Κύπρος

«Θέατρο σκιών»

Ανάλυση

Του Θωμά Στεφ. Σάρα

            Τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου, δεν έχω την παραμικρή αμφιβολία, υπήρξαν καταλυτικά για τις τύχες του κυπριακού προβλήματος.

            Κάτω από τις πιέσεις της διεθνούς κοινότητας οι ΗΠΑ, και προκειμένου να ικανοποιήσουν το μόνιμο αίτημα της Άγκυρας για το Κυπριακό και το Αιγαίο, φάνηκαν διατεθειμένες να προχωρήσουν σε αποδοχές, οι οποίες θα ικανοποιούσαν την κυβέρνηση της χώρας, ενώ παράλληλα θα εξασφάλιζαν τη συμμετοχή της στην ειρηνευτική δύναμη του Αφγανιστάν.

            Η κατάσταση αυτή έγινε ακόμη πιο σαφής τις τελευταίες ημέρες των βομβαρδισμών των στόχων των Ταλιμπάν, καθώς η μια μετά την άλλη οι πόλεις της χώρας έπεφταν στα χέρια των αντιπάλων των εξτρεμιστών και συμμάχων της Ουάσιγκτον. Είναι δε βέβαιο ότι γι’ άλλη μια φορά η πανέτοιμη διπλωματία της Τουρκίας έσπευσε να εκμεταλλευθεί τα γεγονότα προς όφελος των συμφερόντων της στο Αιγαίο και στην Κύπρο, σε αντίθεση με την Αθήνα, η οποία φρόντιζε για την προετοιμασία του «διαλόγου των θρησκειών». Ήταν μια διαδικασία μεγάλη και επίμονη, την οποία αφέθηκε να εκμεταλλευθεί απόλυτα η Άγκυρα με τον ισχυρισμό ότι ήταν η μόνη μωαμεθανική χώρα που είχε την εμπιστοσύνη της Δύσης, ενώ παράλληλα μπορούσε να γίνει αποδεκτή στο Αφγανιστά.

            Την κριτική αυτή καμπή κατόρθωσαν να επιτύχουν οι Τούρκοι στις συζητήσεις τους με τους Αμερικανούς εκπροσώπους για τις πιθανές εξελίξεις στο Αφγανιστάν. Η Άγκυρα σε καμιά περίπτωση δεν δέχθηκε να υποχωρήσει στο θέμα της ύπαρξης δύο κρατικών οντοτήτων στην Κύπρο και τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου, για τα οποία ήδη είχε τη συγκατάθεση των Ανδρέα Παπανδρέου και Κωνσταντίνου Μητσοτάκη.

            Παράλληλα, ωστόσο, με τις διπλωματικές διαβουλεύσεις της Ουάσιγκτον, οι εξελίξεις στην Ευρώπη συνέχισαν να παραμένουν συγκεχυμένες και ακατανόητες. Μιλώντας στα μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κύπρου, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), Ρομάνο Πρόντι, τόνισε την «έντονη προτίμηση» της ΕΕ για λύση του Κυπριακού πριν από την ένταξη. Πρόσθεσε, όμως, ότι «αυτό δεν αποτελεί προϋπόθεση για την ένταξη».

            Ο ομιλητής καυτηρίασε τη στάση του Τουρκοκύπριου ηγέτη, Ραούφ Ντενκτάς, και δήλωσε: «Είμαστε απογοητευμένοι από το ότι ο κ. Ντενκτάς δεν αποδέχθηκε την πρόσκληση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, Κόφι Ανάν, για επανάληψη των συνομιλιών». «Παρ’ όλ’ αυτά», πρόσθεσε, «η ΕΕ υποστηρίζει πλήρως αυτές τις προσπάθειες του κ. Ανάν και του εκπροσώπου του, Αλβάρο ντε Σότο».

            Ακόμη αναφέρθηκε στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και χαιρέτισε την πρόοδο, που επιτεύχθηκε προς αυτόν τον τομέα. Από τη δική του πλευρά, ο Τουρκοκύπριος ηγέτης συνέχισε τα δημόσια «κατηγορώ» του εναντίον των Ελληνοκυπρίων και της Κυπριακής Δημοκρατίας απαιτώντας την αναγνώριση των «πραγματικοτήτων» στο νησί. Τόσο ο Ντενκτάς όσο και οι σχετικοί μηχανισμοί της Τουρκίας επιδόθηκαν σ’ ένα πραγματικό αγώνα, προκειμένου να πείσουν τις ισλαμικές χώρες να προχωρήσουν στην αναγνώριση των κατεχομένων ως ανεξάρτητης διοίκησης.

            Το βέβαιο είναι ότι η Τουρκία, γνωρίζοντας τη σπουδαιότητα που απέδιδε ο Λευκός Οίκος στη συμμετοχή της στις ειρηνευτικές δυνάμεις του Αφγανιστάν, δεν φάνηκε διατεθειμένη να επιδείξει απλώς τον ενθουσιασμό της για την αποστολή, αλλά φρόντισε να διαπραγματευθεί οποιοδήποτε όφελος προς ικανοποίηση των συμφερόντων της. Είναι δε γνωστό ότι ο ίδιος ο «αδελφός» του Γιωργάκη, Τζεμ, διαπραγματεύθηκε με τον Πάουελ το σκηνικό της «φιλικής συνάντησης και συζήτησης» των Γλαύκου Κληρίδη και Ραούφ Ντενκτάς. Όπως ήταν επόμενο, οι πρώτες κρούσεις έγιναν προς τη Λευκωσία και την Αθήνα, ενώ παράλληλα η Ευρωπαϊκή Ένωση άρχισε να δείχνει δυσαρεστημένη από την όλη διαμόρφωση του πολιτικού κλίματος με την απροθυμία της Ελλάδας να επιτρέψει κάποιον ρόλο στην τουρκική συμμετοχή στον Ευρωπαϊκό Στρατό. Κάτω, μάλιστα, από το φως των εξελίξεων στο Αφγανιστάν, την ήττα των Ταλιμπάν και την προσπάθεια των ΗΠΑ για την άμεση αποστολή ειρηνοποιών, αποφασίσθηκε η άμεση κινητοποίηση των δύο δυνάμεων, προκειμένου να ξεπερασθούν οι διαφωνίες. Πρώτα «έλαβε εντολή» ο Κληρίδης να δεχθεί την «πρόσκληση» Ντενκτάς για συνάντηση και συνομιλίες «πρόσωπο με πρόσωπο» μεταξύ των δυο τους χωρίς όρους.

            Παράλληλα δε με την προσφορά των «καλών υπηρεσιών» των ΗΠΑ και της Αγγλίας και ύστερα από τη συγκατάθεση της Τουρκίας, αποφασίσθηκε η αποδοχή της τελευταίας στον Ευρωπαϊκό Στρατό με ίσα σχεδόν δικαιώματα μέλους. Το χειρότερο στην όλη υπόθεση είναι το ότι, σύμφωνα με το σχέδιο, από τις δικαιοδοσίες και το λειτουργικό χώρο του στρατού θα έμεναν έξω η Κύπρος και το Αιγαίο. Μια έκφραση, η οποία όχι μόνον υποτιμούσε την Αθήνα και ολόκληρο το μηχανισμό των διπλωματών της, αλλά ακόμη περισσότερο δημιουργούσε κι ένα «άνευ προηγουμένου» καθεστώς, το οποίο ουσιαστικά άφηνε στις διαθέσεις της Τουρκίας το Αιγαίο και την Κύπρο. Γι’ ακόμη μια φορά οι Σημίτης και Παπανδρέου βρίσκονταν μπροστά στο φως της πραγματικότητας και έξω από τις ομίχλες ουτοπίας, που τους κάλυπταν τα νέφη της αυταρέσκειάς τους.

Το παιχνίδι της πινακωτής

            Το σπουδαίο είναι ότι, ενώ στα παρασκήνια της διεθνούς σκοπιμότητας παίρνονταν τόσο τρομερές αποφάσεις σε βάρος των εθνικών δικαίων και της ανεξαρτησίας ελληνικών εδαφών, οι Ευρωπαίοι λειτουργοί συνέχιζαν να παραπλανούν και καθησυχάζουν το ελληνικό κοινό με δηλώσεις όπως η επίλυση του Κυπριακού θα διευκολύνει την Τουρκία.

            Είναι ενδεικτικές αυτής της νοοτροπίας οι δηλώσεις του συμβούλου της ΕΕ για διεύρυνση, Γκούντερ Φερχόιγκεν «Τί απομένει τώρα είναι το πολιτικό σθένος να αρπάξουμε την ευκαιρία για να λύσουμε μια και καλή το κυπριακό πρόβλημα».

            Από την πλευρά της Αθήνας και της Λευκωσίας δεν φάνηκε να δημιουργούσε και τίποτα σπουδαίες διαφωνίες. Σύμφωνα, μάλιστα, με τον υπουργό Εξωτερικών Κύπρου, Ιωάννη Κασουλίδη, «οι ΗΠΑ και η Ευρώπη διαπιστώνουν σήμερα παρά ποτέ άλλοτε την ανάγκη να λύσουν τις διαφορές Ελλάδας και Κύπρου με την Τουρκία, για να αφοσιωθούν απερίσπαστες στη μάχη ενάντια στην τρομοκρατία».

            Σύμφωνα με τον Κύπριο διπλωμάτη, «η Κύπρος μαζί με την Τουρκία και την Ελλάδα αποτελούν τις προκεχωρημένες χώρες της Ευρώπης, τις χώρες που συνορεύουν με μια πολύ ευαίσθητη και ταραγμένη περιοχή του κόσμου». Αυτός, εξάλλου, είναι και ο λόγος που οι ξένοι, οι ΗΠΑ και η Ευρώπη, διαπιστώνουν σήμερα την ανάγκη να λύσουν αυτές οι χώρες μεταξύ τους τις διαφορές, για να αφοσιωθούν κι αυτές απερίσπαστες στη μάχη ενάντια στην τρομοκρατία». «Άρα πρώτη διαπίστωση» διεπίστωσε ο ομιλητής, «είναι ότι μεσοπρόθεσμα η ανάγκη για λύση του Κυπριακού θα είναι αναγκαία όσο ποτέ.

            Θα πρέπει να ομολογήσουμε ότι όλο το σκηνικό για την παράσταση «σκιών», που ετοιμάζουν οι ΗΠΑ με την ΕΕ είναι τόσο καλοστημένο, ώστε η ημερήσια της Λευκωσίας «Ο Φιλελεύθερος», σε αρθρογραφία της, να υποστηρίξει ότι γίνεται «παρέμβαση προς τους στρατηγούς της Άγκυρας από την Ουάσιγκτον, ώστε να διαμορφωθούν συνθήκες επανάληψης των συνομιλιών».

            Σύμφωνα με την αρθρογραφία, η οποία βασίζεται σε πληροφορίες από την Ουάσιγκτον, ύστερα από συνεννόηση με τη Βρετανία και τα Ηνωμένα Έθνη, η Ουάσιγκτον έχει αναλάβει μια προσπάθεια προς την κατεύθυνση του στρατιωτικού κατεστημένου της Τουρκίας για μια συμφωνία στο Κυπριακό.

            Προσθέτοντας και τη δική του παρουσία στο παρασκήνιο, ο Τόμας Γουέστον, ειδικός συντονιστής στο αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών για το Κυπριακό, επανέλαβε την αποφασιστικότητα των ΗΠΑ να συνεχίσουν τις προσπάθειες για επανέναρξη των συνομιλιών και τη θέση της Ουάσιγκτον, ότι υποστηρίζει λύση δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας.

            Κάτω από αυτές τις συνθήκες, ο γνωστός Ραούφ Ντενκτάς απηύθυνε πρόσκληση προς τον πρόεδρο της Δημοκρατίας για συζήτηση. Ο Τ/Κ ηγέτης και πιόνι της Άγκυρας ζήτησε από τον πρόεδρο Κληρίδη: «Έλα να συνομιλήσουμε πρόσωπο με πρόσωπο».

            Παράλληλα με τις δικές τους δηλώσεις προς τον τύπο οι «αδελφοποιητοί» υπουργοί Εξωτερικών Τουρκίας και Ελλάδας συμφώνησαν ότι για τη λύση του Κυπριακού θα πρέπει να υπάρξει μια αμοιβαία αποδεκτή λύση και από τις δύο πλευρές. Ο Ισμαϊλ Τζεμ αναφέρθηκε σε συνομοσπονδία έναντι του Παπανδρέου, ο οποίος τάχθηκε υπέρ μιας λύσης «με βάση τις αποφάσεις του ΟΗΕ». Την όλη εικόνα, τέλος, ήρθε να συμπληρώσει με δικές του δηλώσεις ο πρωθυπουργός της Τουρκίας, Μπουλέντ Ετζεβίτ, ο οποίος αναφέρθηκε στο ενδεχόμενο «προσάρτησης» της κατεχόμενης περιοχής της Κύπρου, εάν το ελληνοκυριακό τμήμα ενταχθεί στην ΕΕ. Σύμφωνα με αρθρογραφία της ημερήσιας «Μιλιέτ», ο ομιλητής αναφέρθηκε σε δύο ενδεχόμενα για την ενσωμάτωση (integration) της Τουρκίας και των κατεχομένων, μια πλήρη προσάρτηση ή χορήγηση καθεστώτος αυτονομίας στο ψευδοκράτος.

            Κάτω από το φως αυτών των εξελίξεων έφθασε στο νησί ο ειδικός σύμβουλος του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ για την Κύπρο, Αλβάρο ντε Σότο. Ο επισκέπτης είχε χωριστές συναντήσεις με τον Τ/Κ ηγέτη, Ραούφ Ντενκτάς, και τον πρόεδρο Κληρίδη. Παράλληλα ο επισκέπτης προγραμματίσθηκε να περάσει και από την Αθήνα και την Άγκυρα, για να ολοκληρώσει τις συνομιλίες του.

            Δημοσιογραφία της ημερήσιας εφημερίδας της Λευκωσίας ισχυρίζεται ότι η Άγκυρα σκληραίνει περαιτέρω τη στάση της εκβιάζοντας τόσο την ΕΕ όσο και την Ε/Κ πλευρά και απειλεί ότι θα προχωρήσει σε σταδιακή ενσωμάτωση των κατεχομένων με μέτρα, τα οποία θα λαμβάνονται βαθμηδόν όσο θα προχωρεί η ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ.

            Σχολιάζοντας τις απειλές Ετζεβίτ, ο πρόεδρος Κληρίδης τόνισε ότι «εν εγρηγόρσει θα πρέπει να είμεθα και είμεθα, αλλά δεν πρέπει να υπερτονίζουμε ότι, αν μπούμε στην Ευρώπη, θα γίνει κάτι σοβαρό».

            Παρά τις επίσημες δηλώσεις, ωστόσο, των επισήμων της Κυπριακής Δημοκρατίας, άρχισε να διαφαίνεται πλέον ότι τόσο η Ουάσιγκτον όσο και η ΕΕ άρχισαν να μεθοδεύουν τις προσπάθειές τους για εξεύρεση λύσης στο Κυπριακό πριν από την ένταξη της Δημοκρατίας στην ΕΕ. Πληροφορίες από την Ουάσιγτον ανέφεραν για ανάληψη νέας και έντονης κινητικότητας με στόχο την επανάληψη των συνομιλιών.

Ευρωπαϊκή Ένωση – Κύπρος

            Νέα πολιτικά δεδομένα άρχισαν να διαφαίνονται στον ορίζοντα, καθώς η ΕΕ με έκθεσή της αναφέρει ότι η Κύπρος ικανοποιεί τα πολιτικά και οικονομικά κοινοτικά κριτήρια, κάτι που δεν φαίνεται να αποδέχθηκε και για την Τουρκία, για την οποία δήλωσε ότι δεν πληρεί τα πολιτικά κριτήρια.

            Η Άγκυρα αντέδρασε βίαια, εκφράζοντας οργή, ενώ γι’ άλλη μια φορά άρχισε φραστικές επιθέσεις εναντίον της Κύπρου. Παράλληλα, αεροσκάφη της πολεμικής της αεροπορίας άρχισαν να παραβιάζουν καθημερινά τον εναέριο χώρο του Αιγαίου.

Παράλληλα, η Άγκυρα, μέσω Ντενκτάς, εξαπέλυσε μια πρωτοφανή εκστρατεία φιλίας, καθώς ο τελευταίος απέστειλε δεύτερη επιστολή στον Κληρίδη και του ζητούσε να συναντηθούν για μια «πρόσωπο με πρόσωπο συζήτηση». Στην επιστολή Ντενκτάς ο πρόεδρος της Δημοκρατίας προσφωνείται: «Αγαπητέ Γλαύκο», χωρίς να γίνεται καμιά αναφορά στον επίσημο τίτλο του.

Παρ’ όλ’ αυτά, ο πρόεδρος της Κύπρου, κάτω από την ασφυκτική πίεση της Ουάσιγκτον, των Βρυξελλών και της Αθήνας, δέχθηκε να συναντηθεί με τον Τ/Κ ηγέτη. Η συνάντηση ορίσθηκε για τις 4 Δεκεμβρίου στη Λευκωσία, στην κατοικία του αναπληρωτή ειδικού αντιπροσώπου και σ’ αυτήν θα παραβρισκόταν και εκπρόσωπος του γενικού γραμματέα.

            Θα πρέπει να τονισθεί, στο σημείο αυτό, σχόλιο του υπουργού Εξωτερικών Κύπρου, Γιάννη Κασουλίδη, ο οποίος χαρακτήρισε την κίνηση Ντενκτάς ως «αυτόβουλη». Την ίδια ακριβώς ημέρα, με δικές του δηλώσεις, ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Ισμαϊλ Τζεμ, δήλωσε ότι, σε περίπτωση ένταξης της ελληνοτουρκικής πλευράς στην ΕΕ, η Άγκυρα θα λάβει μέτρα, συμπεριλαμβανομένης και της προσάρτησης.

            Ήδη ήταν πλέον καταφανές ότι, παρά την εντυπωσιακή αλλαγή της πολιτικής Ντενκτάς, η Άγκυρα συνέχιζε την πολιτική των προκλήσεων και απειλών της Κύπρου για προσάρτηση των κατεχομένων. Ενδεικτικό αυτής της πραγματικότητας ήταν το γεγονός ότι ο ίδιος ο Ντενκτάς ζητά εκ προοιμίου επαναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Παράλληλα, η Άγκυρα αναφέρεται σε «γενοκτονία» των Τ/Κ σε περίπτωση ένταξης της Κύπρου στην ΕΕ.

Η συνάντηση

            Παρ’ ολ’ αυτά και όπως ακριβώς αναμενόταν, στις 4 Δεκεμβρίου δόθηκε στη Λευκωσία η παράσταση του «θεάτρου σκιών», γνωστή ως «απευθείας συνομιλίες». Σ’ αυτήν οι δύο ηγέτες προσήλθαν ακολουθώντας ένα πρωτόκολλο, που θύμιζε δημοκρατίες «Μπανανίας». Ο μεν πρόεδρος της Κύπρου με το εθνικό σύμβολο της Δημοκρατίας στο προεδρικό αυτοκίνητο, ο δε Ντενκτάς με το επίσης «προεδρικό» του αυτοκίνητο με τα σύμβολα της δικής του «δημοκρατίας».

            Οι δύο «φίλοι μονομάχοι» ονομάζονταν επίσημα «εντιμότατοι» χωρίς κανένα απολύτως τίτλο. Αγκαλιάστηκαν και φιλήθηκαν σταυρωτά μπροστά στις μηχανές λήψης των τηλεοράσεων και το μόνο που «φάνηκε» να μην έκαναν ήταν… «ερωτική πράξη»!

            Ήταν η πρώτη φορά μετά την εισβολή του 1974 και τα γεγονότα της Σμύρνης του 1954, που μια ανυπόληπτη διοίκηση στην Αθήνα κι ένας διεφθαρμένος και φιλόδοξος γέροντας στη Λευκωσία συνεργούσαν από κοινού για να μειώσουν το ήθος και το φρόνημα του ελληνικού λαού, βοηθώντας να επιτευχθεί η αναγνώριση των «τετελεσμένων της τουρκικής εισβολής στο νησί».

            Για να σχηματίσει ο αναγνώστης μια πιο πλατιά γνώμη γύρω από την παράσταση τύπου «Καραγκιόζη-Χατζιαβάτη», ας μου επιτραπεί να κάνω μια απλή αναφορά στον τύπο της Λευκωσίας:

·      «Μεταμόρφωση του Ραούφ Ντενκτάς» βλέπει η «Αλήθεια».

·      «Ξαφνικό έρωτα» διαπιστώνει η «Μάχη».

·      «Όλα στο τραπέζι και καλή όρεξη» υποστηρίζει ο «Πολίτης».

·      «Πανηγυρίζουν οι Τούρκοι» αναφέρει η «Σημερινή».

·      «Ανατρέπονται τα δεδομένα» καταγγέλλει ο «Φιλελεύθερος».

·      «Αρχίζουν τα δύσκολα» πιστεύει η «Χαραυγή»

Μια συμφωνία ντροπής

            Το πλήρες κείμενο της συμφωνίας, που επιβλήθηκε «άνωθεν» στους δύο «ηγέτες», έχει ως εξής:

            «Στη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε σήμερα, 4 Δεκεμβρίου 2001, μεταξύ της Α.Ε. του κ. Γλαύκου Κληρίδη, του Ε/Κ ηγέτη και της Α.Ε. του κ. Ραούφ Ντενκτάς, του Τ/Κ ηγέτη, στην οικία του αρχηγού αποστολής των ΗΕ και στην παρουσία του κ. Αλβάρο ντε Σότο, ειδικού συμβούλου του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ για το Κυπριακό, οι δύο ηγέτες συμφώνησαν τα ακόλουθα:

-        ότι ο γενικός γραμματέας, στα πλαίσια της αποστολής του καλών υπηρεσιών, θα προσκαλέσει τους δύο ηγέτες σε απευθείας συνομιλίες,

-        ότι αυτές οι συνομιλίες θα διεξαχθούν στην Κύπρο στα μέσα Ιανουαρίου 2002, σε εγκαταστάσεις των Ηνωμένων Εθνών,

-        ότι δεν θα υπάρχουν προϋποθέσεις,

-        ότι όλα τα θέματα θα βρίσκονται στο τραπέζι,

-        ότι θα συνεχίσουν να διαπραγματεύονται με καλή πίστη μέχρις ότου επιτευχθεί συνολική λύση,

-        ότι τίποτα δεν θα θεωρείται συμφωνημένο έως ότου όλα έχουν συμφωνηθεί».

Πέραν τούτου, οι δύο αγαπημένοι συνομιλητές αποφάσισαν να «συμβρεθούν» το επόμενο βράδυ για φαϊ στου Ντενκτάς και προφανώς και κανένα… χανουμάκι, για να σπάσει η μονοτονία, ή και κανένα τσιφτετέλι για να πανηγυρίσουν το γεγονός.

            Ο Γλαύκος Κληρίδης δέχθηκε να συμφάγει με τον «ομόλογό» του Ντενκτάς την επομένη σε «ιδιωτικό» γεύμα σαν «Γλαύκος Κληρίδης» και όχι σαν «πρόεδρος της Δημοκρατίας».

            Το σπουδαίο είναι ότι τόσο κατά τη συνάντηση όσο και στο κείμενο της συμφωνίας πουθενά δεν γίνεται αναφορά στις αποφάσεις των Ηνωμένων Εθνών, τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας και τις συμφωνίες υψηλού επιπέδου.

            Ύστερα από μισό αιώνα άμυνας η Κύπρος τελικά φάνηκε ότι θυσιαζόταν, προκειμένου να ικανοποιηθεί η Τουρκία και παράλληλα να κατορθώσει να μπει «από την πίσω πόρτα» στην Ευρώπη, μια πολιτική για την οποία πίεζε η Ουάσιγκτον σαν αντάλλαγμα για τη βοήθεια της Άγκυρας στο Αφγανιστάν.

            Η Αθήνα συνέχιζε να παραμένει παρατηρητής, αδύναμη και άβουλη. Η Κύπρος και οι αγώνες του Κυπριακού Ελληνισμού, γι’ ακόμη μια φορά, προδιδόταν από τις κερκόπορτες ορισμένοι σκόπιμα «ξέχασαν να κλείσουν» και τις άφησαν ανοικτές.

            Το σπουδαίο είναι ότι δεν υφίσταται καμιά απολύτως αμφιβολία για τον πολιτικό παρατηρητή, ότι η όλη παράσταση αποτελούσε ένα στημένο θέατρο. Ο Κληρίδης γίνεται δεκτός από τον Ντενκτάς, ο ντε Σότο έγινε δεκτός από τον Εργκούν Ολγκούν. Βλέπεις το πρωτόκολλο ορίζει ότι τον πρόεδρο υποδέχεται ισοβάθμιός του «πρόεδρος».

            Η συνάντηση Κληρίδη-Ντενκτάς, όπως ήταν επόμενο έγινε αιτία να διχασθεί ο πολιτικός κόσμος της Κύπρου στα δύο. Παράλληλα, με δικές του δηλώσεις αμέσως μετά τη συνάντηση, ο Ντενκτάς δεν παρέλειψε να τονίσει ότι δεν εγείρεται θέμα λύσης χωρίς την «ισότητα» των δύο «κρατών» και την αναγνώριση του δικαιώματος της «κυριαρχίας» των κατεχομένων.

            Το βέβαιο είναι ότι τόσο ο Ντενκτάς όσο και οι εκπρόσωποι των Ηνωμένων Εθνών καθώς και οι επίσημοι της δημοκρατίας τόνιζαν με επίφαση τη βεβαιότητά τους ότι το πολύ σε έξι μήνες από τα μέσα του Γενάρη 2002 θα έχει λυθεί το Κυπριακό.

            Σύμφωνα με αρθρογραφία της αθηναϊκής εφημερίδας «Καθημερινή», η Ουάσιγκτον και το Λονδίνο επιδιώκουν μια ενδιάμεση συμφωνία με αναγνώριση της «τουρκοκυπριακής κρατικής οντότητας» στα πλαίσια μιας διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας.

            Μια άλλη επίπονη πραγματικότητα υπήρξε εκείνη της αποβολής Ε/Κ προσφύγων από τα σπίτια Τουρκοκυπρίων. Ήταν το δεύτερο ξεσπίτωμα των προσφύγων μετά την εισβολή του 1974.

            Με δικές του δηλώσεις, εξάλλου, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Κόλιν Πάουελ, τόνισε ότι η χώρα του προσβλέπει σε «συνεργασία με τους Κυπρίους ηγέτες και με τα Ηνωμένα Έθνη».

            Σύμφωνα με το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, συγκρατημένη αισιοδοξία για πιθανή λύση στο Κυπριακό μέχρι τον Ιούνιο του 2002 άφησε να διαφανεί ο πρόεδρος Κληρίδης. Το βέβαιο είναι ότι οι απευθείας συνομιλίες με τον Ντενκτάς αρχίζουν στις 16 ιανουαρίου 2002 στη Λευκωσία. Παράλληλα, με δικές του δηλώσεις, ο Ντενκτάς επανέλαβε την αξίωσή του για την αναγνώριση ύπαρξης δύο ίσων κρατών στην Κύπρο, κάτι που πέτυχε, φυσικά, στην πράξη.

            Στα πλαίσια αυτού του παιχνιδιού και προκειμένου να δεσμευτούν όλα τα πολιτικά κόμματα της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Κύπρο βρέθηκε ο εκπρόσωπος της Βρετανίας για το Κυπριακό, Λόρδος Ντέιβιντ Χάνι. Ο Άγγλος επίσημος προσπάθησε να πείσει τους αρχηγούς των πολιτικών κομμάτων για την ιστορική ευθύνη που έχουν να βοηθήσουν στην επιτυχία των συνομιλιών.

Μια νέα πλάνη

            Και ενώ ο πολιτικός κόσμος της Κύπρου φανερά προβληματισμένος προσπάθησε να φανεί αρεστός στη γραμμή των Αγγλοαμερικανών, πίσω στη σκακιέρα της Ευρώπης οι συνέταιροι της Αθήνας προσπάθησαν να αφήσουν στις ορέξεις της τουρκικής βουλιμίας την Κύπρο και το Αιγαίο. Ήταν μια κίνηση κυκλωτική της Αθήνας, η οποία παραλίγο να αφήσει εκτεθειμένη ανεπανάληπτα την κυβέρνηση Σημίτη. Τελικά αποφεύχθηκε η πλήρης αποτυχία της πολιτικής του Γιώργου Παπανδρέου χάρη στην αποδοχή των συνεταίρων να συζητηθεί το θέμα του ευρωστρατού κατά τη διάρκεια της επόμενης προεδρίας, της Ισπανίας.

            Κάτω από αυτές τις πραγματικότητες, ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Παπανδρέου, υποχρεώθηκε να δηλώσει ότι η αισιοδοξία για την επίλυση του κυπριακού πρέπει να είναι μετρημένη. Σύμφωνα με τον ομιλητή, υπάρχει μια «δυναμική», η οποία όμως δεν επαρκεί η ρύθμιση του προβλήματος απαιτεί την εκδήλωση «πολιτικής βούλησης».

            Παρ’ όλ’ αυτά έγινε γνωστό ότι ο Γλαύκος Κληρίδης προσκάλεσε τηλεφωνικά τον «ομόλογό» του, Ραούφ Ντνεκτάς, για δείπνο στο σπίτι του. Με την ευκαιρία αυτής της επίσκεψης πιστεύεται ότι η ορντινάντσα των στρατηγών της Άγκυρας θα κατορθώσει να πείσει τον Κληρίδη να δεχθεί την αναγνώριση της κυριαρχίας και ότι όλα θα πάνε καλά.

            Η πραγματικότητα είναι ότι η πλειοψηφία των πολιτικών αρχηγών της Κύπρου φαίνεται απρόθυμη να διαφωνήσει με το σχέδιο της Αγγλίας από το φόβο «πιθανών αντιδράσεων» της Άγκυρας εναντίον του νησιού. Είναι ίσως μια μοναδική μαρτυρία. Ένα κομμάτι ελληνικό αφήνεται στα συμφέροντα της Ουάσιγκτον και της Αγγλίας, ενώ την όλη σκηνή παρακολουθεί σιωπηλά, προσποιούμενη ότι δεν καταλαβαίνει η Αθήνα. Και το χειρότερο είναι ότι ολόκληρο αυτό το «θέατρο σκιών» συνεχίζει να ισχυρίζεται ότι εξυπηρετεί και φροντίζει τα «συμφέροντα του ελληνικού έθνους», κάτι που λίγο θυμίζει τα Ίμια. Ένας θίασος με πρωταγωνιστές μια ομάδα ανυπόληπτων και διαφθαρμένων πολιτών.