Στον απόηχο της τραγωδίας…

Της Αγγελικής Δήμου-Καμπούρη

            Δεν υπάρχει μέρος της γης που να μην έχει μάθει τα τραγικά γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου. Δεν υπάρχει σκεπτόμενος άνθρωπος που να μην έχει κάποια γνώμη για την τραγωδία στη Νέα Υόρκη. Δεν υπάρχει κανείς που να μην έχει λυπηθεί για τα χιλιάδες αθώα θύματα της ξαφνικής επίθεσης τρόμου.

            Όποια κι αν είναι η θέση οποιουδήποτε, το γεγονός του θανάτου περίπου 6.500 ανθρώπων δεν μπορεί να μην τον αφήσει ασυγκίνητο. Παράλληλα δε καταδικάζει την τρομοκρατία, την τόσο θρασεία και συγχρόνως δειλή ενέργεια των άγνωστων δολοφόνων. Θρασεία γιατί χτύπησε στην καρδιά της ισχυρότερης χώρας του πλανήτη και δειλή διότι ο εχθρός δεν χτύπησε ευθαρσώς στρατιωτικούς στόχους σε καιρό πολέμου (εάν αυτό, βέβαια, είναι δικαιολογία να χυθεί ανθρώπινο αίμα), αλλά ανύποπτους ανθρώπους ανεξαρτήτως ηλικίας, επαγγέλματος, πολιτικών πεποιθήσεων, θρησκείας.

            Τα γεγονότα μας κάνουν να στοχαστούμε γύρω από πολλά. Γιατί υπάρχουν τρομοκρατικές ομάδες, σε τί αποσκοπούν, γιατί ήταν οι ΗΠΑ ο στόχος της μεγαλύτερης έως τώρα τρομοκρατικής ενέργειας, ποιοι κρύβονται πίσω απ’ αυτήν, και γιατί η ενέργεια αυτή έγινε αυτή την εποχή της κάμψης της αμερικανικής οικονομίας;

Δεν θα προσπαθήσω να αναλύσω την τρομοκρατία φιλοσοφικά, ούτε θα τολμήσω να σκιαγραφήσω την ψυχολογία του τρομοκράτη. Τρομοκρατία υπάρχει παντού σχεδόν σε μικρή ή μεγάλη κλίμακα. Οι τρομοκράτες χτυπούν τους στόχους τους αιφνιδιαστικά και ύπουλα. Διαλέγουν δε για όπλο τους κυρίως τις βόμβες, τη φωτιά ή κάποιο άλλο όπλο καταστροφής, από το οποίο θα είναι σχεδόν αδύνατο να γλιτώσει το θύμα ή τα θύματά τους.

Από τον όρο «τρομοκρατία» δεν θα πρέπει να εξαιρέσουμε και ορισμένες ενέργειες μαζικών φορέων, ακόμη και κρατών ή διεθνών οργανισμών, όταν αυτές γίνονται με οποιαδήποτε αφορμή και καταλήγουν να σκοτώσουν αθώους ανθρώπους, ιδιαίτερα παιδιά. Έτσι, χωρίς να κάνω καμιά απολύτως απόπειρα δικαιολόγησης της φρίκης που προκλήθηκε στις ΗΠΑ, μας έρχονται στο μυαλό μερικές άλλες καταστάσεις με όμοιο αποτέλεσμα, όπως τα χιλιάδες αθώα θύματα του Ιράκ (με δικαιολογία το Σαντάμ Χουσεϊν), του Παναμά (δήθεν για το Νοριέγκα), της Γιουγκοσλαβίας (λόγω του ανένδοτου Μιλόσεβιτς), του Πόντου (λόγω «ανανέωσης» του καθεστώτος υπό τον Κεμάλ Ατατούρκ) κ.π.ά. Όλο αυτό και πολύ άλλο αθώο αίμα χύθηκε με κάποια αφορμή, που πολλές φορές δεν έχει καμιά σχέση με την πραγματική αιτία και να κίνητρα των επιτιθεμένων. Το ότι γίνονται κάτω από το μανδύα κάποιου «κράτους» ή κάποιας «συμμαχίας» ή «νέου καθεστώτος» δεν κάνει καμιά διαφορά στο αποτέλεσμα.

            Ξαναγυρίζοντας στην τρομοκρατική ενέργεια κατά των Ηνωμένων Πολιτειών, για την οποία ακόμη κανείς δεν έχει αναλάβει ευθύνη, βλέπουμε τον «πλανητάρχη» να ζητάει τον υποτιθέμενο υπεύθυνο της τραγωδίας, Οσάμα μπιν Λάντεν, ζωντανό ή πεθαμένο. Οι δηλώσεις Μπους βρίσκουν τους περισσότερους Αμερικανούς σύμφωνους κι όπως χαρακτηριστικά είπε ο Richard Rohmer, major-general του αμερικανικού στρατού, στο CNN, οι δηλώσεις του Μπους είναι “good Texas approach”!… Συμπλήρωσε δε ότι η αποκήρυξη του Άραβα τρομοκράτη για 25 εκατομμύρια δολάρια ή και περισσότερα ακόμη είναι πολύ σωστή. Καταλαβαίνω την αγανάκτηση του προέδρου των ΗΠΑ, όπως καταλαβαίνω και την οδύνη όλων των θυμάτων όλων των τρομοκρατιών στη γη. Πριν, όμως, έχουν κάποιο συγκεκριμένο ενοχοποιητικό στοιχείο, δεν μπορούν να αποκηρύσσουν κάποιο άτομο, έστω κι αν αυτό είναι ο μπιν Λάντεν.

            Ποιος, όμως, είναι ο Οσάμα μπιν Λάντεν; Από τα στοιχεία που δόθηκαν στην τηλεόραση και το ιδιαίτερο πρόγραμμα του καναλιού A&E, που αφιερώθηκε σ’ αυτόν, ο μπιν Λάντεν είναι Άραβας, που έχει γεννηθεί στην Υεμένη. Είναι 44 ετών σήμερα, γόνος πολύ πλούσιας οικογένειας (από τον πατέρα του κληρονόμησε 250 εκατομμύρια δολάρια), έχει πολλές γυναίκες, σύμφωνα με τα πρότυπα του ισλαμισμού, και πάρα πολλά παιδιά. Στο θρήσκευμα είναι πιστός μουσουλμάνος και μάλιστα ανήκει στους Σούνι, που θεωρούνται οι πιο δογματικοί του μωαμεθανισμού. Είναι πτυχιούχος οικονομολόγος κι έχει επενδύσεις σε διάφορες εταιρίες. Είναι πανέξυπνος και ήπιος όταν μιλάει, αλλά χρησιμοποιεί πολύ δυνατές εκφράσεις. Έχει ζήσει στην Αραβία, στο Σουδάν και στο Αφγανιστάν. Έχει τάξει τον εαυτό του στην υπηρεσία του ισλάμ, το οποίο τάχθηκε να υποστηρίξει μέχρι θανάτου, κι είναι έτοιμος να κηρύξει το «ζιχάντ», δηλαδή τον «ιερό πόλεμο» κατά των «απίστων».

            Ο Οσάμα μπιν Λάντεν δεν ήταν γνωστός ανά τον κόσμο (ήταν γνωστός μόνο στον αραβικό κόσμο και ιδιαίτερα στους μουσουλμάνους της Αραβίας και του Σουδάν) μέχρι να τον «ανακαλύψουν» οι Ηνωμένες Πολιτείες – και δη η CIA – και να ζητήσουν τη βοήθειά του για την εκδίωξη των σοβιετικών στρατευμάτων από το Αφγανιστάν!… Τότε, λοιπόν, οι ΗΠΑ δεν εφείσθησαν διόλου χρημάτων για την εκπαίδευση και την παροχή κάθε εξοπλισμού του ίδιου του μπιν Λάντεν και του μικρού στρατού του. Πράγματι ύστερα από πολυαίμακτες μάχες (υπολογίζεται ότι στο δεκαετή πόλεμο Σοβιετικής Ένωσης-Αφγανιστάν σκοτώθηκαν πολλές χιλιάδες σοβιετικών στρατιωτών και πάνω από ένα εκατομμύριο Αφγανοί) οι Σοβιετικοί απέσυραν τα στρατεύματά τους από τη χώρα. Ο Οσάμα μπιν Λάντεν έγινε ο ήρωας του αφγανικού λαού.

            Το καθεστώς των Ταλιμπάν (των φανατικών μουσουλμάνων που μάχονται κάθε προοδευτική κίνηση) προστατεύει τον ήρωά του. Γι’ αυτούς ο μπιν Λάντεν είναι πια θρύλος. Τα κατορθώματά του ξεπέρασαν το πράγματι εντυπωσιακό φυσικό του ύψος (που είναι πάνω από 1,90 μ.) και πήραν γιγαντιαίες διαστάσεις. Αν σ’ αυτά προσθέσουμε και τη δράση του εναντίον των «απίστων» γενικά και ιδιαίτερα των Αμερικανών (θεωρείται υπεύθυνος για τις βομβιστικές επιθέσεις εναντίον δύο αμερικανικών πρεσβειών στην Αφρική), καταλαβαίνουμε τί σημαίνει πια το όνομα αυτό για τον αφγανικό λαό.

            Ο μπιν Λάντεν ήταν εναντίον της παρουσίας των Αμερικανών στη Σαουδική Αραβία (εποχή επίθεσης κατά Σαντάμ Χουσεϊν). Είπε, μάλιστα, πως αν οι Αμερικανοί πατήσουν πόδι στην Αραβία, δεν πρόκειται να φύγουν ποτέ. Και πράγματι έτσι έγινε. Τα αντιαμερικανικά αισθήματα του πάμπλουτου Άραβα τρομοκράτη τα ξέρουν οι ΗΠΑ, όπως παράλληλα γνωρίζουν ότι ο μπιν Λάντεν δεν είναι ο μόνος που τρέφει τέτοια αισθήματα. Η εξόντωσή του δε δεν πρόκειται να εξαρθρώσει την τρομοκρατία στην πολύπαθη εκείνη περιοχή της γης (Μέση Ανατολή και κεντρική Ασία). Όσο για τον ίδιο τον μπιν Λάντεν, έχει ήδη ορίσει αντικαταστάτη του (ένα συμπέθερό του), σε περίπτωση σύλληψης ή θανάτου του.  Για δε τη σύλληψη ή παράδοσή του στους Αμερικανούς η κυβέρνηση των Ταλιμπάν ζητάει αποδεικτικά στοιχεία της ενοχής του, πριν προχωρήσει σε διαπραγματεύσεις.

Η αμερικανική διοίκηση αρνείται κάθε διαπραγμάτευση και ούτε προβαίνει σε αποκάλυψη των ενδείξεων ότι η τρομοκρατική επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου ήταν ενέργεια του μπιν Λάντεν. Η απάντηση των ΗΠΑ στην αφγανική κυβέρνηση ήταν από στόματος του εκπροσώπου του Λευκού Οίκου ότι «ο πρόεδρος (Μπους) έχει πει ότι δεν διαπραγματευόμαστε. Έχουμε πει στην κυβέρνηση των Ταλιμπάν τί θα έπρεπε να κάνουν. Πρέπει να (μας) παραδώσουν όχι μόνο τον μπιν Λάντεν αλλά και όλα τα στελέχη της οργάνωσης Al Quaeda. Πρέπει να σταματήσουν να είναι καταφύγιο, όπου μπορούν να εκπαιδεύονται τρομοκράτες».

            Όσο για τα αποδεικτικά στοιχεία, είπε ο εκπρόσωπος του προέδρου των ΗΠΑ, η αφγανική κυβέρνηση τα ζητάει «για να γίνεται κουβέντα», δεδομένου ότι πριν από λίγες ημέρες ισχυριζόταν ότι δεν ήξερε πού βρισκόταν ο μπιν Λάντεν. Επομένως δεν έχει λόγους να πιστεύει τί του λέει αντιπρόσωπος των Ταλιμπάν (την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, σύμφωνα με τον καναδικό τύπο και το αμερικανικό κανάλι CNN, οι ΗΠΑ δήλωσαν ότι θα δώσουν τα ενοχοποιητικά στοιχεία – ενδείξεις – βαθμιαία πρώτα στις αγγλόφωνες χώρες συμμάχους τους, στη συνέχεια σε άλλες χώρες-κλειδιά και τελικά στο Πακιστάν). Εάν, όμως, οι ΗΠΑ έφθασαν αστραπιαία (εντός των πρώτων λεπτών μετά την επίθεση) στο συμπέρασμα ότι ο μπιν Λάντεν ευθύνεται για την τρομοκρατική αυτή ενέργεια, πρέπει παράλληλα να υποτεθεί πως υπήρχαν εκ των προτέρων ενδείξεις, ότι πιθανολογούνταν παρόμοιες ενέργειες. Εάν έτσι έχει το θέμα, τί μέτρα είχε λάβει η αμερικανική κυβέρνηση, για να αποφύγει το πιθανολογούμενο ενδεχόμενο;

            Πιέσεις στους Ταλιμπάν να παραδώσουν τον Οσάμα μπιν Λάντεν ασκεί και το Πακιστάν, το οποίο έχει κάθε λόγο – οικονομικό και εξοπλιστικό – να υποστηρίζει τις ΗΠΑ. Η υποστήριξη αυτή έχει προκαλέσει μεγάλες διαμαρτυρίες στο Πακιστάν, οι μεγαλύτερες από τις οποίες καταφέρονται εναντίον της πακιστανικής κυβέρνησης, που υποστηρίζει τους «άπιστους» έναντι αδελφών μουσουλμάνων. Βεβαίως έχουν οργανωθεί και αντιδιαμαρτυρίες υποστήριξης της θέσης της κυβέρνησης.

            Το Αφγανιστάν είναι μια φτωχή χώρα στην κεντρική Ασία, που έχει ταλαιπωρηθεί τρομερά από εσωτερικές και εξωτερικές διαμάχες. Ύστερα από εμφύλιο πόλεμο περίπου 20 ετών την εξουσία πήραν οι ισλαμιστές στρατοκράτες, που όμως δεν έφεραν καμιά πρόοδο στη χώρα. Αντιθέτως, η χώρα γίνεται όλο και πιο καθυστερημένη και πιο φτωχή. Υπολογίζεται ότι περίπου έξι εκατομμύρια Αφγανοί βρίσκονται χωρίς τροφή, νερό ή στέγη.

            Πού ήταν ή τί έκαναν οι εύπορες χώρες όλα αυτά τα χρόνια για τον αφγανικό λαό; Όχι μόνο δεν είχαν κάνει τίποτα, αλλά ούτε ξέραμε καλά-καλά τις κοινωνικές και βιοτικές συνθήκες της χώρας. Όλως αιφνιδίως τώρα μαθαίνουμε, ακούμε, βλέπουμε και διαβάζουμε τις απαράδεκτες αυτές συνθήκες, είτε αυτές λέγονται φτώχεια, είτε κοινωνικές αδικίες, είτε στέρηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Και τώρα πάμε να τους σώσουμε. Για πρώτη φορά τώρα – μετά την τραγωδία της 11ης Σεπτεμβρίου – άρχισε να ρέει ανθρωπιστική βοήθεια στο Αφγανιστάν. Όλοι σπεύδουν να συνδράμουν. Περισσότεροι από 400 τόνοι σιτάρι, τροφές και κουβέρτες βρίσκονται ήδη στα σύνορα. Φορτηγά της UNICEF κατέφθασαν με 200 τόνους τροφίμων, ρουχισμού και βιβλίων.

            Κι όλα αυτά, όλη αυτή η ανθρωπιστική βοήθεια για ένα λαό που ετοιμαζόμαστε να σκοτώσουμε, όχι πλέον από ασιτία αλλά «χορτάτο» κάτω από την ολοκληρωτική καταστροφή από «έξυπνες βόμβες» και άλλα μαζικά μέσα καταστροφής.

            Στο μεταξύ οι Ταλιμπάν έχουν κηρύξει τη χώρα σε κατάσταση πολέμου. Τα σχολεία έκλεισαν (η μόρφωση των κοριτσιών απαγορεύεται, αλλά μερικά μορφώνονται κρυφά) και όπλα έχουν μοιραστεί σε μαθητές και πολίτες, σύμφωνα με την ημερήσια εφημερίδα «Σαχαφάτ», που εκδίδεται στο Πακιστάν, στην επίσημη γλώσσα του, την Ούρντου.

            Κάθε πόλεμος είναι καταστρεπτικός από πολλές πλευρές. Πολλά εκατομμύρια άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους μέσα στον 20ό αιώνα. Τώρα συνεχίζονται οι τοπικές αιματοχυσίες και ετοιμάζεται ο πρώτος μεγάλος πόλεμος του 21ου αιώνα – όπως με υπερηφάνεια διακηρύσσει ο Αμερικανός πρόεδρος, Τζορτζ Μπους – με απρόβλεπτες ανθρώπινες απώλειες.

            Όλοι πρέπει να καταδικάζουμε την τρομοκρατία. Η πάλη, όμως, κατά της τρομοκρατίας δεν πρέπει να έχει το χαρακτήρα εκδικητικών μαχών, όπου σφαγιάζονται αθώα θύματα. Άλλωστε δεν είναι ο πόλεμος αυτός που θα κρίνει καταστάσεις αλλά τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα και οι πολιτικοί γύρω από ένα τραπέζι.