Ο
Καναδάς κι ο κόσμος
Αποκλειστική
συνομιλία εφ’ όλης της ύλης με τον
Εντιμ.
John Manley
Υπουργό
Εξωτερικών του Καναδά
Του
Θωμα Στεφ. Σαρα
Αρχισυντάκτη
Απόδοση
στα ελληνικά: Αγγελική Δήμου-Καμπούρη
«…
Πιστεύω πως η καναδική εξωτερική
πολιτική βασίζεται σε στέρεα θεμέλια
αρχών, που έχουν παραμείνει αξιόλογα
συνεπή με το πέρασμα των ετών: εθνική
ενότητα, πολιτική ελευθερία, ευνομία,
ανθρώπινες αξίες και διεθνής
υπευθυνότητα… βοηθώντας να οικοδομηθεί
ένας καλύτερος κόσμος, ένας κόσμος
δίκαιος, δημοκρατικός, ασφαλέστερος και
πιο εύπορος οικονομικά…»
John
Manley
Υπουργός
Εξωτερικών
Ήταν μέσα στην πιο θερμή περίοδο της
διεθνούς κρίσης των ημερών μας που
ζητήσαμε να συνομιλήσουμε με τον
υπουργό Εξωτερικών του Καναδά, John Manley, εφ’
όλης της ύλης γύρω από τις νέες
κατευθύνσεις, τις προκλήσεις και τις
δυσκολίες της εξωτερικής πολιτικής της
χώρας.
Η μεγάλη έκπληξη, ωστόσο, ήρθε δύο μέρες
αργότερα, όταν ειδοποιήθηκα πως ο
υπουργός θα μου έδινε το σχετικό χρόνο
αμέσως. Μου ζήτησαν δε να βρίσκομαι στην
Οτάβα την επομένη. Οφείλω να ομολογήσω
την έκπληξή μου, δεδομένου ότι γνώριζα
πως κάτι παρόμοιο θα ήταν μάλλον αδύνατο
σε μια περίοδο, που η γειτονική χώρα
προετοιμαζόταν για πόλεμο.
Ωστόσο, τη συγκεκριμένη μέρα, με μια
σχετικά μικρή καθυστέρηση του
προκαθορισμένου χρόνου, ο υπουργός με
δέχθηκε με θερμό και ευγενικό τρόπο,
προσπαθώντας να αιτιολογήσει την
καθυστέρηση. Τον διαβεβαίωσα ότι σε μια
εμπειρία 30 χρόνων και εκατοντάδων
συνεντεύξεων που έχω πάρει, η σημερινή
ήταν η πιο σημαντική λόγω των γεγονότων
και συμπτώσεων, και δήλωσα ότι η
καθυστέρηση ήταν απόλυτα
δικαιολογημένη.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Καναδά
είναι ένας άνδρας ικανότατος, με
αξιοζήλευτη ακαδημαϊκή γνώση και
μόρφωση, απόλυτα κάτοχος όλων των
τυπικών και ουσιαστικών στοιχείων, που
απαιτεί η σκληρή και περιπλεγμένη
δουλειά του. Με την είσοδο στο γραφείο
του, το πλατύ χαμόγελό του αφοπλίζει τον
επισκέπτη του. Η δε ευγένειά του του
αιχμαλωτίζει το πνεύμα.
Η σημερινή συνέντευξη, πρέπει να
ομολογήσω, ότι είναι μεγάλη, μια από τις
μεγαλύτερες της τριακονταετούς
σταδιοδρομίας μου στα κοινά. Το
σημαντικότερο στοιχείο της αποτελεί η
πληρότητα των απαντήσεων, η σφαιρική
ανάλυση των θεμάτων της συζήτησης και η
πλατιά επεξηγηματική διάθεση της
φιλοσοφίας του συνομιλητή μου γύρω από
τις νέες κατευθύνσεις της καναδικής
διπλωματίας των ημερών αυτών.
Ένα δεύτερο αξιόλογο στοιχείο είναι
εκείνο των θαρραλέων απαντήσεων του
υπουργού και η τόλμη διατύπωσης των
σκέψεών του γύρω από θέματα αλληλένδετα
με τη διεθνή ηθική τάξη και το δίκαιο.
Θεωρώ δε υποχρέωσή μου να ομολογήσω ότι
η απλότητα, ο ανθρωπισμός, ο θερμός
χαρακτήρας του συνομιλητή μου και η
αδιαμφισβήτητη διάθεσή του να αμυνθεί
της αρετής και του δικαίου πραγματικά με
εντυπωσίασαν και με έπεισαν για τα
ηγετικά του προσόντα. Εκ μέρους του
αναγνωστικού κοινού της επιθεώρησης και
της ελληνοκαναδικής κοινότητας τον
ευχαριστώ.
Το
πορτρέτο του πολιτικού
Ο εντιμ. Τζον Μάνλι γεννήθηκε στην
Οτάβα του Οντάριο στις 5 Ιανουαρίου 1950.
Αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο Κάρλτον (πτυχίο
Bachelor of
Arts) το 1971.
Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Λωζάνης –
Σχολή Νεογαλλικής το 1972, και στη
συνέχεια νομικά στο Πανεπιστήμιο της
Οτάβας, απ’ όπου αποφοίτησε το 1976. Από το
1976 έως το 1977 υπηρέτησε ως νομικός
υπάλληλος του εντιμ. Μπόρα Λάσκιν,
επικεφαλής του Ανωτάτου Δικαστηρίου του
Καναδά. Του έχει, επίσης, απονεμηθεί
τιμητικό διδακτορικό από το
Πανεπιστήμιο της Οτάβας.
Πριν μπει στην πολιτική, ο κ. Μάνλι
ασχολήθηκε με το νόμο επιχειρήσεων και
φόρου εισοδημάτων στην Οτάβα ως
συνέταιρος της νομικής εταιρίας Πέρλι-Ρόμπερτσον,
Πάνετ, Χιλ και Μακντούγκαλ. Επίσης,
υπηρέτησε ως προεδρεύων του Συμβουλίου
Εμπορίου Οτάβας-Κάρλτον από το 1985 έως το
1986.
Ο κ. Μάνλι για πρώτη φορά κατέβηκε ως
υποψήφιος των Φιλελευθέρων το 1988 λόγω
της δέσμευσής του να επιτύχει θετικές
αλλαγές για τους κατοίκους της
εκλογικής περιφερείας του (Ottawa
South) και της
επιθυμίας του να συνεισφέρει στην
προετοιμασία του Καναδά και των Καναδών
για τον 21ο αιώνα.
Εκλέχτηκε επιτυχώς στο κοινοβούλιο
και υπηρέτησε ως επικριτής της
αντιπολίτευσης για τις Επιστήμες και
την Τεχνολογία, συνεπικριτής
Οικονομικών και προεδρεύων της
οικονομικής υποεπιτροπής στη μελέτη της
Τράπεζας του Καναδά. Το 1992 ορίσθηκε
επίσημος επικριτής της αντιπολίτευσης
για τη Συγκοινωνία.
Το 1993 ο κ. Μάνλι ανέλαβε το υπουργείο
Βιομηχανίας. Ως υπουργός Βιομηχανίας
εργάσθηκε για να διασφαλίσει ότι κάθε
καναδικό δημόσιο σχολείο και βιβλιοθήκη
θα έχει σύνδεση με το Διαδίκτυο μέσω
ενός προγράμματος που ονομάστηκε
Σχολικό Δίκτυο (SchoolNet)
μέχρι το Μάρτιο του 1999. Επίσης, εργάσθηκε
για να καλλιεργήσει μια καινοτομία
ανάμεσα σε 13 υπηρεσίες που αποτελούν το
χαρτοφυλάκιο της Βιομηχανίας, από την
Καναδική Υπηρεσία Διαστήματος και το
Εθνικό Συμβούλιο Ερευνών μέχρι
το Συμβούλιο Ερευνών Φυσικών
Επιστημών και Μηχανολογίας και το
Συμβούλιο Ερευνών Κοινωνικών και
Ανθρωπιστικών Επιστημών, ώστε να
διασφαλίσει τη θέση του Καναδά ως
παγκόσμιου ηγέτη στην υψηλή τεχνολογία.
Η ηγεσία του, η οποία κάλυπτε τόσο μεγάλο
φάσμα, βοήθησε στο μα δημιουργήσει ένα
περιβάλλον, στο οποίο οι Καναδοί ήταν σε
θέση να δράττονται νέων ευκαιριών και να
οικοδομούν σ’ αυτές.
Το 1996 ο κ. Μάνλι ορίσθηκε επιπλέον
υπουργός υπεύθυνος για την Υπηρεσία
Ευκαιριών Ατλαντικού Καναδά, υπουργός
Δυτικής Οικονομικής Διαφοροποίησης και
υπουργός υπεύθυνος για την Υπηρεσία
Οικονομικής Ανάπτυξης Καναδά για τις
περιοχές του Κεμπέκ.
Ο Τζον Μάνλι παντρεύτηκε τη Τζούντιθ
Ρέι το 1973 και έχουν τρία παιδιά.
«Η
ιστορία μας διδάσκει ότι δεν είναι
δυνατό να υπάρξει μακρόχρονη ειρήνη
χωρίς δικαιοσύνη. Το Διεθνές δε
δικαστήριο θα παίξει σοβαρό ρόλο σ’
αυτή την αντιστοιχία…»
– John Manley
Η
συνέντευξη
ΘΩΜΑΣ
ΣΑΡΑΣ: Κύριε
υπουργέ, πώς νομίζετε ότι η
παγκοσμιοποίηση επηρεάζει την πολιτική
και οικονομική εξέλιξη του Καναδά; Έχει
η καναδική κυβέρνηση, ως οργανωμένη
διοίκηση, προγράμματα ή στρατηγικές για
την ανάπτυξη μέσω της παγκοσμιοποίησης;
JOHN
MANLEY:
Η παγκοσμιοποίηση ενεργεί ως δύναμη
για συμπερίληψη και διαεξάρτηση όχι
μόνο για οικονομίες αλλά και για
πολιτισμούς. Η γνώση, η κουλτούρα και οι
επικοινωνίες είναι το κλειδί όχι μόνο
προς την τεχνική πρόοδο και οικονομική
ευημερία αλλά και για κοινωνική συνοχή
και βάσιμη εξέλιξη. Στην ουσία, το θέμα
που η παγκοσμιοποίηση θέτει μπροστά μας
είναι εκείνο της διακυβέρνησης και στο
εθνικό και στο διεθνές επίπεδο. Η
τεχνολογία της πληροφορικής στη διάθεσή
μας για να ενδυναμώσουμε τους πολίτες
μας, να αναπτύξουμε τη μάθηση και την
καινοτομία και, στο πιο θεμελιώδες
επίπεδο, να βελτιώσουμε την ποιότητα της
ανθρώπινης ζωής.
Ενισχυμένος με πληροφορίες και
νέους διαύλους επικοινωνίας, ο λαός
θέλει μια πιο άμεση συμμετοχή στη λήψη
αποφάσεων. Μια αποτελεσματική και
ουσιώδης δέσμευση του πολίτη έχει
γρήγορα γίνει ζωτικό συστατικό μιας
υπεύθυνης διακυβέρνησης. Εμείς, από
τη μεριά μας, εργαζόμαστε προς αυτή την
κατεύθυνση παρέχοντας πολλές και
καλύτερες ηλεκτρονικές υπηρεσίες και
πληροφορίες προς τους Καναδούς και
χρησιμοποιώντας αυτά τα μέσα για να
διασφαλίσουμε μια πιο αποτελεσματική
δέσμευση του πολίτη.
Για να χειρισθούμε και τις
προκλήσεις και τις ευκαιρίες της
παγκοσμιοποίησης, η κυβέρνησή μας έχει
κάνει τη συνδετικότητα προτεραιότητα.
Το Πρόγραμμα Συνδετικότητας Καναδών
έχει συνδέσει κάθε σχολείο και δημόσια
βιβλιοθήκη στη χώρα με το διαδίκτυο. Θα
βάλουμε όλες τις κυριότερες
κυβερνητικές υπηρεσίες στο διαδίκτυο
μέχρι το 2004. Οι προσπάθειές μας
πληρώνουν μερίσματα, καθώς ο Καναδάς
ηγείται παγκόσμια στη συνδετικότητα.
ΘΣ:
Σε τί αποσκοπούμε με την παρούσα
εξωτερική πολιτική σε σχέση με τη διεθνή
κοινότητα;
JM:
Πιστεύω ότι η καναδική εξωτερική
πολιτική βασίζεται σε στέρεα θεμέλια
αρχών, που έχουν παραμείνει αξιόλογα
συνεπή με το πέρασμα των ετών: εθνική
ενότητα, πολιτική ελευθερία, ευνομία,
ανθρώπινες αξίες και διεθνής
υπευθυνότητα. Επιδιώκουμε μια εξωτερική
πολιτική που βασίζεται και στις αξίες
και στα συμφέροντα. Βοηθώντας να
οικοδομηθεί ένας καλύτερος κόσμος, ένας
κόσμος δίκαιος, δημοκρατικός,
ασφαλέστερος και πιο εύπορος οικονομικά,
στην πραγματικότητα βοηθούμε στο να
οικοδομήσουμε ένα καλύτερο Καναδά και
στο να βελτιώσουμε την ποιότητα της ζωής
των Καναδών.
Είχαμε μερικές εξαιρετικές
επιτυχίες εξωτερικής πολιτικής τα
τελευταία χρόνια: η προσέγγιση της
Ομάδας Καναδά στο εμπόριο και τις
επενδύσεις, η Βορειοαμερικανική
Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου, το
Συνέδριο της Οτάβας για την απαγόρευση
των ναρκών, η συμμετοχή μας στη
εκστρατεία του Κοσσυφοπεδίου υπό την
αρχηγία του ΝΑΤΟ και η υποστήριξη του
Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου.
Ατενίζοντας το μέλλον, πιστεύω ότι
χρειαζόμαστε να οικοδομήσουμε πάνω σ’
αυτές τις επιτυχίες, ενώ θα
ανταποκρινόμαστε και σε νέες τάσεις και
προκλήσεις, οι οποίες θα μας επηρεάσουν
τα επόμενα χρόνια. Για παράδειγμα, η
σχέση μας με τις Ηνωμένες Πολιτείες
είναι κρίσιμη για την ευημερία και
ασφάλειά μας. Χρειάζεται να διυλίσουμε
το όραμά μας της θέσης μας στη Βόρεια
Αμερική μέσα από ένα ευρύ φάσμα
οικονομικών και πολιτικών ζητημάτων.
Χρειάζεται, επίσης, να προσαρμοστούμε με τις
σημαντικές αλλαγές και στο πεδίο της
ασφάλειας και της εξέλιξης. Η αφθονία
όπλων μαζικής καταστροφής, ο αγώνας
ενάντια στο διεθνικό οργανωμένο έγκλημα,
το εμπόριο παράνομων ναρκωτικών, η
τρομοκρατία και η ενδοπολιτειακή
διαμάχη, όλα προβάλλουν πολύ άμεσες
προκλήσεις για την ασφάλειά μας.
Επιπλέον, η εκτεταμένη φτώχεια πολύ
συχνά οδηγεί σε αδύναμα και αποτυχημένα
κράτη, τα οποία από τη μεριά τους μπορούν
να αντιπροσωπεύσουν μια κύρια πηγή
παγκόσμιας και περιφερειακής
ανασφάλειας.
Θα πρέπει να συνεχίσουμε να
εργαζόμαστε για τη σύνδεση των Καναδών
με τον κόσμο, και να βοηθήσουμε στην
οικοδόμηση διαφανών, συνδεμένων,
βασισμένων στη γνώση κοινωνιών.
Πράττοντας έτσι, μπορούμε να βοηθήσουμε
στην ενδυνάμωση της δημοκρατίας, την
αύξηση της κοινωνικής και οικονομικής
ενίσχυσης και στη δημιουργία νέων
ευκαιριών. Τέλος, το 2002 θα αναλάβουμε την
προεδρία των «Οκτώ».
Η ετήσια Σύνοδος Κορυφής και συνεδρίαση
υπουργών εξωτερικών αντιπροσωπεύουν
μια σπουδαία ευκαιρία για την ανταλλαγή
ιδεών και την προώθηση καλύτερης
διαχείρισης των οικονομικών και
κοινωνικών ζητημάτων, που αναφύονται
από την παγκοσμιοποίηση.
ΘΣ:
Πιστεύετε ότι η πολιτική της
παρούσας διοίκησης του Καναδά μπορεί να
επηρεάσει τις διεθνείς εξελίξεις στο
επίπεδο των Ηνωμένων Εθνών;
JM:
Ο Καναδάς είναι ενεργό μέλος και
δεσμευμένος μέτοχος σε διεθνείς
υποθέσεις και εξελίξεις στο επίπεδο του
Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών από την
ίδρυσή του το 1945, όταν ο Καναδάς έπαιξε
σημαντικό ρόλο στη σύνταξη του
Καταστατικού στο Σαν Φρανσίσκο. Ατομικά
πολλοί Καναδοί έχουν υπηρετήσει
ζωτικούς ρόλους μέσα στα Ηνωμένα Έθνη
και πολλά από τα σημαντικά επιτεύγματα
του Οργανισμού είχαν καναδική διάσταση.
Για παράδειγμα, πριν από 50 χρόνια ο Τζον
Χάμφρι ήταν ο κύριος συντάκτης της
Παγκόσμιας Διακήρυξης Ανθρωπίνων
Δικαιωμάτων, ο Λέστερ Πίρσον βοήθησε στη
δημιουργία της αντίληψης των
ειρηνευτικών δυνάμεων, κερδίζοντας το
Βραβείο Νόμπελ για τις προσπάθειές του
να επιλύσει την Κρίση του Σουέζ το 1956,
και ο Μορίς Στρονγκ προήδρευσε και στη
Διάσκεψη του ΟΗΕ το 1972 για το Ανθρώπινο
Περιβάλλον στο Στοκχόλμη και στη
Διάσκεψη του 1992 για το Περιβάλλον και
την Ανάπτυξη στο Ρίο Ιανέιρο. Επίσης δε
υπηρέτησε ως ιδρυτικός εκτελεστικός
διευθυντής του Προγράμματος
Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών. Το 1998
μια Καναδή, η Λουίζ Φρεσέτ διορίσθηκε ως
η πρώτη γενική αντιγραμματέας των
Ηνωμένων Εθνών σαν μέρος των εν εξελίξει
προσπαθειών του γενικού γραμματέα Κόφι
Ανάν για τη μεταρρύθμιση του Οργανισμού.
Η τρέχουσα διοίκηση της καναδικής
κυβέρνησης δεν είναι εξαίρεση στην
ενεργό προώθηση των σκοπών και αρχών των
Ηνωμένων Εθνών, όπως επαναβεβαίωσε ο
πρωθυπουργός Κρετιέν στη Σύνοδο Κορυφής
της Χιλιετηρίδας το Σεπτέμβριο του 2000.
Αυτό επιδείχθηκε εντελώς πρόσφατα κατά
τη διάρκεια της θητείας του Καναδά ως
ενός μη μονίμου μέλους του Συμβουλίου
Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών (1999-2000), που
παρείχε ευκαιρίες για την αναφορά
στην μεταλλασσόμενη διεθνή διάταξη και
στις απαιτήσεις της νέας ειρηνευτικής
υποστήριξης στο πρόσωπο υψηλών
προσδοκιών. Κατά τη διάρκεια της θητείας
των δύο ετών του Καναδά στο Συμβούλιο
Ασφαλείας (1999-2000) επετεύχθησαν και οι
τρεις αντικειμενικοί στόχοι κατά τη
διάρκεια της προεκλογικής μας
εκστρατείας:
1.
Προώθηση της ανθρώπινης ασφάλειας
σαν φιλοφρόνηση προς την παραδοσιακή
επικεντρωμένη στο κράτος προσέγγιση
ειρήνης και ασφάλειας του Συμβουλίου. Ο
Καναδάς χρησιμοποίησε τη διετή θητεία
του και ιδιαίτερα την προεδρία του το 2000
για την προώθηση θεμάτων ανθρώπινης
ασφάλειας, κυρίως το ζήτημα της
προστασίας των πολιτών σε ένοπλες
συγκρούσεις. Ο Καναδάς κάλεσε ανοικτές
συνεδριάσεις του Συμβουλίου, που
κατέληξαν στην προετοιμασία μιας
δεύτερης αναφοράς από το γενικό
γραμματέα και υιοθέτηση ενός ψηφίσματος
που δέσμευε το Συμβούλιο σε ισχυρότερη
δράση για την προστασία των πολιτών. Το
Συμβούλιο, συνεπώς, έχει ένα συμφωνημένο
κατάλογο προστατευτικών και
αναγκαστικών επιλογών για τη μείωση των
απωλειών πολιτών σε σύγχρονες
συγκρούσεις. Η προστασία των πολιτών
είναι τώρα αναπόσπαστο μέρος των
συνομιλιών και της δράσης του
Συμβουλίου.
Κατά
τη διάρκεια της θητείας του Καναδά στο
Συμβούλιο, δόθηκαν εντολές σε δύο νέες
ειρηνευτικές επιχειρήσεις να
προστατεύσουν πολίτες και με βία εάν
χρειασθεί (Σιέρα Λεόνε, Δημοκρατία του
Κογκό). Το αποτέλεσμα αυτών των
προσπαθειών είναι ότι η προστασία των
αμάχων να έχει γίνει σπουδαία και
επιχειρησιακή θεώρηση, όταν
διαπραγματεύονται διπλωματικές εντολές
και περιοριστικά μέτρα στο Συμβουλίο.
2.
Αποκατάσταση της αξιοπιστίας και
αποτελεσματικότητας στη διατήρηση
διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας. Ο
Καναδάς αφιέρωσε ειδική προσοχή στην
ενδυνάμωση των οργάνων στη διάθεση του
Συμβουλίου.
Ως προεδρεύων
της Επιτροπής Κυρώσεων της Αγγόλα, ο
Καναδάς πήρε την πρωτοβουλία να κάνει
τις κυρώσεις να λειτουργήσουν, κάτι που
έγινε σημαντικός παράγοντας στην
ενθάρρυνση των επαναστατών της UNITA
να ξαναγυρίσουν στο τραπέζι των
διαπραγματεύσεων. Αυτό επιτεύχθηκε με
το να κατονομάσουν δημόσια τους
παραβάτες (μεταξύ αυτών και αφρικανικές
και ευρωπαϊκές κυβερνήσεις), με την
καθιέρωση μηχανισμών παρακολούθησης
και εντείνοντας το συνολικό καθεστώς
των κυρώσεων. Οι καναδικές καινοτομίες
στις κυρώσεις στην Αγγόλα τώρα
εφαρμόζονται και αλλού, όπως για
παράδειγμα στη Σιέρα Λεόνε.
Ως
προεδρεύων του Συμβουλίου, ο Καναδάς
προήδρευσε σε ανοικτές συνεδριάσεις του
Συμβουλίου στην αναφορά της Ανεξάρτησης
Ανάκρισης για τη Ρουάντα, για να
εξεταστούν τα μαθήματα που μαθεύτηκαν
για τις ειρηνευτικές δυνάμεις του ΟΗΕ
από εμπειρίες στη Ρουάντα και στη
Σρεμπρενίτσα. Ο Καναδάς
επιχειρηματολόγησε επιτυχώς στο
Συμβούλιο ότι επαρκείς στρατιωτικές,
πολιτικές και ανθρωπιστικές
ενημερώσεις θα πρέπει να είναι η στέρεη
βάση για τις αποφάσεις των εντολών για
ειρηνευτική επέμβαση. Ο Καναδάς έχει
επίσης συνεισφέρει σε βελτιωμένες
διαβουλεύσεις μεταξύ του Συμβουλίου και
των χωρών που συνεισφέρουν με
στρατεύματα σε τακτική βάση. Ο Καναδάς
έχει συνεχίσει να πιέζει για συνολική
μεταρρύθμιση των κυρώσεων ώστε να
αναπτυχθούν πιο εύστοχες, «έξυπνες κυρώσεις», με παράλληλο αντίκτυπο σε άμαχους
πληθυσμούς.
3.
Αύξηση της ειλικρίνειας, της
διαφάνειας και την ευθύνης. Ο Καναδάς
επέμενε στην υποστήριξη της ανάγκης για
μια κουλτούρα διαφάνειας, και παρείχε
ηγεσία με το να καλεί συχνές ανοικτές
συνεδριάσεις του Συμβουλίου κατά τη
διάρκεια των δύο μας προεδριών. Σήμερα
γίνονται μέχρι δύο ανοικτές
συνεδριάσεις την εβδομάδα, σε αντίθεση
με την προηγούμενη πρακτική της μιας ή
δύο (συνεδριάσεις) το μήνα. Ο Καναδάς
προώθησε ένα πιο συμπεριλαμβανόμενο
Συμβούλιο προσκαλώντας τους επικεφαλής
των ειδικών υπηρεσιών του ΟΗΕ (UNHCR,
UNICEF, OHCHR) και μη
κυβερνητικών σωμάτων (Ερυθρός Σταυρός, Oxfam)
να απευθυνθούν στο Συμβούλιο σε βασικές
συζητήσεις.
ΘΣ:
Παραδοσιακά ο Καναδάς είναι
περήφανος για τη δημιουργία ανεξάρτητης
εξωτερικής πολιτικής. Πιστεύετε στην
αναγκαιότητα της συνέχισης αυτής της
παράδοσης, και πώς νομίζετε ότι θα
επιτύχετε την επιβολή της;
JM:
Όταν για πρώτη φορά ανέλαβα αυτό το
χαρτοφυλάκιο, πέρσι τον Οκτώβρη, είχα
την ισχυρή πεποίθηση ότι ο Καναδάς είναι
μια από εκείνες τις χώρες που πραγματικά
μπορούν και φέρνουν διαφορά στον κόσμο.
Αυτό οφείλεται όχι λίγο στις αξίες που
μας δένουν ως Καναδούς, και στο ότι
προβάλλουμε στον κόσμο τη
διαφορετικότητά μας, τη
συμπεριληπτικότητά μας, το ιστορικό μας
στον ανθρωπισμό, την κοινωνική
δικαιοσύνη, τα ανθρώπινα δικαιώματα και
την καινοτομία, καθώς και την υπόληψή
μας ως καλών πολιτών του κόσμου.
Κατά τα πρόσφατα χρόνια βρισκόμαστε
στην πρώτη γραμμή στην ανάπτυξη μιας
προσέγγισης πιο επικεντρωμένης στον
άνθρωπο στην εξωτερική μας πολιτική.
Έχουμε επικεντρώσει μεγαλύτερη προσοχή
στην ποιότητα της ανθρώπινης ζωής παρά
σε παραδοσιακά γεωπολιτικά συμφέροντα.
Έχω ήδη αναφέρει την απαγόρευση των
ναρκών από το Συνέδριο της Οτάβας και
την υποστήριξή μας στο Διεθνές
Ποινικό Δικαστήριο.
Πρέπει να εφαρμόσουμε αυτού του είδους
την προσέγγιση σε άλλα επείγοντα διεθνή
ζητήματα. Για παράδειγμα, οι επιτεύξεις
μας στη συνδετικότητα στέκονται σε
ολοσχερή αντίθεση με εκείνες πολλών
εθνών του κόσμου, που δεν μοιράζονται
ακόμη πρόθυμη πρόσβαση σ’ αυτά τα μέσα.
Υπάρχουν πολλές στατιστικές, οι οποίες
δείχνουν το πρόβλημα της ψηφιακής
διαίρεσης. Εκείνο που αντηχεί ιδιαίτερα
σε μένα είναι το γεγονός ότι υπάρχουν
ακόμη περισσότερα τηλέφωνα στην πόλη
της Νέας Υόρκης παρά σε ολόκληρη την
Αφρική. Λιγότερο από το 1% του πληθυσμού
της ηπείρου έχει πρόσβαση στο διαδίκτυο.
Η ψηφιακή διαίρεση είναι
περισσότερο από μια ιστορία στατιστικής.
Πρόκειται για την αντίληψη του
δυναμικού. Η συνδετικότητα μας δίνει τα
μέσα να κάνουμε τους ανθρώπους να
πλησιάσουν ο ένας τον άλλο για
πολιτισμικό και πολιτικό εμπλουτισμό,
για ενθαρρυντική καινοτομία και για
επέκταση της δημοκρατικής συμμετοχής,
για τη δημιουργία πληροφορημένων
κοινωνιών και για τη βοήθεια
διασφάλισης υπεύθυνων κυβερνήσεων. Το
γεφύρωμα της ψηφιακής διαίρεσης είναι
μια βασική πρόκληση και σπουδαία
προτεραιότητα εξωτερικής πολιτικής, και
είναι ένας τομέας στον οποίο ο Καναδάς
είναι καλά τοποθετημένος στο να
αναλάβει ηγετικό ρόλο.
ΘΣ:
Υπάρχει σχέση μεταξύ της
παραδοσιακής έννοιας της κυριαρχίας των
κρατών και του σχηματισμού της
πολιτικής προληπτικής επέμβασης;
JM:
Η αυξανόμενη επικέντρωση σε πολιτικές
προληπτικής παρέμβασης αντανακλά μια
εξέλιξη στην παραδοσιακή έννοια της
κυριαρχίας. Το κεντρικό σημείο της
κυριαρχίας των εθνών-κρατών είναι
παραδοσιακά ο ρόλος του κράτους ως
προστάτη των πολιτών εναντίον
εξωτερικών εισβολών, εξισώνοντας την
ασφάλεια των ανθρώπων με την ασφάλεια
της περιοχής, στην οποία ζουν. Δύο
σημαντικές αλλαγές στο περιεχόμενο της
γης από το τέλος του Β΄παγκοσμίου
πολέμου, όμως, μας αναγκάζουν να
επανασκεφθούμε αυτή την αντίληψη: 1) Η
μεταπολεμική μείωση στην απειλή
εξωτερικής επίθεσης και η πιο πρόσφατα
αύξηση της ενδοκρατικής σύγκρουσης
μετακινούν εννοιολογικά τις απειλές για
την ασφάλεια εντός των συνόρων ενός
κράτους και 2) Η αυξανόμενη και τώρα
σχεδόν παγκόσμια αποδοχή των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων ως βασικού θεμελίου των
κοινωνιών έχει μετακινήσει το επίκεντρο
της ασφάλειας από τα κράτη στους λαούς. Η
γλώσσα της ανθρώπινης ασφάλειας, η οποία
κρατά κεντρική θέση στη διάταξη της
εξωτερικής πολιτικής του Καναδά,
συλλαμβάνει αυτές τις αλλαγές. Ως
προσέγγιση πολιτικής, η ανθρώπινη
ασφάλεια θέτει τους ανθρώπους, τα
δικαιώματά τους, τη ζωή τους και την
ασφάλειά τους πρώτα.
Οι επιπλοκές για τα κυρίαρχα κράτη
αυτής της νέας ασφαλιστικής
επικέντρωσης είναι ευθείες. Η κυριαρχία
εξακολουθεί να είναι σπουδαίος
ακρογωνιαίος λίθος στο διεθνές σύστημα
και μια από τις βασικές αρχές, με τις
οποίες αλληλεπιδρούν τα κράτη, και το
κράτος συνεχίζει να είναι ο βασικός
προστάτης των πολιτών. Η ιδέα της
προληπτικής επέμβασης αναφύεται μόνο σε
εκείνες τις περιπτώσεις που το κράτος
αποτυγχάνει στο ρόλο του ως προστάτη.
Οι προληπτικές επεμβάσεις, οι οποίες
μπορούν να ποικίλλουν από ήπια
διπλωματικά μέτρα μέχρι αδιάκριτη
στρατιωτική δράση, παραμένουν πάρα πολύ
αμφιλεγόμενες. Ενώ υπάρχει γενική
συμφωνία διεθνώς, ότι δεν θα πρέπει να
εμμένουμε στο πρόσωπο μιας άλλης
Ρουάντα, υπάρχει λίγη συμφωνία στο πώς
να προχωρήσουμε σε αυτές τις
περιπτώσεις, ιδιαίτερα όταν έχουμε να
κάνουμε με συγκρούσεις που λαμβάνουν
χώρα εντός των συνόρων ενός κυριάρχου
κράτους.
Ωστόσο, όπως έχει πει ο γενικός
γραμματέας Κόφι Ανάν, «οπωσδήποτε καμιά
νομική αρχή – ούτε ακόμη κι η κυριαρχία
– μπορούν ποτέ να δώσουν άσυλο σε
εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Όταν
συμβαίνουν τέτοια εγκλήματα, το
Συμβούλιο Ασφαλείας έχει ηθικό καθήκον
να δράσει». Απαντώντας σ’ αυτή την
πρόκληση, ο πρωθυπουργός Κρετιέν ίδρυσε
τη Διεθνή Επιτροπή για Επεμβάσεις και
Κυριαρχία Κράτους κατά την ομιλία του
προς τη Συνέλευση της Χιλιετηρίδας του
ΟΗΕ. Ρόλος της είναι να εξετάσει πότε η
επέμβαση, σε ποικίλες μορφές, είναι
δικαιολογημένη, λαμβάνοντας υπόψη όλα
τα βασικά πολιτικά, νομικά και
επιχειρησιακά ζητήματα. Αναμένω να μάθω
τα αποτελέσματα της εργασίας τους φέτος
το φθινόπωρο, πράγμα που θα βοηθήσει στο
συμβιβασμό των ίσα σπουδαίων αρχών της
κυριαρχίας και προστασίας κατά τρόπο
που να βοηθήσει ειλικρινά στην προώθηση
αυτού του κρίσιμου ζητήματος στη διεθνή
σκηνή.
ΘΣ:
Η τελευταία δεκαετία έχει αποδείξει
το σχηματισμό μιας νέας φιλοσοφίας στις
σχέσεις μεταξύ των κρατών καθώς και τη
δημιουργία νέων διεθνών καθιδρυμάτων
όπως το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.
Ποια είναι η θέση της εξωτερικής
πολιτικής του Καναδά για τα καθιδρύματα
αυτά;
JM:
Ο Καναδάς υποστηρίζει έντονα τη
δημιουργία διεθνών μηχανισμών
υπευθυνότητας ως σπουδαίων οργάνων στην
παγκόσμια προσπάθεια να εξαλείψει την
ατιμωρησία για εξαιρετικά σοβαρά
εγκλήματα. Η τελευταία δεκαετία έχει δει
τη δημιουργία των διεθνών ποινικών
δικαστηρίων για την πρώην Γιουγκοσλαβία
και τη Ρουάντα και προχωρούν οι
συζητήσεις πάνω στη δημιουργία κοινών
διεθνοτοπικών δικαστηρίων στη Σιέρα
Λεόνε και την Καμπότζη. Η ίδρυση του
Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ΔΠΔ) θα
αντιπροσωπεύει την κορύφωση αυτών των
προσπαθειών, εφόσον το ΔΠΔ θα προσάγει
άτομα για γενοκτονίες, εγκλήματα κατά
της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου,
τα οποία διαπράττονται σε όλα τα μέρη
του κόσμου. Η ιστορία μας έχει δείξει ότι
δεν μπορεί να υπάρξει διαρκής ειρήνη
χωρίς δικαιοσύνη. Το ΔΠΔ θα παίξει
βασικό ρόλο στην ισότητα αυτή.
ΘΣ:
Στην περίπτωση των μειονοτικών
Αλβανών στο Κοσσυφοπέδιο υπήρξε μια
επέμβαση της διεθνούς κοινότητας κατά
της Γιουγκοσλαβίας. Ωστόσο, σε άλλες
παρόμοιες περιπτώσεις, όπως στους
αγώνες των Κούρδων και στο κυπριακό
πρόβλημα, φαίνεται να μην υπάρχει το
ενδιαφέρον να παρθούν τα ίδια μέτρα.
JM:
Οι αεροπορικοί βομβαρδισμοί του ΝΑΤΟ
το 1999 προωθήθηκαν για να σταματήσουν την
περαιτέρω εκστρατεία του τρόμου του
Γιουγκοσλάβου προέδρου Μιλόσεβιτς και
το εθνικό ξεκαθάρισμα εναντίον των
Αλβανών του Κοσσυφοπεδίου, που είχε σαν
αποτέλεσμα την εκτόπιση περίπου 800.000
Κοσοβάρων και το θάνατο χιλιάδων. Αυτό
ακολούθησε μια δεκαετία, όταν το
καθεστώς του Μιλόσεβιτς ήταν υπεύθυνο
για τρεις πολέμους στην καρδιά της
Ευρώπης και είχε επανειλημμένως
επιδείξει την προθυμία του να καταφύγει
σε πόλεμο και αγριότητες, για να λύσει
τις ασυμφωνίες του και τους γείτονές του
ή με τον ίδιο του το λαό. Τα προβλήματα
του Κοσσυφοπεδίου έχουν διαρκέσει
χρόνια, με τη διεθνή κοινότητα να μην
καταβάλει καμιά προσπάθεια να φθάσει σε
ειρηνική λύση (διπλωματικές επαφές με το
γιουγκοσλαβικό καθεστώς, αποστολές
παρατηρητών και ειρηνευτικές
διασκέψεις όπως του Ραμπουγιέ). Δυστυχώς,
ήταν σαφές ότι είχαμε εξαντλήσει όλες
τις διπλωματικές δυνατότητες.
Στο μεταξύ, γινόμασταν μάρτυρες
παραβάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων
και μιας ανθρωπιστικής κρίσης σε
επίπεδο που δεν είχε δει η Ευρώπη από τον
Β΄παγκόσμιο πόλεμο. Έτσι, η αεροπορική
εκστρατεία του ΝΑΤΟ ήταν η τελευταία
διέξοδος μετά την άρνηση του Μιλόσεβιτς
για κάθε διπλωματική λύση. Πρόσφατες
αποκαλύψεις της νέας γιουγκοσλαβικής
κυβέρνησης εκθέτουν νέες αποδείξεις
εγκλημάτων πολέμου σε βάρος των
Κοσοβάρων.
Είναι αλήθεια ότι στην περίπτωση του
Κοσσυφοπεδίου η διεθνής δράση
διευκολύνθηκε από την ύπαρξη ενός
στέρεου ευρωατλαντικού θεσμικού
πλαισίου (το οποίο περιλαμβάνει το ΝΑΤΟ,
τον OSCE
και στενή συνεργασία των
βορειοαμερικανικών και ευρωπαϊκών
κρατών σε θέματα ευρωπαϊκής ασφάλειας).
Είναι, ακόμη, αλήθεια ότι σε μερικές
περιπτώσεις η διεθνής κοινότητα δεν
έχει τέτοιο θεσμικό πλαίσιο για να
υποστηρίξει τη δράση της. Αλλά το να μην
μπορούμε να λύσουμε κάθε πρόβλημα δεν
σημαίνει ότι δεν θα πρέπει να λύσουμε
εκείνα, τα οποία έχουμε τις δυνατότητες
να χειρισθούμε.
Το 27ετές πρόβλημα της Κύπρου
παραμένει κύριο ζήτημα στη διάταξη του
Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών
με τη συνεχιζόμενη ανάπτυξη των
δυνάμεων του ΟΗΕ στην Κύπρο (UNFICYP).
Ο Καναδάς υποστηρίζει έντονα τις
συνεχιζόμενες προσπάθειες του γενικού
γραμματέα του ΟΗΕ να διαπραγματευθεί
μια αμοιβαία αποδεκτή περιεκτική
αποκατάσταση στη διαφωνία μεταξύ των
δύο κυπριακών πλευρών, που έχει
διαιρέσει την Κύπρο. Ο Καναδάς προτρέπει
όλες τις πλευρές να συνεργασθούν πλήρως
με τις προσπάθειες του γενικού
γραμματέα του ΟΗΕ για την επίτευξη μιας
ισοζυγισμένης, μακροχρόνιας συμφωνίας
και τη διαπραγμάτευση καλής πίστης. Με
την ιστορία των ειρηνευτικών δυνάμεων
της UNFICYP,
τους δεσμούς του με την Κοινοπολιτεία
και την Ευρώπη, το δίγλωσσο και
πολυπολιτιστικό ομοσπονδιακό τύπο
διακυβέρνησής του και τις προσπάθειές
του να προωθήσει την εξάλειψη
ναρκοπεδίων και τις διακοινοτικές
επαφές, ο Καναδάς είναι έτοιμος να
εργασθεί με άλλους στην καλλιέργεια
μιας διευθέτησης.
Η Κύπρος είναι μια από τις
καταστάσεις του κόσμου που κραυγάζει
για διαπραγματευτική συμφωνία και ο ΟΗΕ
διά της αιγίδας του έχει φροντίσει να
φέρει μια τέτοιου είδους διευθέτηση. Ο
Καναδάς βεβαίως έχει μακρά ιστορία
παρουσίας στην Κύπρο. Οπωσδήποτε θα
μετείχε σ’ αυτή, αλλά νομίζω πως είναι
σπουδαίο να έχουμε πάντοτε στο μυαλό μας
ότι, όποια κι αν είναι η απογοήτευση,
όποια κι αν είναι η κατάσταση, δεν
δικαιώνει πράξεις τυχαίας βίας και
τρομοκρατίας.
Ο Καναδάς εργάζεται σκληρά για την
προώθηση της προστασίας των μειονοτικών
ομάδων στη Μέση Ανατολή και τακτικά
εγείρουμε τη δοκιμασία αυτών των ομάδων
μέσω διμερών και πολυμερών συζητήσεων. Η
κατάσταση των κουρδικών πληθυσμών σε
έναν αριθμό χωρών της Μέσης Ανατολής
είναι πολύπλοκη. Αποδοκιμάζουμε τη βία,
στην οποία έχουν υποβληθεί. Έχουμε
προτρέψει όλες τις σχετικές χώρες – και
εξακολουθούμε να το κάνουμε – να
σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα των
πολιτών τους κουρδικής καταγωγής, οι
οποίοι διαμένουν εντός της επικρατείας
τους. Ενώ η κατάσταση των Τούρκων
πολιτών κουρδικής καταγωγής είναι
δύσκολη, τα πρόσφατα χρόνια έχει
βελτιωθεί και φαίνεται να υπάρχει ένας
πιο ανοικτός διάλογος επί των ζητημάτων,
πράγμα που ενθαρρύνει ο Καναδάς.
ΘΣ:
Ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς και άλλοι
Σέρβοι ηγέτες αντιμετωπίζουν τώρα δίωξη
από το Διεθνές Δικαστήριο σχετικά με
εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Ο
Σαντάμ Χουσεϊν και οι Τούρκοι ηγέτες όχι
μόνον παραμένουν ατιμώρητοι αλλά,
αντιθέτως, συνεχίζουν την πολιτική της
βίας και του θανάτου σε βάρος των
πολιτών τους. Υπάρχει κάποιος λογος γι’
αυτό;
JM:
Ο Καναδάς είναι ισχυρός
υποστηρικτής του Διεθνούς Ποινικού
Δικαστηρίου για την πρώην Γιουγκοσλαβία,
που ιδρύθηκε από το Συμβούλιο Ασφαλείας
των Ηνωμένων Εθνών το 1993. Το Δικαστήριο
έχει απαγγείλει κατηγορία όχι μόνο κατά
των Σέρβων ηγετών αλλά επίσης και των
Κροατών και των Βοσνίων, οι οποίοι έχουν
διαπράξει εγκλήματα σε βάρος των Σέρβων.
Στα Βαλκάνια η διεθνής κοινότητα είχε
ένα πλαίσιο, το οποίο της επέτρεπε να
δράσει εναντίον των πράξεων του
Μιλόσεβιτς και άλλων ύποπτων
εγκληματιών πολέμου. Ο Καναδάς
εργάζεται πάρα πολύ σκληρά για να
επεκτείνει αυτό το πλαίσιο σε ολόκληρο
τον κόσμο δημιουργώντας ένα Διεθνές
Ποινικό Δικαστήριο.
Υπάρχει λίγη αμφιβολία ότι οι
πράξεις του Σαντάμ Χουσεϊν με
το πέρασμα των ετών θα δικαιολογούσαν
σαφώς μια δίωξη για εγκλήματα πολέμου,
και καταλαβαίνουμε ότι η δυνατότητα για
διώξεις εγκλημάτων πολέμου, που
γίνονται εναντίον ανωτέρων
αξιωματούχων του καθεστώτος, εξετάζεται
πραγματικά από μερικές χώρες και
διεθνείς μη κυβερνητικούς οργανισμούς.
Ο Καναδάς παρακολουθεί στενά αυτές τις
προσπάθειες, αλλά τα νομικά ζητήματα που
εμπλέκονται είναι πολύ πολύπλοκα, με το
ερώτημα του κατάλληλου νομικού πλαισίου
και πάλι σαν ένα από τα πιο απαιτητικά
εμπόδια.
Η κατάσταση στην Τουρκία είναι
εντελώς διαφορετική. Ο Καναδάς
παρακολουθεί στενά τα ερωτήματα των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τουρκία και,
μέσω της καναδικής πρεσβείας στην
Άγκυρα, τακτικά συζητά τέτοια θέματα με
τις τουρκικές αρχές. Κατά τη διάρκεια
αυτών των συναντήσεων τονίζεται η
αναγκαιότητα να ανακοπούν οι προσβολές
των ανθρωπίνων δικαιωμάτων καθώς και η
ανάγκη να ενδυναμωθούν οι δημοκρατικές
πρακτικές συμπεριλαμβανομένης και της
ελευθερίας του λόγου σε όλα τα επίπεδα
της τουρκικής κοινωνίας. Από την ανάληψη
της εξουσίας τον Ιούνιο του 1999 η
κυβέρνηση του πρωθυπουργού Ετζεβίτ έχει
καταβάλει συντονισμένες προσπάθειες να
βελτιωθούν τα ανθρώπινα δικαιώματα και
η καλή διακυβέρνηση σε όλα τα σημεία. Με
την υποστήριξη της Ελλάδας στην αίτησή
της για την αποδοχή της ως μέλους της
Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Τουρκία έχει
υποσχεθεί να κάνει ουσιαστικές αλλαγές
σε αυτούς τους τομείς. Ζητώντας την
επέκταση αυτής της αλλαγής, ο Καναδάς
εργάζεται με έναν αριθμό τουρκικών
ομάδων για την προώθηση της πρακτικής
ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
ΘΣ:
Εμείς, ως Καναδοί, ανησυχούμε για τις
τρομοκρατικές επιθέσεις κατά των
Ηνωμένων Πολιτειών. Πού στεκόμαστε με
την κρίση αυτή που συμβαίνει γύρω μας;
JM:
Νομίζω πως οι τρομοκρατικές
ενέργειες της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 έχουν
αλλάξει πολλά πράγματα. Μας έχουν
αναγκάσει να κοιτάξουμε όχι μόνο τις
διαδικασίες της δικής μας ασφάλειας
στον Καναδά για σκοπούς προστασίας των
Καναδών και για σκοπούς διασφάλισης, ότι
δεν είμαστε πηγή της τρομοκρατίας
που συμβαίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Αλλά και μας έχει αναγκάσει να
εμπλακούμε σ’ αυτόν τον πόλεμο εναντίον
της τρομοκρατίας που θα απαιτήσει πολύ
χρόνο και προσπάθεια και όχι
αναγκαστικά στρατιωτική επίθεση, αλλά
επίθεση πολύ αποφασιστική, ώστε να
εξαλείψουμε τις πηγές των τρομοκρατικών
ενεργειών.
ΘΣ:
Αυτό συνεπάγεται ότι θα χρειασθεί ν’
αλλάξουμε τον τρόπο της ζωής μας ή
σημαίνει ότι, σαν κοινωνία, πρέπει να
πάρουμε ιδιαίτερα μέτρα;
JM:
Οπωσδήποτε
δεν νομίζω ότι έχουμε φθάσει σ’ αυτά τα
συμπεράσματα προς το παρόν. Υπάρχει
πάντοτε, πιστεύω, μια ένταση ανάμεσα
στην ελευθερία, στο φιλελευθερισμό του
ατόμου σε μια ανοικτή και δημοκρατική
κοινωνία και τους περιορισμοούς στην
ελευθερία αυτή, που μας επιβάλλονται από
το κράτος, προκειμένου να διατηρήσουμε
την ασφάλεια και σιγουριά μας. Τώρα, αυτό
είναι το ισοζύγιο. Ποτέ δεν θέλουμε το
κράτος να παρέχει ασφάλεια σε μια τόσο
πνιγηρή ατομική ελευθερία, ώστε ίσως να
θελήσουμε να πάμε να ζήσουμε σε μια
ελεύθερη χώρα. Ωστόσο, νομίζω ότι πρέπει
να κοιτάξουμε στο τί κάνουμε για την
προστασία του λαού. Νομίζω ότι οι
άνθρωποι προσδοκούν να είναι ελεύθεροι
να καθήσουν σ’ έναν ουρανοξύστη
γραφείων, για παράδειγμα, και να μην
ανατιναχθούν από κάποιο αεροπλάνο.
Προσδοκούν να είναι σε θέση να διάγουν
τη ζωή τους χωρίς φόβο για την προσωπική
τους ελευθερία. Κι έτσι, δεδομένου ότι ο
παράγοντας κίνδυνος είναι πολύ
υψηλότερος, καθώς τον έχουμε δει να
επιδεικνύεται, και πόσο πιο άγριος
μπορεί να είναι ο τρομοκράτης, σαφώς
πρέπει να εξετάσουμε τί επιλογές
υπάρχουν, και να πάρουμε τα κατάλληλα
μέτρα. Διότι ο Καναδάς δεν πρόκειται να
θυσιάσει τις βασικές μας αξίες τις
ελευθερίας για να δημιουργήσει
αστυνομικό κράτος.
ΘΣ:
Με κάθε σεβασμό προς τα θύματα και
τις οικογένειές τους, υπάρχουν εκείνοι
που εξηγούν αυτή την πράξη ως ενέργεια
απελπισίας εξαιτίας της πολιτικής της
διεθνούς κοινότητας και προληπτικών
επεμβάσεων σε πολλές χώρες σε ολόκληρο
τον κόσμο, καθώς και του γεγονότος ότι η
διεθνής κοινότητα δεν ενήργησε
κατάλληλα όταν συνέβαιναν γενοκτονίες
στην Αφρική. Ποιες είναι οι απόψεις σας
πάνω σ’ αυτό;
JM:
Νομίζω πως υπάρχει οπωσδήποτε
μεγαλύτερη αντιστοιχία οποιασδήποτε
μορφής ανάμεσα στην πολιτική αφ’ ενός
και στις τυχαίες ενέργειες τοπικής
τρομοκρατίας αφ’ ετέρου. Νομίζω πως
οποιαδήποτε προσπάθεια που γίνεται για
να πληρώσουν αθώοι πολίτες με τη ζωή
τους, για κάποιου την πραγματική ή
υποτιθέμενη δυσαρέσκεια εναντίον μιας
κυβερνητικής πολιτικής, είναι θεμελιακά
λανθασμένη αντίληψη. Έχουμε καθήκον να
σηκωθούμε και να μετρηθούμε και να πούμε
ότι ηθικά αυτό είναι λάθος, και οι
υπεύθυνοι πρέπει να βρεθούν, και πρέπει
να τιμωρηθούν, κι εκείνοι που συνεχίζουν
να σπέρνουν σπόρους τρομοκρατίας,
σύγχυσης και χάους σε μια δημοκρατική
κοινωνία, πρέπει να είναι υπόλογοι.
ΘΣ:
Ως Καναδοί βεβαίως έχουμε τη δική
μας ανεξάρτητη πολιτική από τα χρόνια
του Πιέρ Έλιοτ Τρουντό. Σήμερα φαίνεται
σαν να μας έχει ξεφύγει και γινόμαστε
πιο όμοιοι με τη διεθνή κοινότητα με την
εξέλιξη νέων πολιτικών. Νομίζετε ότι
χάνουμε την ανεξαρτησία μας με το να
ακολουθούμε ή δημιουργούμε πολιτικές
όπως κατά το παρελθόν;
JM:
Πρώτ’ απ’ όλα, νομίζω πως πρέπει να
καταλάβουμε την παγκοσμιοποίηση σαν
φαινόμενο, το οποίο δεν είναι πολιτική
επιλογής, είναι πραγματικότητα, και
οδηγείται κατά πολύ από την τεχνολογία.
Η επικοινωνία και η τεχνολογική
μετακίνηση και το γεγονός ότι οι
παγκόσμιες αγορές όλο και συγχωνεύονται
και οι επενδυτικές ροές και οι εμπορικές
ροές ακολουθούν μονοπάτια που
επιβραβεύουν κυβερνήσεις που είναι
ανοικτές και τιμωρούν κυβερνήσεις που
είναι κλειστές. Έτσι, το περιεχόμενο του
κόσμου έχει αλλάξει από τις ημέρες του
Πιέρ Έλιοτ τρουντό, όταν η μόνη ενεργός
εμπορική διευθέτηση ήταν το GSP
κι έκανε πολλούς κύκλους
συμπεριλαμβανομένων και των κύκλων που
έκανε την εποχή της πρωθυπουργίας του
Τρουντό. Η NAFTA
δεν υπήρχε, η Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν ένα
πολύ διαφορετικό πλάσμα απ’ ό,τι είναι
σήμερα. Το περιβάλλον του κόσμου έχει
αλλάξει και η ένταση, που υπάρχει για
κάθε χώρα, ίσως περισσότερο για τον
Καναδά παρά για οποιαδήποτε άλλη χώρα
λόγω του βαθμού με τον οποίο είμαστε
δεμένοι οικονομικά στη
βορειοαμερικανική αγορά, και ότι, ενώ
είμαστε μέρος μιας συρρικνώμενης
υδρογείου, όλοι αγωνίζονται να
διατηρήσουν τη δική τους ταυτότητα και
τη δική τους ανεξαρτησία σε μερικούς
βασικούς τομείς. Εκείνο που είναι
σπουδαίο για τον Καναδά στην πορεία προς
τα εμπρός είναι το εξής: δεδομένης της
οικονομικής μας συγχώνευσης με τις
Ηνωμένες Πολιτείες, πράγμα που
γνωρίζαμε πως ήταν αναπόφευκτο όταν
εισαχθήκαμε στην Συμφωνία Ελεύθερου
Εμπορίου Καναδά-Ηνωμένων Πολιτειών, και
δεδομένου του γεγονότος ότι οι Καναδοί,
σε μεγάλο βαθμό, έχουν ωφεληθεί από
αυτήν, όσον αφορά τις εργασίες, το
εισόδημα και την ευημερία. Τώρα
χρειαζόμαστε να κοιτάξουμε τους εαυτούς
μας και να προσδιορίσουμε ποιες είναι οι
αξίες, ποιες είναι οι πρακτικές, ποια
είναι τα χαρακτηριστικά της καναδικής
ζωής που πραγματικά θέλουμε να
διατηρήσουμε, που δεν θέλουμε να τα
δούμε να απορροφούνται κάτω από το
αντίρευμα που αισθανόμαστε από τις
Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτό είναι το
ερώτημα για την καναδική πολιτική για τα
επόμενα χρόνια.
ΘΣ:
Πόσο νομίζετε ότι μπορούμε να
υποστηρίξουμε αυτή την πολιτική που μας
βλέπει να στεκόμαστε δίπλα στις ΗΠΑ;
Είμαστε έτοιμοι να πάμε για πόλεμο, να
στείλουμε χερσαία στρατεύματα, να
ενεργοποιηθούμε σε εχθροπραξίες;
JM:
Να σας πω. Ας έχουμε υπόψη μας ότι αυτό
που συζητούμε εδώ είναι πόλεμος κατά της
τρομοκρατίας, που είναι διαφορετικό
είδος πολέμου. Θα πάρει χρόνο, θα
απαιτήσει υπομονή και πολλά μέτρα, τα
οποία είναι μη στρατιωτικά. Ακούσατε
τους εκπροσώπους των ΗΠΑ να μιλούν γι’
αυτά, συμπεριλαμβανομένου και του
ομολόγου μου, Κόλιν Πάουελ, ο οποίος είπε
αρκετές φορές ότι δεν είναι μόνο η
στρατιωτική δράση που χρειάζεται εδώ.
Είναι η έρευνα των οικονομικών πηγών της
τρομοκρατίας, είναι τα νομικά βήματα που
χρειάζονται, και είναι οι διπλωματικές
διευθετήσεις που είναι απαραίτητες.
Ο Καναδάς χρειάζεται να εμπλακεί
πλήρως σε όλα αυτά τα μέτωπα. Θα
χρειασθούν τη στρατιωτική μας βοήθεια;
Δεν το ξέρουμε. Δεν μας την έχουν ζητήσει
ακόμη. Είμαστε έτοιμοι να παράσχουμε
στρατιωτική βοήθεια στο πλαίσιο των
δεσμεύσεών μας στο ΝΑΤΟ; Είμαστε. Γι’
αυτό ψηφίσαμε με τους εταίρους μας στο
ΝΑΤΟ, αναφορικά με το άρθρο 5 του
καταστατικού του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, αυτό δεν
σημαίνει αναγκαστικά ότι θα στείλουμε
χερσαία στρατεύματα σε κάποιο πεδίο
μάχης. Εάν το άρθρο πραγματικά
επικαλεσθεί, που θα είναι ακόμη ένα βήμα
του ΝΑΤΟ, κάθε χώρα θα είναι σε θέση να
παράσχει την υποστήριξη που θεωρεί
κατάλληλη. Οπωσδήποτε, σε συνδιάσκεψη με
τους συμμάχους μας, πρέπει να
προδιορίσουμε ποια χρήσιμη συνεισφορά
μπορούμε να κάνουμε, εάν χρειασθεί
στρατιωτική συνεισφορά. Αλλά βεβαίως, οι
διπλωματικές μας προσπάθειες, η
υπηρεσία πληροφοριών και τα δίκτυα
ασφαλείας μας, η ικανότητά μας στην
προσπάθεια να ανακαλύψουμε τις
μεταφορές χρημάτων για τις οργανώσεις
αυτές, σε όλα αυτά θα δεσμευθούμε πλήρως
όπως πρέπει για τον πόλεμο αυτό κατά της
τρομοκρατίας.
ΘΣ:
Πώς βλέπετε να εξελίσσεται η διεθνής
κοινότητα κατά την επόμενη εικοσαετία;
JM:
Οι διεθνείς σχέσεις ισχύος ρέουν. Οι
Ηνωμένες Πολιτείες είναι η μόνη
υπερδύναμη του κόσμου, αν και υπάρχουν
άλλες χώρες, όπως η Κίνα, η Ινδία, το
Μεξικό, που προβάλλουν σαν κύριοι
παίκτες στην παγκόσμια σκηνή.
Με το ρυθμό της παγκοσμιοποίησης και
τις αυξανόμενες ροές πληροφορικής που
εμφανίζονται με τις νέες τεχνολογίες,
όπως το διαδίκτυο, μερικά προνόμια και
λειτουργίες του κράτους, που
εξακολουθεί να παίζει τον κύριο ρόλο στο
διεθνές σύστημα, περνούν σε υποεθνικούς
και υπερεθνικούς ρόλους, άλλα στα NGO και πολυεθνικές εταιρίες.
Η επιτυχία όλο και απορρέει από
οικονομικό πλούτο μάλλον παρά από
στρατιωτική δύναμη. Έχουμε μπει σε μια
εποχή παγκοσμιοποιημένης ανθρώπινης
κουλτούρας. Γεννάει δίκτυα ανανέωσης –
στην παιδεία, την υγεία, την προστασία
του περιβάλλοντος και τα ανθρώπινα
δικαιώματα – αλλά και εκείνα της
εκφύλισης. Από πορνογραφία στο
διαδίκτυο ως τη διακίνηση ναρκωτικών, ως
την αλλαγή του κλίματος και την
παγκόσμια επιδεμική αρρώστια HIV/AIDS,
αντιμετωπίζουμε μια νέα γενιά απειλών,
οι οποίες δεν δείχνουν κανένα σεβασμό σε
πολιτικά σύνορα.
Αν και το τέλος του ψυχρού πολέμου
έχει μειώσει την πιθανότητα μιας
παγκόσμιας πυρηνικής σύγκρουσης, η
ευρύτερη διάχυση της τεχνολογίας όπλων
εγείρει το φάσμα αποσταθερωτικών
απειλών από νέες δυνάμεις, που αφήνονται
ελεύθερες από τοπικές διαμάχες και
διεθνή εγκληματικότητα.
Τα διεθνή θέματα του μέλλοντος θα
είναι πολύπλοκα και θα έχουν
μακροπρόθεσμες επιπλοκές. Θα
εκτείνονται σε πεδίο από γενετικά
τροποποιημένους οργανισμούς μέχρι
επιχειρησιακή κοινωνική ευθύνη. Αυτό
δείχνει το όριο που εξασθενεί μεταξύ
τοπικής και διεθνούς δημιουργίας
πολιτικής και επίσης αυξάνει την ανάγκη
για συνεργασία με τα υποομοσπονδιακά
επίπεδα κυβέρνησης.
ΘΣ:
Πώς οραματίζεσθε τον Καναδά και ποια
θα ήταν η θέση του σ’ αυτές τις
εξελίξεις;
JM:
Η επέκταση της ευημερίας και η εργασία
είναι κεντρικά στην κυβερνητική διάταξη.
Προς αυτή την κατεύθυνση θα
σιγουρευτούμε ότι οι Καναδοί λαμβάνουν
τα μέγιστα οφέλη από τα αναπτυσσόμενα
επίπεδα του διεθνούς εμπορίου και
επένδυσης.
Η προώθηση της παγκόσμιας ειρήνης
και σταθερότητας ως μέσου προστασίας
της καναδικής ασφάλειας και ως
προϋπόθεσης για οικονομική ανάπτυξη θα
συνεχίσουν να είναι το βασικό στοιχείο
της εξωτερικής μας πολιτικής. Δεδομένων
των πιο πολύπλοκων και ποικίλων απειλών
από διασυνοριακά ζητήματα, όπως
παράνομη μετανάστευση, έγκλημα,
τρομοκρατία, αρρώστιες και παράνομα
ναρκωτικά, ο Καναδάς βρίσκεται στην
πρώτη γραμμή στην ανάπτυξη νέων διεθνών
καθεστώτων για τη μείωση αυτών των
απειλών εναντίον της διεθνούς ειρήνης
και ασφάλειας.
Σ’ ένα διεθνές περιβάλλον που
χαρακτηρίζεται από πανταχού παρούσες
πληροφορίες, η προβολή των καναδικών
αξιών και της κουλτούρας στο εξωτερικό
είναι ένας κεντρικός αντικειμενικός
σκοπός στην επίτευξη της ευημερίας
εντός του Καναδά και στην προστασία της
παγκόσμιας ασφάλειας. Κερδίζοντας
ευρύτερο σεβασμό για τις καναδικές
αξίες, συμπεριλαμβανομένων και των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της δικαιοσύνης,
της ευνομίας και του περιβάλλοντος,
είναι σπουδαίο για αντιμετωπίσουμε τις
νέες απειλές στην παγκόσμια ασφάλεια.
Η σχέση μας με τις Ηνωμένες
Πολιτείες είναι υπέρτατη, και πολιτικές,
οικονομικές και ασφαλιστικές
πραγματικότητες υπαγορεύουν ότι θα
είναι πάντοτε έτσι. Μάλιστα, η πρόβλεψη (της
σχέσης) για τις Ηνωμένες Πολιτείες
μετατοπίζεται πέραν της διμερούς. Είναι
βορειοαμερικανική και είναι
διααμερικανική. Το γεγονός αυτό της
γεωγραφίας, όμως, δεν μειώνει τη
σπουδαιότητα των σχέσεών μας με την
Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική.
ΘΣ:
Ποιο θα ήταν το μήνυμά σας προς τους
Καναδούς σχετικά με τις επερχόμενες
αλλαγές;
JM:
Η πρόκληση, που η παγκοσμιοποίηση
θέτει μπροστά μας, είναι εκείνη της
διακυβέρνησης και σε εθνικό επίπεδο και
στην πρόκληση που αντιμετωπίζουμε ως
διεθνείς εταίροι και ανταγωνιστές. Το
κλειδί είναι ότι πρέπει να
χρησιμοποιήσουμε τα μέσα που αυτή η
εποχή μας προσφέρει για να
εκδημοκρατήσουμε, να ενισχύσουμε τους
πολίτες μας, να καλλιεργήσουμε τη μάθηση
και την καινοτομία και, στο πιο
θεμελιακό επίπεδο, να βελτιώσουμε την
ποιότητα της ανθρώπινης ζωής.
Οι Καναδοί χρειάζεται να είναι
σταθεροί στην απόφασή τους να
υπερασπίζουν τις ελευθερίες, στις
οποίες πιστεύουμε, και να
σταθεροποιήσουν την απόφασή τους να
αντιμετωπίσουν τον τρόμο στα μάτια και
να μην του επιτρέψουν να απογοητεύσει τη
δέσμευσή μας στην ελευθερία.
Στον Καναδά πιστεύω ότι είμαστε σε
θέση να ανταπεξέλθουμε σ’ αυτή την
πρόκληση και σαν κοινωνία, η οποία
χαρακτηρίζεται από την ποικιλομορφία
και συμπεριληπτικότητά της, και σαν
ισχυρή οικονομία, η οποία έχει
μεταμορφωθεί με την τεχνολογική
επανάσταση. Γνωρίζουμε ότι η
πραγματοποίηση μιας δίκαιης,
ευημερούσας κοινωνίας εξαρτάται από την
ικανότητά μας να συνδυάσουμε αυτά τα
χαρακτηριστικά στην πατρίδα μας και
στους συνεταιρισμούς μας με την
παγκόσμια κοινότητα.
ΘΣ:
Κύριε Μάνλι, σας ευχαριστώ για το
χρόνο που διαθέσατε για τη παρούσα
συνέντευξη.
