Τί
είναι η μη κυβερνητική οργάνωση «Ευρωπαίοι
του Κόσμου»
Του
Χρήστου Αγγελή
Τα
τελευταία χρόνια η ανάγκη συντονισμού
των Ευρωπαίων αποδήμων οδήγησε στη
δημιουργία ενός συντονιστικού οργάνου
σε ευρωπαϊκό επίπεδο, της μη
κυβερνητικής, μη κερδοσκοπικής
οργάνωσης «ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ». Η
μη κυβερνητική αυτή οργάνωση, που έχει
μέλη τις περισσότερες οργανώσεις
αποδήμων Ευρωπαίων, δημιουργήθηκε το 1985
με έδρα της τις Βρυξέλλες, το δε Δ.Σ.
συνεδριάζει 3 τουλάχιστον φορές τον
χρόνο.
Πρόεδρος
του παρόντος Δ.Σ. είναι ο Ισπανός
ευρωβουλευτής Baron Crespo,
πρόεδρος της σοσιαλιστικής ομάδας του
Ευρωκοινοβουλίου και πρώην πρόεδρος του
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Εκτελεστικός
αντιπρόεδρος είναι ο Hans Helms. Επίτιμος πρόεδρος της οργάνωσης είναι η
πρώην πρωθυπουργός της Γαλλίας και
πρώην επίτροπος Edith Cresson. Γενικός
γραμματέας της οργάνωσης είναι ο Βέλγος
πολιτικός Simon-Pierre Nothomb, ο οποίος
διετέλεσε πρόεδρος της Ευρωπαϊκής
Κοινωνικής και Οικονομικής Επιτροπής. Η
εκλογή του εκάστοτε προέδρου της
οργάνωσης δεν γίνεται κατ’ ανάγκη από
τα μέλη του Δ.Σ. Στην πραγματικότητα τα
μέλη του Δ.Σ. προτείνουν κάποια
σημαντική ευρωπαϊκή προσωπικότητα να
αναλάβει το ρόλο του προέδρου, ο οποίος
είναι τυπικός. Το ΣΑΕ έγινε μέλος των «Ευρωπαίων
του Κόσμου» το 1999. Διατηρούσε το ρόλο του
παρατηρητή από το 1997-1999.
Οι
«Ευρωπαίοι του Κόσμου» είχαν την ετήσιά
τους συνέλευση το
2000 από 27/9 έως τις 1/10/2000 στη Δανία (Helsinor). Την
οργάνωσή της είχαν αναλάβει οι Δανοί και
σ΄ αυτή συμμετείχαν οι περισσότερες
οργανώσεις μέλη. Το ΣΑΕ αντιπροσώπευσε ο
Πασχάλης Παπαχριστόπουλος, κατόπιν
εξουσιοδότησης του Περιφερειακού
Προέδρου Ευρώπης, Άγγελου Ασλανίδη.
Το κύριο θέμα της ημερήσιας διάταξης
ήταν ο συντονισμός των Ευρωπαϊκών
Οργανώσεων αποδήμων για την προώθηση
δημιουργίας μίας ευρωπαϊκής πολιτικής
αποδήμων. Στα πλαίσια αυτά ο Πασχάλης
Παπαχριστόπουλος παρουσίασε
συγκεκριμένη πρόταση στρατηγικής-πολιτικής,
η οποία έγινε ομόφωνα αποδεκτή.
Η
Γενική Συνέλευση, υιοθετώντας την
πρόταση αυτή, αποφάσισε να εντείνει τις
δραστηριότητες και προσπάθειές της
έναντι τόσο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αλλά και
των εθνικών κυβερνήσεων.
Είχε
αποφασίσει, ακόμα, κατόπιν πρότασης του
ΣΑΕ Ευρώπης, όπως η επόμενη ετήσια
συνέλευση της οργάνωσης
πραγματοποιηθεί στη Θεσσαλονίκη, πράγμα
που έγινε με επιτυχία 4-6/10/2002.
Ανάγκη
δημιουργίας ευρωπαϊκής πολιτικής
αποδήμων
Η
Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει αναπτύξει έως
σήμερα μία συγκεκριμένη και σαφή
πολιτική «Ευρωπαίων αποδήμων». Διά τους
μεν Ευρωπαίους πολίτες, που
μεταναστεύουν από μια χώρα μέλος και
εγκαθίσταται σε μια άλλη χώρα μέλος της
ΕΕ, θεωρείται ότι απολαύουν των ίδιων
δικαιωμάτων των πολιτών της χώρας
υποδοχής.
Όμως, παρόλο που μια σειρά προβλημάτων
έχουν επιλυθεί με την συνθήκη του
Μάστριχτ, παραμένουν ακόμη πάρα πολλά
άλυτα προβλήματα, που αντιμετωπίζουν οι
«εσωτερικοί» αυτοί μετανάστες-απόδημοι.
Προβλήματα εκπαίδευσης, φορολογικά,
πολιτισμικά, μεταφορά συνταξιοδοτικών
δικαιωμάτων, διπλή υπηκοότητας ή
υπηκοότητα, αναγνώριση εκπαιδευτικών
και επαγγελματικών διπλωμάτων, άδειες
παραμονής, είναι μερικά από τα άλυτα
προβλήματα σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Μερικά
απ΄ αυτά έχουν επιλυθεί ή βρίσκονται υπό
διαπραγμάτευση, σε διμερές επίπεδο
κρατών μελών, όμως σε ευρωπαϊκό–συνολικό
επίπεδο ελάχιστα έχουν γίνει. Συχνά δε
οι διμερείς συμφωνίες κρατών-μελών
είναι τελείως διαφορετικές και
αντικρουόμενες από χώρα σε χώρα.
Παράλληλα, παρόλο που η ΕΕ προσπαθεί να
επιλύσει ορισμένα απ΄ αυτά διαμέσου
διαφόρων μεμονωμένων πολιτικών (κοινωνικό
πλαίσιο, εσωτερική αγορά κλπ), στην
πραγματικότητα δεν υπάρχει καμία
συντονισμένη μακροπρόθεσμη ουσιαστική
ευρωπαϊκή πολιτική που να εξετάζει,
να συντονίζει
αλλά και να επιλύει συνολικά τα θέματα
αυτά.
Είναι αναγκαίο λοιπόν να υπάρξει μια συνολική
και συντονισμένη πολιτική «εσωτερικής»
μετανάστευσης εντός του ευρωπαϊκού
χώρου, η οποία όχι μόνο θα επιλύσει πολλά
απ΄ αυτά τα προβλήματα, αλλά θα
διευκολύνει μακροπρόθεσμα την
πραγματική και ουσιαστική «εσωτερική»
μετακίνηση των Ευρωπαίων πολιτών,
δημιουργώντας έτσι ένα ουσιαστικό και
πραγματικό ευρωπαϊκό χώρο για τους
Ευρωπαίους πολίτες, συνδράμοντας
παράλληλα στην ευρωπαϊκή συνοχή και
οικονομική ανάπτυξη της ΕΕ.
Ιδιαίτερα τώρα, στα πλαίσια της συζήτησης
και προετοιμασίας της επόμενης
διακυβερνητικής διάσκεψης για το μέλλον
της Ευρώπης, είναι απαραίτητο να
προσδιορίσουμε επακριβώς και
ουσιαστικά την έννοια του Ευρωπαίου
πολίτη. Στα πλαίσια αυτά Ευρωπαίος
πολίτης θα πρέπει να θεωρείται
οποιοσδήποτε κατέχει διαβατήριο
ευρωπαϊκής χώρας και ευρίσκεται τόσο
εντός όσο και εκτός του ευρωπαϊκού. Θα
πρέπει δε να αντιμετωπίζεται ισότιμα με
τον Ευρωπαίο πολίτη.
Είναι προφανές ότι οι λόγοι και οι
ανάγκες δημιουργίας μίας ευρωπαϊκής
πολιτικής αποδήμων είναι πολλαπλοί. Π.χ.
οι ΗΠΑ έχουν σταδιακά εφαρμόσει και
προωθούν στις σχέσεις τους με τις τρίτες
χώρες, συγκεκριμένες πολιτικές που
αφορούν και καλύπτουν όχι μόνο την
προστασία των πολιτών τους σε αυτές,
αλλά και μια σειρά άλλων θεμάτων που
τους αφορούν (εκπαιδευτικά, οικονομικά,
πολιτιστικά, κλπ.) και επιδιώκουν να
περιλαμβάνονται σχετικά κεφάλαια και
άρθρα, όπου είναι δυνατόν, στις διμερείς
συμφωνίες τους με τρίτες χώρες.
Η προτεινόμενη αυτή Ευρωπαϊκή Πολιτική
Αποδήμων θα πρέπει να έχει τους εξής δύο
βασικούς άξονες:
·
Πολιτική απευθυνόμενη στους «εσωτερικούς»
ή εντός ΕΕ αποδήμους, δηλαδή τους
πολίτες μιας χώρας μέλους που
εγκαθίστανται σε μια άλλη χώρα-μέλος της
Ευρωπαϊκής Ένωσης.
·
Πολιτική για τους «εξωτερικούς»
αποδήμους, και που αφορά τους Ευρωπαίους
πολίτες που ζουν σε μια τρίτη χώρα.
Η
σύσκεψη Θεσσαλονίκης έθεσε για πρώτη
φορά επίσημα το θέμα επί τάπητος.
Παράλληλα έβαλε τα θεμέλια για την
έναρξη ενός πολιτικού διαλόγου για τη
διαμόρφωση της πολιτικής ή των
πολιτικών αυτών σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Φυσικά θα πρέπει εφεξής να περιλάβει το
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τα εθνικά
Κοινοβούλια, τις κυβερνήσεις και τους
αντίστοιχους κυβερνητικούς φορείς ή
υπηρεσίες αλλά και τις ευρωπαϊκές
οργανώσεις των αποδήμων Ευρωπαίων.
Ο
διάλογος λοιπόν άρχισε κάτω από
ευνοϊκές συνθήκες στη Θεσσαλονίκη, τα
αποτελέσματα του οποίου μπορούν να
βρούνε οι αναγνώστες σε άλλες σελίδες
του παρόντος αφιερώματος.
Ερώτηση:
Κε Παπαχριστόπουλε, ασχολείστε ενεργά
επί σειρά ετών με την ομογένεια και τα
μεγάλα προβλήματα που την απασχολούν.
Υπήρξατε, μεταξύ άλλων, γραμματέας του
ΣΑΕ, υποψήφιος αναπληρωτής πρόεδρος
αλλά και υποψήφιος πρόεδρος του ΣΑΕ. Τα
τελευταία χρόνια ασχολείστε ενεργά με
την ΜΚΟ «Ευρωπαίοι του Κόσμου».
Πιστεύετε ότι μελλοντικά μπορεί να
δημιουργηθεί μια πολιτική για τους
απόδημους Ευρωπαίους;
Απάντηση: Το πιστεύω απόλυτα, ιδιαίτερα δε τώρα
που οι συνθήκες έχουν ωριμάσει και έχει
αρχίσει ένας ουσιαστικός διάλογος για
το μέλλον και τη μορφή της μελλοντικής
Ευρώπης των σημερινών 15, αυριανών 25
κρατών. Στα πλαίσια αυτού του διαλόγου
ένα από τα θέματα, που επιχειρείται να
ξεκαθαριστεί, είναι η έννοια του
Ευρωπαίου πολίτη. Σήμερα όλοι οι
κάτοικοι της ΕΕ έχουμε ένα διαβατήριο,
που πάνω από όλα λέει ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΝΩΣΗ
και μετά τη χώρα. Μας επιδίδεται έτσι μια
«ευρωπαϊκή υπηκοότητα». Τί ακριβώς όμως
αντιπροσωπεύει αυτή η «υπηκοότητα–ιδιότητα»;
Και το κυριότερο, που αφορά τους
απόδημους, τί προσφέρει στον Ευρωπαίο
πολίτη που ζει σε μια χώρα άλλη από την
χώρα καταγωγής του εντός της ΕΕ ή, ακόμη
περισσότερο, εκτός ευρωπαϊκού χώρου;
Γιατί εκεί ακριβώς υπάρχει ένα μεγάλο
κενό συγκεκριμένης πολιτικής σε
ευρωπαϊκό επίπεδο. Αναφέρομαι δε και
στην επικείμενη διεύρυνση, διότι θα
προσχωρήσουν νέα κράτη μέλη (όπως π.χ. η
Πολωνία), που παραδοσιακά έχουν μεγάλο
όγκο αποδήμων πολιτών τόσο εντός όσο και
εκτός ΕΕ.
Παράλληλα,
τα περισσότερα από τα κράτη μέλη της ΕΕ
έχουν ήδη (και μάλιστα ορισμένα απ΄ αυτά
από τις αρχές του προηγούμενου αιώνα)
οργανωτικές δομές, που ασχολούνται με τα
θέματα των απόδημων πολιτών τους. Διότι
οι ανάγκες και τα προς επίλυση θέματα
υπάρχουν. Και στο νέο διαμορφούμενο
ευρωπαϊκό σκηνικό, οι
υπάρχουσες αυτές δομές δίνουν
πιθανώς λύσεις των προβλημάτων σε
εθνικό ή διμερές επίπεδο. Όχι όμως σε
ευρωπαϊκό ή ακόμη περισσότερα
παγκόσμιο.
Για μια Ευρώπη
που επιθυμεί, και πρέπει, να
διαδραματίσει έναν ουσιαστικό και
σημαντικό ρόλο, μια ευρωπαϊκή πολιτική
αποδήμων πολιτών είναι απαραίτητη. Τα 20
περίπου εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών
που διαβιούν εκτός ΕΕ (μια ολόκληρη χώρα)
θα πρέπει να αντιμετωπιστούν στα
πλαίσια μιας ενιαίας πολιτικής. Επειδή
δε είμαι ένας εκ των πρωτεργατών αυτής
της προσπάθειας, και γνωρίζω καλά τη
δυναμική που έχει αναπτυχθεί τα
τελευταία χρόνια σε ευρωπαϊκό επίπεδο,
είμαι ιδιαίτερα αισιόδοξος. Γι’ αυτό
πιστεύω ότι η προσπάθεια, που άρχισε
πριν 2 χρόνια στη Δανία,και θεμελιώθηκε
στη Θεσσαλονίκη αυτόν το Σεπτέμβριο,
έχει λαμπρές προοπτικές.
Ε:
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της
διάσκεψης, οι ΕΤΚ καλούνται να
προωθήσουν δραστικά το θέμα περαιτέρω.
Μπορούν και μέχρι ποιο σημείο να
επηρεάσουν τις τοπικές τους κυβερνήσεις
και κοινοβούλια;
Α:
Όπως ανέφερα προηγουμένως, τα
περισσότερα από τα κράτη-μέλη της ΕΕ
έχουν ήδη οργανωτικές δομές
ασχολούμενες με τα θέματα των απόδημων
πολιτών τους. Οι δομές αυτές είναι μη
κυβερνητικές οργανώσεις (που αποτελούν
τα μέλη των ΕΤΚ), κυβερνητικές υπηρεσίες
όπως π.χ. η ΓΓΑΕ στην Ελλάδα, αλλά και
αντιπροσώπευση σε πολιτικό-νομοθετικό
επίπεδο. Ορισμένα κράτη
(όπως η Γαλλία και η Πορτογαλία)
έχουν αντιπροσώπους των αποδήμων
πολιτών τους στην βουλή (Πορτογαλία) ή
γερουσία (Γαλλία). Στην ίδια κατεύθυνση
κινείται αργά (αλλά ελπίζω σταθερά) και η
Ελλάδα.
Το ΣΑΕ αποτελεί επίσημο συνταγματικά
καθιερωμένο συμβουλευτικό όργανο της
ελληνικής πολιτείας σε θέματα αποδήμων.
Οι Φιλλανδοί έχουν το Κοινοβούλιο των
Αποδήμων Φιλλανδών, που έχει
σημαντικότατη παρέμβαση στο εθνικό
κοινοβούλιο. Είναι λοιπόν δεδομένο ότι
οι ΕΤΚ αλλά και οι οργανώσεις-μέλη τους
έχουν πάρα πολλές δυνατότητες
παρέμβασης σε εθνικό αλλά και ευρωπαϊκό
επίπεδο. Ήδη οι ΕΤΚ έστειλαν σχετική
πρόταση στη συνδιάσκεψη για την επόμενη
διακυβερνητική διάσκεψη, της οποίας
ηγείται ο πρώην πρόεδρος της Γαλλίας Giscard D’
Estaing.
Παράλληλα τα πορίσματα διανεμήθηκαν
τόσο στις ευρωπαϊκές οργανώσεις μέλη
για περαιτέρω προώθηση–προβολή όσο και
στα αντίστοιχα κοινοτικά όργανα.
Ε: Γνωρίζει η ευρύτερη ελληνική
ομογένεια για το θέμα των ΕΤΚ και κατά
πόσο το επικροτεί; Θεωρείτε χρήσιμο ότι
θα πρέπει να γνωρίζει το θέμα; Αν ναι, πώς
μπορεί να εκφράσει τη γνώμη της;
Α:
Δυστυχώς η Ελληνική ομογένεια
γνωρίζει ελάχιστα για το θέμα,
αφ’ ενός διότι είναι σχετικά νέο, αφ’
ετέρου διότι ελάχιστη προβολή έχει
δοθεί σχετικά μ΄ αυτό. Είναι δε
κατανοητό, διότι οι ελληνικές
κοινότητες και οργανώσεις ασχολούνται
και επικεντρώνουν την προσοχή τους
κυρίως στα άμεσα θέματα, που τους
απασχολούν. Είναι όμως απαραίτητο να
ενημερωθεί και να δραστηριοποιηθεί
σχετικά. Και αυτό μπορεί να γίνει τόσο σε
επίπεδο πολιτικής παρέμβασης (τόσο σε
τοπικό επίπεδο, δηλαδή χώρα υποδοχής,
όσο και στη χώρα καταγωγής), όσο και σε
επίπεδο συνεργασίας με τις άλλες
σχετικές ευρωπαϊκές κοινότητες
αποδήμων που υπάρχουν στις χώρες
υποδοχής. Διότι δυστυχώς σε ευρωπαϊκό
επίπεδο πολύ λίγες συνεργασίες έχουμε
με άλλες κοινότητες π.χ. Πορτογάλων,
Ιταλών, Ισπανών κλπ., που συνήθως
αντιμετωπίζουν τα ίδια προβλήματα με
εμάς. Το
συγκεκριμένο θέμα αποτελεί μια θαυμάσια
ευκαιρία τέτοιας συνεργασίας τόσο σε
τοπικό επίπεδο όσο και σε διακρατικό. Θα
πρέπει ίσως να ξεφύγουμε από μια
αποκλειστικά ελληνοκεντρική προοπτική
και τάση, που μας κατέχει και κυριαρχεί
στις δραστηριότητες και σχέσεις μας, και
να δούμε τις ευρύτερες μελλοντικές
ευρωπαϊκές προοπτικές. Έχουμε πολλά να
κερδίσουμε με τέτοιες συνεργασίες.
Ε:
Πόσο σημαντική νομίζεις ότι είναι η
ύπαρξη των ΕΤΚ σήμερα και αν έχει μέλλον;
Αρκούν τα μεγάλα ονόματα που απαρτίζουν
το Δ.Σ.; Μπορεί το ΣΑΕ, που είναι μέλος των
ΕΤΚ, να επηρεάσει τα πράγματα και μέχρι
ποίου σημείου;
Α:
Νομίζω αν οι ΕΤΚ δεν υπήρχαν, θα έπρεπε
να τους δημιουργήσουμε. Μόνο ενωμένοι,
άρα δυνατοί, μπορούμε να λειτουργήσουμε
σε ευρωπαϊκό αλλά και παγκόσμιο επίπεδο.
Να ξεκαθαρίσω κάτι. Το Δ.Σ. αποτελείται
από αντιπροσώπους των οργανώσεων-μελών
που αντιπροσωπεύονται ισότιμα. Μόνο ο
πρόεδρος (που έχει κυρίως ρόλο δημόσιων
σχέσεων) επιλέγεται να είναι γνωστή
προσωπικότητα. Θεωρώ ότι αυτή είναι μια
ιδιαίτερα έξυπνη κίνηση τακτικής, διότι
αν π.χ. έχεις πρόεδρο τον Ζακ Ντελόρ ή την
πρώην πρωθυπουργό της Γαλλίας, η
αντιμετώπιση των ΕΤΚ είναι διαφορετική.
Βεβαίως και το ΣΑΕ επηρεάζει τα πράγματα
και μάλιστα ουσιαστικά. Με δική μου
πρόταση (σαν εκπροσώπου του ΣΑΕ στο Δ.Σ.
των ΕΤΚ) υιοθετήθηκε η συγκεκριμένη
στρατηγική και αναπτύχθηκε η δυναμική
αυτή.
Ε: Έγινε λόγος στη Θεσσαλονίκη
για δημιουργία γραμματείας, που θα
προωθήσει το θέμα περαιτέρω. Πιστεύετε
στην ύπαρξή της;
Α: Μακάρι
να γίνει. Όμως μέχρι να φθάσουμε να
μιλάμε για τη δημιουργία μιας μόνιμης
ευρωπαϊκής γραμματείας ή ενός
ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου για θέματα
Ευρωπαίων αποδήμων, με έδρα τη
Θεσσαλονίκη, θα πρέπει να διανύσουμε μια
μακριά πορεία. Αποφάσεις τέτοιου είδους
απαιτούν, για να υλοποιηθούν και
λειτουργήσουν ουσιαστικά, τη σύμφωνη
γνώμη και συνδρομή των άλλων κρατών-μελών
της ΕΕ. Μόνο με σοβαρότητα, συνέπεια,
μεθοδικότητα και επιμονή μπορεί να
επιτύχουμε κάτι τέτοιο. Εγώ το εύχομαι
βεβαίως ολόψυχα να γίνει αλλά θα
εξαρτηθεί από τη συνέχεια, που θα δοθεί
από την ελληνική κυβέρνηση, ιδιαίτερα
κατά την ερχόμενη ελληνική προεδρία.
Και ελπίζω να μη χαθεί αυτή η
μοναδική ευκαιρία.
Ε:
Ποια είναι η επίσημη θέση του κεντρικού
ΣΑΕ στο θέμα αυτό;
Α:
Δεν γνωρίζω την επίσημη θέση του
κεντρικού ΣΑΕ στο θέμα της διαμόρφωσης
ευρωπαϊκής πολιτικής αποδήμων. Ας μην
ξεχνάμε ότι η πολιτική ατζέντα από την
άλλη μεριά του Ατλαντικού δεν
ταυτίζεται συχνά με αυτή της Ευρώπης.
Γνωρίζω όμως ότι η περιφέρεια Ευρώπης
είναι σαφώς θετική στο συγκεκριμένο
θέμα και είχα άψογη συνεργασία με τον
περιφερειακό πρόεδρο του ΣΑΕ Ευρώπης,
Άγγελο Ασλανίδη, στο θέμα αυτό, τον οποίο
ευχαριστώ και για την υποστήριξή του.