πρωτοπορία, να
συνομιλεί δηλαδή το θύμα με το θύτη. Στην
Κύπρο σήμερα το ζητούμενο είναι η αλλαγή
στάσης και πράξης. Οι συνομιλίες με την
Τουρκία και με τους εκπροσώπους της δεν
οδηγεί πουθενά. Αντιθέτως δίνει λόγους
για συχνή ομηρία της Κύπρου και
διαιώνιση της κατοχής.
Η
συμβολή του συλλόγου «Σπάρτακος»,
που διοργανώνει το Φεστιβάλ και με τη
δράση του συνεισφέρει στη διάσωση της
έννοιας της ελευθερίας,
που πραγματοποίησε ο Θρακιώτης ηγέτης
της επανάστασης των δούλων στην αρχαία
Ρώμη, είναι καθοριστική. Καθοριστική εδώ
στη Θράκη, στον Έβρο στην υπόθεση του ποντιακού,
μικρασιατικού,
θρακικού
αλλά και κυπριακού
Ελληνισμού. Η έννοια της συμβολής,
όπως όλοι γνωρίζουμε,
προέρχεται από το συμβάλλω δηλαδή το
ενώνω, και οι άνθρωποι του Συλλόγου εδώ
και χρόνια κινούνται προς την
κατεύθυνση της ενότητας. Ενότητα για τη
διεκδίκηση της υπόθεσης του Ελληνισμού
της Ανατολής και της Κύπρου, των
προσφύγων, των αγνοουμένων, της
διατήρησης της μνήμης και της προβολής
ενός διαφορετικού τρόπου ζωής.
Πολιτισμού και ιστορικής αλήθειας.
Δικαιοσύνης και Αλήθειας.
Ο
Φάνης Μαλκίδης διδάσκει κοινωνιολογία
στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης. Το
παραπάνω
κείμενο είναι μέρος της ομιλίας του
στην ημερίδα που διοργανώθηκε στο
πλαίσιο του 8ου Πανελλήνιου
Φεστιβάλ Παραδοσιακών Χορών-Τραγουδιού
Έβρου, το
οποίο φέτος ήταν αφιερωμένο στα 80 χρόνια
από το ξεριζωμό και την προσφυγιά του
Ελληνισμού της Θράκης, της Ιωνίας και
του Πόντου και στην Κύπρο.
