Απολογισμός
με χίλια πύρινα ερωτήματα και δύο
απαντήσεις
Δρ
Χ. Αλεξόπουλος,
DEA Statistique, Lic. Informatique, PhD Comp. Science
Πανεπιστήμιο Πατρών
3
Σεπτεμβρίου 2007
Από
το τέλος του Αυγούστου 2007 η Πελοπόννησος
και η Εύβοια δεν είναι και ούτε θα είναι
πλέον όπως τις ξέραμε... Ούτε και η Ελλάδα.
Τέλος μιας εποχής και αρχή μιας νέας
γκρίζας στο χρώμα της στάχτης. Αλοίμονο...
τόποι άλλοτε ειδυλλιακοί και
παραγωγικοί, βορά μιας πρωτοφανούς
οικολογικής καταστροφής. Άραγε, θα
μπορέσουν κάποτε να ορθοποδήσουν; Και
μαζί τους κι εμείς?
Θρήνος
για μια ζωή που θάφτηκε στις στάχτες...
Η
πύρινη κόλαση φαίνεται ότι - επιτέλους -
καταλάγιασε. Για την ώρα ή τουλάχιστον
για φέτος... Σπέρνοντας όλεθρο και
καταστροφή, θάνατο και αποκαϊδια. Οδύνη
κι απόγνωση.
Τώρα
που στα καμένα δάση ακόμα καίνε χιλιάδες
μικρά "καντηλάκια¨ στα κουφάρια των
δένδρων, καιρός λοιπόν να ξεκινήσουμε
τον πικρό απολογισμό. Πάνω στις στάχτες
της απόγνωσης και της ανημποριάς μας.
Όχι μόνον ποσοτικό - οικονομικό και
περιβαλλοντικό-, όσων χάθηκαν ή καλύτερα
όσων απόμειναν. Αλλά απολογισμό
ποιοτικό, για τη "κοινωνία των πολιτών",
για τον κάθε πολίτη ξεχωριστά.
Απολογισμό των όσων χάθηκαν γι' αυτόν, το
επίπεδο ζωής του, το μέλλον του, τα
παιδιά του. Και των όσων μπορούν να
διασωθούν/ανακτηθούν στο μέλλον.
Για
τους σκεπτόμενους πολίτες - και είναι
ακόμα πολλοί ευτυχώς -, ένας τέτοιος
απολογισμός ισοδυναμεί με μια σειρά
αμείλικτων και πιεστικών ερωτημάτων.
Ειδικά ΤΩΡΑ. Με αρκετή δόση ειρωνείας, ας
αναρωτηθούμε μήπως αυτό είναι και το
μόνο παρήγορο σήμερα. Η "τελευταία
ευκαιρία" που λένε, ευκαιρία που
αναδύθηκε από τις φλόγες του ολέθρου.
-
Τελικά και επιτέλους λοιπόν, τι χάσαμε? Μόνον δάση, σπίτια, αρχαιότητες, αγρούς και βοσκοτόπια? Και τι απέμεινε από την Ελλάδα? Από το φυσικό μας πλούτο;
Παίρνοντας για παράδειγμα την Αρκαδία, τι απέμεινε από την Αρκαδία των δασών, των νυμφών και των βουκολικών ειδυλλίων? Αλλά και από την πρόσφατη Αρκαδία, όπου παρ' όλη την από πολλές πλευρές και από πολλούς από μας επιδειχθείσα συστηματική ασέβεια και αδιαφορία προς το περιβάλλον, συνέχιζε ακόμα να κρατά την πολυποίκιλη εκείνη φύση της, τη χλωρίδα, τα δάση και τους αγρούς, ένα περιβαλλοντικό μωσαϊκό και ανάγλυφο που της προσέδιδαν μεγάλο μέρος της αίγλης και των διαχρονικών χαρακτηριστικών μιας παλαιάς μυθικής χώρας. -
Τι απέμεινε από την Αρκαδία των πρόσφατων και απατηλών - όπως αποδείχθηκε - υποσχέσεων της "αειφόρου και φιλικής προς το περιβάλλον ανάπτυξης";
-
Είναι αναστρέψιμη αυτή η αλλαγή; Κοινώς, θα μπορέσει κάποτε η Αρκαδία, η Ηλεία, η Μεσσηνία, η Λακωνία, η Εύβοια, δηλ. η ελληνική επαρχία, να αναγεννηθεί από τις στάχτες της και μάλιστα με βιώσιμους όρους; Και αν ναι, πότε, πως, με ποιούς και για ποιούς;
-
Τι απέμεινε λόγου χάριν από το όραμα της "ευρωπαϊκής" Αρκαδίας; Για το μέλλον των κατοίκων, το μέλλον των παιδιών τους, που ευελπιστούσαν μέχρι την περασμένη Παρασκευή ότι θα πραγματωθεί στον τόπο αυτό; Ή πρόκειται για μια ηλίθια παράκρουση ή ουτοπία με ληγμένη ημερομηνία;
-
Μήπως είναι το τέλος μιας εποχής που σφραγίζεται από μια τεράστια συλλογική ευθύνη πάνω στα παραπάνω φλέγοντα θέματα; Και η αρχή μιας άλλης, στην οποία θα πρέπει, επωμιζόμενοι όλες τις επιπτώσεις της καταστροφής και το κόστος της "ανασυγκρότησης", συλλογικά να αντιμετωπίσουμε με ΑΛΛΟΥΣ όρους το περιβάλλον και ΑΥΤΟΥΣ που το διαχειρίζονται; Και να συγκεκριμενοποιήσουμε τις ευαισθησίες μας γύρω από το θέμα αυτό; Και αν είναι έτσι, θα το αντέξουν οι πολίτες, η κοινωνία; Και με ποιό τίμημα;
-
Τί απόμεινε από τις φρούδες ελπίδες και τους προβληματισμούς που απασχολούσαν μέχρι πριν από λίγες μέρες την κοινωνία των πολιτών για μια εναρμονισμένη και ισόρροπη συνύπαρξη με τη φύση και το περιβάλλον; Μακριά από τα "φλεγόμενα" και φονικά άστεα, τις πομφόλυγες των πολιτικών, τα χάρτινα λόγια και τα ψεύτικα διλήμματα; Μήπως αποκαΐδια;
-
Και ποιοί είναι οι υπεύθυνοι για το έγκλημα αυτό που συντελείται κατ' εξακολούθηση και κατά συρροή όλα αυτά τα χρόνια; Μόνον ο άνεμος, οι κλιματολογικές συνθήκες και το φαινόμενο του θερμοκηπίου; Η μήπως η πολιτεία, και μαζί της κι εμείς και οι "άλλοι" - οι τοπικές λεγόμενες κοινωνίες -, που τη συντηρήσαμε και ενισχύσαμε;
-
Είχαμε ποτέ σαν πολίτες άποψη, και τη διεκδικήσαμε, για τη σχέση περιβάλλοντος / πολιτιστικής κληρονομιάς / ανάπτυξης / κοινωνίας της πληροφορίας; Αν ναι, που, σε ποιούς κοινωνικούς αγώνες αυτή αποτέλεσε το κεντρικό σημείο προβληματικής και αντιπαράθεσης? Αν όχι μήπως είναι η ΩΡΑ να ξεκινήσουμε από το σημείο "0" μια προσπάθεια και ένα ατομικό και συλλογικό προβληματισμό;
-
Μήπως η παιδεία μας, η "πολιτική" μας, η συμπεριφορά μας απέναντι στο περιβάλλον καθ' όλη την μεταπολεμική περίοδο, και ειδικότερα τα τελευταία 20 χρόνια, υπήρξε "ασύμμετρη" και ασυνάρτητη?
-
Μήπως αλήθεια "ασύμμετρη απειλή" κατά του περιβάλλοντος είναι ακριβώς η ασυνάρτητη ιεράρχηση των στόχων και των αναγκών της κοινωνίας, όπως και η άδικη και "ασύμμετρη" νομοθεσία; Που η πολιτεία - βλ. κυβερνήσεις και κόμματα - επέβαλλε και έδρεψε για δεκαετίες και οι τοπικές κοινωνίες ασυνείδητα ή αδιαμαρτύρητα υπηρέτησαν ή ανέχτηκαν?
-
Μήπως πίσω από την πρωτόγνωρη αυτή οικολογική καταστροφή βρίσκεται μια βαθειά κρίση της κοινωνίας και της πολιτείας?
Δεν
θα επιχειρήσουμε εδώ να δώσουμε
απαντήσεις στα επί μέρους. Άλλωστε, όπως
συμβαίνει στην επιστήμη και τη
φιλοσοφία, είναι πολύ πιο σημαντικό,
ωφέλιμο, κρίσιμο και δύσκολο, να
διαμορφώνονται, διατυπώνονται,
ιεραρχούνται, διασυνδέονται και
αναδεικνύονται τα προβλήματα ή
ερωτήματα, παρά να επιχειρείται
αποσπασματικά η επίλυσή τους.
Μόνον
δύο απαντήσεις θα δώσουμε, απλές και
χειροπιαστές, στο δύο πρώτα ερωτήματα.
Όχι ασφαλώς για να υποτιμήσουμε εαυτούς
και αλλήλους, ούτε γιατί μόνον έτσι
εύκολα θα ομογνωμονούσαμε όλοι -
επιτέλους! - σε κάτι... Αλλά διότι με
αναφορά στην αναμφίβολη φόρτιση - ενίοτε
τοπικιστική βεβαίως - που ασκούν οι
ελληνικές πατρίδες (λόγου χάριν η
Αρκαδία) που χάνονται, σαν αναπόσπαστα
κομμάτια δικά μας και γενικότερα του
ελληνικού και του ευρωπαϊκού πολιτισμού,
μπορούμε με τρόπο φυσικό να καταλήξουμε
σε κάποιο χρήσιμο και "ελάχιστο"
συμπέρασμα που βασίζεται σε ένα οριακό -
αλλά καθ' όλα πιθανό σενάριο σήμερα.
Τι
χάθηκε λοιπόν εκτός από το περιβάλλον?
Μα το στοίχημα της αρμονικής συνύπαρξης
μαζί του! Η αξιοπρέπεια και η αξιοπιστία
της σύγχρονης κοινωνίας (...της ανάπτυξης
και της πληροφορίας) απέναντι στον εαυτό
της, το μέλλον της και τους πολίτες της. Αυτό
ποιός μπορεί να το αμφισβητήσει?
Και
τι απέμεινε? Πίσω μαζί με τα αποκαΐδια,
απέμεινε αναμφίβολα η πληγωμένη
συνείδηση των πολιτών να συνδαυλίζει
μιαν άλλη φωτιά που καίει τα στήθια...
Και
σε επίπεδο φυσικού πλούτου, ενδεικτικά
για την Αρκαδία, απέμεινε τo
Μαίναλο και το παραλιακό κομμάτι της
Κυνουρίας με ένα ανέπαφο τμήμα των δασών
του Πάρνωνα... Όσον για το πρώτο, το
υπέροχο αυτό μνημείο της φύσης ΄- και
συγχρόνως σύμβολο της Αρκαδίας -, ο
κίνδυνος αφανισμού είναι ακόμα υπαρκτός.
Όλοι βέβαια εύχονται το πληγωμένο αυτό
δάσος αλλά και σύμβολό της - να διασωθεί.
Αλλιώς,
ο τόπος θα μεταβληθεί ανεπανόρθωτα σ'
ένα απ' άκρη σ' άκρη νεκρό τοπίο... Και η
Αρκαδία του πρόσφατου χθες θα περάσει
δια παντός και με μιας στο χώρο του μύθου.
Και οι τελευταίες Νύμφες του δάσους μαζί
με τον Πάνα - αν δεν κάηκε κι αυτός από τη
φωτιά - θα φύγουν οριστικά από τον τόπο
του ολέθρου σε άλλες "Αρκαδίες".
Τοσκάνη, Forez,
Ισπανία, Βαϊμάρη... Για καλύτερη τύχη.
Θα
είναι αναμφίβολα η στιγμή όπου και τα
τελευταία ψήγματα των ονείρων μας θα
έχουν στερέψει, θάχουν συμπαρασυρθεί
στις στάχτες του ολοκαυτώματος. Αλλά
μαζί τους και αυτά των ύστατων ανοχών
μας. Απέναντι στους "διαχειριστές"
και τους κάθε λογής ταγούς μιας καθ' όλα
ευνομούμενης και ολόγυμνης ελληνικής
πολιτείας...
