Της
σύνταξης
Σμύρνη
– 80 χρόνια μετά
Έγκλημα
χωρίς τιμωρία
Μέσα στη λησμονιά, που υπαγορεύει
και επιβάλλει η πολιτική σκοπιμότητα
των ημερών, ξέφυγε από την προσοχή των
Ελλήνων μια από τις σπουδαιότερες «μαύρες»
επετείους της σύγχρονης ιστορίας τους
ως έθνους και λαού. Είναι εκείνη της 80ής
επετείου από την καταστροφή της Σμύρνης
και το καθολικό ξεκλήρισμα των Ελλήνων
κατοίκων της μαρτυρικής Ιωνίας, μιας
πραγματικής εστίας του ελληνικού
πνεύματος και πολιτισμού για ολόκληρες
χιλιετίες. Ένα πραγματικό έγκλημα
γενοκτονίας ενάντια σε έναν ειρηνικό
και προοδευτικό λαό, το οποίο
πραγματοποιήθηκε με την ανοχή και,
πολλές φορές, με τη βοήθεια των
ευρωπαϊκών δυνάμεων της εποχής.
Η ιστορική αυτή επέτειος θα περνούσε
κάτω από το πέπλο της λησμονιάς, που
επιβάλλουν οι σύγχρονες πολιτικές
σκοπιμότητες, εάν δεν είχε το πολιτικό
θάρρος και τη δύναμη της ανοικτής
καταγγελίας ο κυβερνήτης της Νέας
Υόρκης, George Pataki.
Σύμφωνα με τη διακήρυξη του
κυβερνήτη, «η ενέργεια αποβλέπει στην
παραδοχή γεγονότων ιστορικών, τα οποία
διδάσκουν αξιόλογα μαθήματα, από τα
οποία επωφελείται η πλατιά κοινωνία.
Γεγονότα όπως εκείνα της καταστροφής
της πόλης της Σμύρνης και της
γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου και
της Μικράς Ασίας. Τραγωδίες, οι οποίες
κόστισαν τη ζωή εκατοντάδων χιλιάδων
πολιτών ελληνικής καταγωγής κατά τη
διάρκεια του Α΄ παγκόσμιου πολέμου.
Σύμφωνα με τις μαρτυρίες του πρέσβη
της Αμερικής στην Τουρκία, Henry Morgenthau, την
περίοδο 1913-1916, «δεν υπάρχει αμφιβολία
ότι θρησκευτικός φανατισμός αποτελούσε
ένα σημαντικό στοιχείο για τους
τουρκικούς και κουρδικούς όχλους, οι
οποίοι έσφαζαν τους Αρμένιους σαν
υπηρεσία στον Αλλάχ. Εκείνοι, πάντως, οι
οποίοι συνέλαβαν την ιδέα του
εγκλήματος, δεν είχαν καμιά παρόμοια
πρόθεση. Πιο συγκεκριμένα, όλοι τους
ήταν άθεοι, οι οποίοι δεν είχαν κανένα
σεβασμό τόσο για το μουσουλμανισμό όσο
και τον χριστιανισμό. Το μοναδικό
κίνητρο, το οποίο γι’ αυτούς είχε
σημασία ήταν η χάραξη κυβερνητικής
πολιτικής.
«Οι Αρμένιοι δεν είναι ο μοναδικός
λαός της Τουρκίας που υπόφερε από αυτή
την πολιτική, η οποία αποσκοπούσε στο να
κάνει την Τουρκία αποκλειστική χώρα των
Τούρκων.
«Οι ιστορίες που έχω αναφέρει
σχετικά με τους Αρμένιους θα μπορούσαν
επίσης να ειπωθούν με κάποια μικρή
αλλαγή για τους Έλληνες και τους Σύριους.
Στην πραγματικότητα οι Έλληνες υπήρξαν
τα πρώτα θύματα αυτής της εθνικιστικής
ιδέας. Μέσα δε σε ένα διάστημα τριών ή
τεσσάρων μηνών 400.000 Έλληνες εκδιώχθηκαν
από τις πατρογονικές τους εστίες
χιλιάδων ετών από τα παράλια της
Μεσογείου και εκτοπίσθηκαν στα ελληνικά
νησιά του Αιγαίου Πελάγους…
«Το γεγονός ότι ο πολιτισμένος
κόσμος δεν προέβη σε καμιά διαμαρτυρία
γι’ αυτές τις εκτοπίσεις, υπήρξε και ο
λόγος που η Τουρκία αργότερα αποφάσισε
να χρησιμοποιήσει τις ίδιες μεθόδους σε
μεγαλύτερη κλίμακα όχι μόνο στους
Έλληνες, μα και στους Αρμένιους, τους
Σύριους, τους Νεστόριους και άλλες
μειονότητες, που ζούσαν στη χώρα».
Και συνεχίζει: «Το μαρτύριο των
Ελλήνων, ως εκ τούτου, εκτυλίσσεται σε
δύο περιόδους, την προ του πολέμου και
εκείνη η οποία άρχισε το 1915. Η πρώτη
περίοδος είχε επιπτώσεις στους Έλληνες,
οι οποίοι ζούσαν στα μικρασιατικά
παράλια. Η δεύτερη επηρέασε εκείνους που
ζούσαν στη Θράκη και τις περιοχές γύρω
από τη Θάλασσα του Μαρμαρά, τα
Δαρδανέλλια, το Βόσπορο και τα παράλια
της Μαύρης Θάλασσας. Αργότερα αυτοί,
υπολογιζόμενοι σε αρκετές εκατοντάδες
χιλιάδες, στάλθηκαν στο εσωτερικό της
Μικράς Ασίας.
«Οι Τούρκοι χρησιμοποίησαν σχεδόν
τον ίδιο τρόπο εναντίον των Ελλήνων, τον
οποίο είχαν εφαρμόσει εναντίον των
Αρμενίων. Άρχισαν να επιστρατεύουν τους
Έλληνες στον οθωμανικό στρατό και μετά
τους μετέθεταν σε τάγματα εργασίας,
χρησιμοποιώντας τους για το άνοιγμα
δρόμων στον Καύκασο και άλλα έργα στην
περιοχή. Αυτοί οι Έλληνες στρατιώτες,
ακριβώς όπως και οι Αρμένιοι, πέθαναν
κατά χιλιάδες από το κρύο, την πείνα και
άλλες στερήσεις…» (Chapter
XXIV, The Murder of a Nation, p. 212-213, Secrets of the
Bosporous by Ambassador Henry Morgenthau).
Μια άλλη, εξίσου δυνατή φωνή, είναι εκείνη
της Sharon
Olinka, ποιήτριας, συγγραφέα και δημοσιογράφου,
η οποία, αναφερόμενη στις γενοκτονίες
του 20ού αιώνα, γράφει:
«Γρήγορα έμαθα ότι η Σμύρνη υπήρξε
το θέατρο της πρώτης ομαδικής σφαγής του
20ού αιώνα (συστηματικές γενοκτονίες
διαπράχθηκαν σε ολόκληρη τη Μικρά Ασία
για 44 χρόνια). Περίπου ένα εκατομμύριο
Έλληνες και ενάμισι εκατομμύριο
Αρμένιοι σφαγιάσθηκαν πριν, κατά τη
διάρκεια και αμέσως μετά την εισβολή του
Ατατούρκ στη Σμύρνη… Οι ζημίες στη
Σμύρνη υπολογίσθηκαν σε 200 εκατομμύρια
δολάρια, ένα φανταστικό ποσό για την
εποχή».
Πολίτες κάηκαν ζωντανοί,
αποκλεισμένοι μέσα στα καιόμενα σπίτια
τους, άλλοι έπεσαν στη θάλασσα, για να
γλυτώσουν τη φωτιά και το γιαταγάνι του
φανατισμένου τουρκικού όχλου, και
πνίγηκαν. Ελάχιστοι ήταν εκείνοι που
κατόρθωσαν να διαφύγουν τη σκληρή μοίρα
τους και να επιζήσουν.
Ογδόντα χρόνια από τότε. Μια από τις
μεγαλύτερες καταστροφές που γνώρισε το
έθνος των Ελλήνων, κι όλως περιέργως,
ξαφνικά, ολόκληρος ο πολιτικός κόσμος
και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης (ΜΜΕ) των
Αθηνών έχασαν τη μνήμη τους, λες κι ένα
εκατομμύριο ψυχές ήταν μια μικρή σπονδή,
προκειμένου να θεμελιωθεί το σαθρό
οικοδόμημα του γραφικού εντολολήπτη της
Ουάσιγκτον, Γιώργου Παπανδρέου, του
οποίου η επιλεκτική μνήμη συχνά
παθαίνει διαλείψεις του είδους.
Αυτός είναι και ο λόγος που σήμερα
υψώνουμε αγωνιστικό χαιρετισμό, και
εκφράζουμε την ευγνωμοσύνη και το
σεβασμό μας στον εντιμ. κυβερνήτη της
Νέας Υόρκης, George Pataki.
Δεν έχουμε δε καμιά αμφιβολία ότι με τη
θαρραλέα και δυνατή διακήρυξή του, εάν
όχι κάτι άλλο, τίμησε τη μνήμη των
αδικοσφαγμένων Ελλήνων του Πόντου, της
Σμύρνης, της Μικράς Ασίας μαζί με τους
αδελφούς Αρμένιους και Σύριους.
Όσο και εάν προσπαθήσουν ορισμένοι
πολιτικοί των Αθηνών να καλύψουν στη
συλλογική μνήμη του έθνους τραγωδίες
όπως αυτή της γενοκτονίας απο τους
Τούρκους, ας είναι βέβαιοι ότι το μόνο
που κατορθώνουν είναι να ξεγελούν τον
εαυτό τους.
Τα γεγονότα και οι πολιτικές
εξελίξεις στην Κύπρο και στο Αιγαίο στις
μέρες μας αποτελούν την πλέον περίτρανη
μαρτυρία πτώχευσης της πολιτικής τους
φιλοσοφίας. Παράλληλα μας υποχρεώνουν
να κρατούμε ζωντανά στη μνήμη μας
γεγονότα, τα οποία κόστισαν τη ζωή σε
εκατομμύρια Έλληνες στο παρελθόν, εάν
πραγματικά θέλουμε να μην επαναληφθούν
και στο μέλλον. Μήπως σφάλλουμε, κ.
Γιώργο Παπανδρέου;
Πατρίδες