ΕΛΛΑΔΑ

7ο Πανελλήνιο Φεστιβάλ Παραδοσιακών Χορών στην Άνθεια Έβρου

Του Φανη Μαλκιδη

Με τη συμμετοχή χιλιάδων κατοίκων της Θράκης  πραγματοποιήθηκαν οι εκδηλώσεις του 5^ου Πανελλήνιου Φεστιβάλ παραδοσιακών χορών  που διοργανώνει  κάθε χρόνο ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Σπάρτακος» στην Άνθεια Έβρου.

Χορευτικά συγκροτήματα από την Κύπρο, τους Έλληνες της Ουγγαρίας (Βουδαπέστη), της Ουκρανίας (Κίεβο), της Βουλγαρίας (Σωζόπολη) και από ολόκληρη την Ελλάδα  (Κάσος, Αμαλιάδα, Άρτα, Καρδίτσα κ.ά.) έδωσαν δυναμικό παρόν και κατέδειξαν ότι η μουσική ο χορός και το τραγούδι είναι ένα από τα στοιχεία της παράδοσης και της κληρονομιάς  που παραμένουν ζωντανά σε ένα προσφυγικό χώρο όπως η Άνθεια του νομού Έβρου.

Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα αποδείχθηκε και η εκδήλωση  ενημέρωσης των φιλοξενούμενων (περίπου 500) για τη Θράκη και την παράδοσή της,  που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Φεστιβάλ στο Δημοτικό Θέατρο της Αλεξανδρούπολης, στην οποία μίλησαν η πρόεδρος του Καλλιτεχνικού Ομίλου Αλεξανδρούπολης, Δ. Κουγιουμτζή, ο Π. Μαλκόπουλος, από το Κέντρο Ενημέρωσης του Δέλτα του Έβρου, και ο Φάνης Μαλκίδης, διδάσκων στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.

Στους στόχους, που προωθεί το φεστιβάλ, αναφέρθηκε η πρόεδρος του πολιτιστικού συλλόγου Άνθειας, Α. Ντεφίδου, η οποία υπέγραψε πρωτόκολλο συνεργασίας με την ελληνική κοινότητα του Κιέβου. Η πρόεδρος των Ελλήνων της ουκρανικής πρωτεύουσας,   Αλεξάνδρα Σειτάν, ευχαρίστησε  το Σπάρτακο τόσο για την πρόσκληση όσο και για τα μαθήματα ελληνικής γλώσσας και ιστορίας, που πρόσφερε επί μία εβδομάδα στα μέλη της αποστολής. 

Αποτιμώντας την πολυετή προσπάθεια των νέων της Άνθειας για  έναν άλλο τρόπο ζωής, μiα στάση διαφορετική στη σημερινή ελλαδική πραγματικότητα, θεωρούμε ότι χρειάζεται μια μικρή αναφορά σ’ αυτό το μεγάλο γεγονός, που δίνει ζωή σε μια κοινότητα  800 κατοίκων. Ο Πολιτιστικός Σύλλογος της Άνθειας ιδρύθηκε το 1979 με την ιστορική ονομασία «Σπάρτακος». Μέλη του είναι νέοι των οικισμών του δήμου Τραϊανούπολης, Άνθεια, Αγνάντια, Αρίστεινο, όλοι μέλη προσφυγικών οικογενειών, που ήρθαν και εγκαταστάθηκαν  στην περιοχή το 1922 από την ανατολική  και τη βόρεια Θράκη. Μάλιστα πρόσφατα μέλη του Συλλόγου επισκέφθηκαν τους τόπους καταγωγής των προγόνων τους στην ανατολική Θράκη, ενώ προγραμματίζεται και ανάλογη επίσκεψη στη βόρεια Θράκη, στη σημερινή Βουλγαρία.

Ο σύλλογος  έχει χορευτικό τμήμα, όπου γίνεται καταγραφή, διάσωση, μεταφορά και  εκμάθηση  των παραδοσιακών χορών της Θράκης  και έχει λάβει μέρος σε πολλές συναντήσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό, θεατρική ομάδα, η οποία  ανεβάζει 2 παραστάσεις κάθε έτος. Το αθλητικό μέρος του συλλόγου, με τμήματα πετοσφαίρισης και τεϊκβοντό, ομάδα ανάγνωσης, η οποία λειτουργεί με επιτυχία στα πλαίσια του προγράμματος του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου, η φιλαρμονική, που αριθμεί 35 μέλη με μέλη παιδιά της κοινότητας και μαέστρο Πόντιο πρόσφυγα από την τ. Σοβιετική Ένωση, μόνιμο κάτοικο πλέον της  Άνθειας, το τμήμα αγγειοπλαστικής, χορωδία, κινηματογραφική ομάδα, ενώ εκδίδει από το 1990 τη μηναία εφημερίδα «Βήμα» της Άνθειας.

Η παρουσίαση των ελληνικών παραδοσιακών χορών σε ένα φεστιβάλ είναι μια εξέλιξη του χορού, που επιτρέπει σε μια αγροτική κοινότητα όπως είναι η Άνθεια, να συμμετάσχει ο κάτοικος, το κοινό, οι επισκέπτες τόσο στα χορευτικά δρώμενα όσο και στην ιστορία του χωριού, της κοινότητας. Ο χορός, ως πολιτιστικό, κοινωνικό, φαινόμενο στο χώρο, λειτουργεί ως μέσο για να έρθουν στο προσκήνιο στοιχεία για τον ίδιο το χορό και έπειτα για το άτομο και την κοινότητα. Η μελέτη  και η σαφής αντίληψη του χορού στο πανελλήνιο φεστιβάλ βοηθάει στη μετάβαση από το επίπεδο της φανερής  στο επίπεδο της αφανούς πραγματικότητας για την κατανόηση της κοινωνίας και οδηγεί σε μια νέα θεώρηση για την κατανόηση άλλων πτυχών του πολιτισμού.

Το Πανελλήνιο Φεστιβάλ Παραδοσιακών Χορών της Άνθειας είναι ένας θεσμός, που καταξιώθηκε στη συνείδηση των κατοίκων του ακριτικού νομού Έβρου, και αποτελεί κορυφαία εκδήλωση πανελλήνιας εμβέλειας και ακτινοβολίας και σημαντική πολιτιστική παρέμβαση. Είναι φεστιβάλ παραδοσιακών χορών αλλά και τραγουδιών και μουσικής με συμμετοχή χορευτικών συγκροτημάτων από όλη την Ελλάδα και με τη συμμετοχή ελληνικών συλλόγων του εξωτερικού. 400 και πλέον  νέοι και νέες ενώνουν κάθε χρόνο τα χέρια και τις ψυχές τους στη Θράκη, στον Έβρο, στην προσφυγική κοινότητα της Άνθειας, στην ιστορική περιοχή της Τραϊανούπολης.

Ιδιαίτερη συμβολή του  Πανελλήνιου Φεστιβάλ Παραδοσιακών Χορών είναι η ενότητα, «η άλλη Ελλάδα», που σκοπό έχει να φέρει πιο κοντά τους Έλληνες που ζουν στο εξωτερικό, ώστε να γνωρίσουν την πατρίδα των γονιών τους, να έρθουν σε επαφή με τους ανθρώπους της Θράκης και τους υπόλοιπους Έλληνες, να μιλήσουν τη μητρική τους γλώσσα, να ανοίξουν δεσμούς φιλίας και επικοινωνίας με τους νέους και με άτομα κάθε ηλικίας. Η ενότητα αυτή φιλοδοξεί συλλόγους όχι απαραίτητα απαρτιζόμενους από Έλληνες, που έχουν όμως μια ειδική σχέση με τον Ελληνισμό, για παράδειγμα σύλλογοι που προάγουν τους χορούς, την ελληνική μουσική, το τραγούδι, τη γλώσσα. Στην ενότητα αυτή έχουν φιλοξενηθεί, σύλλογοι παραδοσιακών χορών από την Κύπρο, τη Βόρειο Ήπειρο, τη Σουηδία, το Βέλγιο, την Αυστραλία, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία, τη Γερμανία, την Ουγγαρία, την Ουκρανία.

Στην Ελλάδα πολλοί  μελετητές υποστηρίζουν ότι ο χορός ο γνήσιος, ο παραδοσιακός ζει στον Έβρο και στη Θράκη «βασιλεύει».   Οι χοροί της Θράκης αποτελούν ένα μέρος της πλούσιας καλλιτεχνικής και πολιτιστικής ελληνικής παρακαταθήκης. Στη  Θράκη, μιας από τα πλουσιότερες περιοχές της χώρας από άποψη ρυθμών, που αντιστοιχούν σε μια εξίσου αξιόλογη ποικιλία χορών, καταγράφεται  το Πανελλήνιο Φεστιβάλ Παραδοσιακών Χορών ως μια  μεγάλη πολιτιστική παρέμβαση με πανελλήνια εμβέλεια.

Το Πανελλήνιο Φεστιβάλ Παραδοσιακών Χορών, που αποτελεί κορυφαίο γεγονός για ολόκληρη τη Θράκη, είναι η ευκαιρία για τη γνωριμία, τη διάσωση και την ανάδειξη των παραδοσιακών χορών. Στο βαθμό, που οι παλιοί άνθρωποι της κοινότητας, του χωριού χάνονται, οι νέοι και οι νέες του Σπάρτακου και των άλλων συλλόγων αναλαμβάνουν στη συνέχεια. Είναι μια ολοκληρωμένη  προσπάθεια σε δύσκολες εποχές, για να πλησιάσει ο οποιοσδήποτε τον παραδοσιακό χορό, να γνωρίσει  την ομορφιά του και να δανειστεί από τον πλούτο του.