Επίσκεψη
Ερντογάν: Μια νέα θεατρική παράσταση του
ΝΑΤΟ και της Ουάσιγκτον.
Του Θωμά Στεφ.
Σάρα
Ανάλυση
Η
επίσκεψη του Τούρκου πρωθυπουργού Ταγίπ
Ερντογάν στην Αθήνα θα μπορούσε να
χαρακτηρισθεί σαν κάποιο είδος δεύτερης
πράξης, μετά τη θεαματική προσφορά
βοήθειας από την Ελλάδα στην Τουρκία
κατά την διάρκεια των μεγάλων σεισμών
της Κωνσταντινούπολης. Τότε που
η κυβέρνηση των Αθηνών,
ανταποκρινόμενη στα προγραμματισμένα
σχέδια του ΝΑΤΟ, τα γνωστά με την κωδική
ονομασία “Φαιδώρα”, έσπευσε να στείλει,
την εποχή εκείνη, μια ομάδα σωστικών
συνεργείων προκειμένου να εκφράσει την
“αγάπη και το ενδιαφέρον του Ελληνικού
λαού προς τον δοκιμαζόμενο Τουρκικό”.
Και σήμερα, όπως και τότε, πρωταγωνιστής
της παράστασης, περιέργως ήταν ο Γιώργος
Παπανδρέου, ο οποίος μάλιστα είναι ένας
από τους ελάχιστους πολιτικούς της
Ελλάδας που έχουν τιμηθεί με το “βραβείο
Ιππεκτσι”, για την Ελληνό Τουρκική
Φιλία. Η επίσκεψη, την φορά αυτή, ήταν
αντίστροφη των συνθηκών της πρώτης. Η
Ελλάδα ζει μια ισοπεδωτική κρίση, με
άγνωστες τις συνέπειες για το μέλλον και
τον ελληνικό λαό, σε αντίθεση με την
Τουρκία η οποία αισθάνεται δυνατή και
απολαμβάνει το σεβασμό της διεθνούς
κοινότητας, συμμετέχει στο Συμβούλιο
Ασφάλειας των Ηνωμένων Εθνών και είναι
τακτικό μέλος των είκοσι μεγαλυτέρων
οικονομιών της εποχής μας (G20). Μολονότι
δε η επίσκεψη, επίσημα τουλάχιστον,
πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία της
Αθήνας και την αποδοχή της Άγκυρας, στην
πραγματικότητα ήταν προγραμματισμένη
εδώ και καιρό από τις υπεύθυνες
υπηρεσίες του ΝΑΤΟ, οι
οποίες θεώρησαν την οικονομική κρίση
που διέρχεται η χώρα ως μια μοναδική
ευκαιρία επίδειξης “συμπαράστασης και
βοήθειας” της Τουρκικής κυβέρνησης
προς τον δοκιμαζόμενο λαό της Ελλάδας.
Πέραν αυτού, ο Τούρκος πρωθυπουργός
αισθανόταν πιθανότατα και την ανάγκη
μιας κλειστής επαφής με την Αθήνα, λόγω
των δικών του πολιτικών προβλημάτων και
αβεβαιοτήτων που βιώνει στις
καθημερινές του σχέσεις με το υπέρ-κράτος
της στρατιωτικής χούντας η οποία εννοεί
να ασκεί την εξουσία της χώρας, τελείως
ανεξέλεγκτη και χωρίς κανέναν ενδοιασμό.
Στο σημείο αυτό θα πρέπει να τονιστεί
ότι ο Τούρκος πρωθυπουργός έφθασε στην
Αθήνα με έναν προπομπό έξι τουρκικών
μαχητικών F16 τα οποία αλώνιζαν τον
εναέριο εθνικό χώρο της Ελλάδας για μισή
ώρα, “για λόγους ασφάλειας” προφανώς.
Θα πρέπει να τονίσω επίσης ότι καθ’ όλη
τη διάρκεια της προηγούμενης νύχτας από
την άφιξη του, Τουρκικά πολεμικά
πλοία έπλεαν γύρω από τη Χίο και Λήμνο,
μέσα στα πλαίσια των ασκήσεων που
πραγματοποιούν οι αεροναυτικές ένοπλες
δυνάμεις της Άγκυρας, σε ορισμένες
μάλιστα περιπτώσεις τόσο προκλητικά
ώστε να προκαλούν την αγανάκτηση των
αντίστοιχων Ελληνικών. Την προηγούμενη
της επίσκεψης του Τούρκου πρωθυπουργού,
έγινε γνωστό ότι πραγματοποιήθηκαν νέες
τουρκικές παρενοχλήσεις στο Αιγαίο. Η
παρενόχληση τη φορά αυτή έγινε από
τουρκική φρεγάτα μέσα στα ελληνικά
χωρικά ύδατα, η οποία
απαίτησε να πληροφορηθεί τη
ταυτότητα και το σήμα τεσσάρων
ελληνικών Μιράζ 2000-5 τα οποία πετούσαν σε
εκπαιδευτική αποστολή στον ελληνικό
εναέριο χώρο. Σχετικά με το γεγονός θα
πρέπει να τονίσουμε ότι ανακοίνωση του
ελληνικού ΓΕΕΘΑ αναφέρει ότι από
στρατιωτικής πλευράς τα περιστατικά δεν
ήταν ιδιαίτερης βαρύτητας, μια
λεπτομέρεια που επιβεβαιώνει το γεγονός
ότι δεν ελήφθησαν μέτρα αποπομπής. Τον
Τούρκο πρωθυπουργό πλαισίωναν ένας
μεγάλος αριθμός επισήμων, εμπόρων και
μεταξύ άλλων και δέκα υπουργοί της
κυβέρνησης του. Σύμφωνα με τις
πληροφορίες μου στα παράπονα των
υπευθύνων της Ελλάδας για αυτά τα
περιστατικά, ο Ταγίπ Ερντογάν συνέστησε
επίδειξη υπομονής και διαβεβαίωσε ότι η
κυβέρνηση του καθημερινά κερδίζει σιγά,
σιγά έδαφος, απομονώνοντας τη
στρατιωτική χούντα και ότι σύντομα η
όλη κατάσταση θα είναι κατά πολύ
καλύτερη. Η επίσκεψη όπως ήταν βέβαιο
παρουσιάστηκε στον λαό της Ελλάδας σαν
μια σοβαρή προσπάθεια καλής θέλησης,
προσέγγισης και βοήθειας από πλευράς ΄Αγκυρας.
Οι παλαιές συμφωνίες μεταξύ του τότε και
νυν υπουργού εξωτερικών υποθέσεων της
Ελλάδας και του Ισμαήλ Τζεμ της Τουρκίας
ανακυκλώθηκαν, ενώ οι δύο πλευρές
προχώρησαν στην αποδοχή κοινού
μνημόνιου για σοβαρή προσπάθεια
επίλυσης των υφιστάμενων διαφορών
μεταξύ των δύο χωρών, ή μάλλον
ικανοποίησης των απαιτήσεων της
Τουρκίας.
Κοινή
απόφαση η μείωση των Στρατιωτικών
δαπανών.
Μία
από τις ποιό σημαντικές αποφάσεις των
δύο μερών υπήρξε η απόφαση της μείωσης
των στρατιωτικών εξοπλισμών, έτσι ώστε
να περικοπούν κατά σημαντικό ποσοστό οι
δημόσιες δαπάνες προς τον τομέα αυτόν.
Αυτή
μάλιστα είναι μια προοπτική την οποία
αναλύει σε
πρόσφατο άρθρο του το περιοδικό “Stratfor”
(www.stratfor.com), του
εγκυρότερου Αμερικανικού Ινστιτούτου
Γεωπολιτικής. Ο συντάκτης της έκθεσης
υποστηρίζει ότι δυστυχώς για την Ελλάδα,
αυτή έχει χάσει για τη Δύση κάθε
περίπτωση γεωστρατηγικής χρησιμότητας,
υπονοώντας ότι η Αθήνα βρίσκεται
καθημερινά υπό την πίεση των Δυτικών
συμμάχων της να κάνει παραχωρήσεις στην
Τουρκία. Σύμφωνα με τη έκθεση “η Τουρκία
χρύσωσε το Χάπι” της Ελλάδας δίδοντας
μόνον καθησυχαστικές υποσχέσεις για
καλύτερες σχέσεις στο μέλλον. Οι
υποσχέσεις αυτές φαίνεται να “έπεισαν
την ελληνική πολιτική ηγεσία”, παρά την
απογοήτευση που έφεραν στους Έλληνες
πολίτες και κυρίως στους στρατιωτικούς
της χώρας, τις αντιδράσεις των οποίων
προσπαθεί να καταπνίξει με κάθε μέσον το
πολιτικό κατεστημένο της Αθήνας.
Σύμφωνα
πάντοτε με την έκθεση, η πιθανότητα
μείωσης των τουρκικών εξοπλισμών
θεωρείται εξαιρετικά χαμηλή, δεδομένου
ότι η Τουρκία ως ανερχόμενη δύναμη έχει
επεκτείνει τις γεωπολιτικές της
δραστηριότητες στον Καύκασο, τη Μαύρη
Θάλασσα και τη Μέση Ανατολή. Η Ελλάδα,
σύμφωνα με τον συντάκτη δαπανά για την
άμυνά της το υψηλότερο κατά κεφαλή
ποσοστό του ΑΕΠ σε σχέση με τα άλλα μέλη
της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
συμπεριλαμβανομένης και της Βρετανίας,
η οποία διατηρεί στρατιωτικές δυνάμεις
σε όλο τον κόσμο, αλλά και την Πολωνία. Οι
υψηλές αμυντικές δαπάνες της Ελλάδας
είναι αποτέλεσμα της ανασφάλειας της
χώρας σε σχέση με την Τουρκία, η οποία
είναι κατά πολύ μεγαλύτερη της Ελλάδας
τόσο σε έκταση όσο και πληθυσμό καθώς
επίσης και την οικονομία.
Το αποτέλεσμα είναι η Ελλάδα να έχει
δημιουργήσει έναν μεγάλο στόλο
μαχητικών, της πολεμικής της αεροπορίας
και ο οποίος θεωρείται σοβαρός και
βρίσκεται σε πολύ υψηλά επιχειρησιακά
και ποιοτικά επίπεδα,
είναι δε μεγαλύτερος ακόμα και από
κείνον της Γερμανίας. Η ισχύς στον αέρα
αποτελεί εξαιρετικά σημαντικό στοιχείο
της ελληνικής αμυντικής στρατηγικής και
ιδιαίτερα περιοχές όπως είναι αυτές
πάνω από το Αιγαίο. Αυτός είναι και ο λόγος
των συνεχών προκλήσεων της Άγκυρας με
την ελπίδα της πρόκλησης
κάποιου θερμού επεισόδιου το οποίο
θα προσέφερε την αναμενόμενη
ευκαιρία “διακανονισμού” των
διαφορών και απαιτήσεων της Άγκυρας.
Αυτοί, εξ άλλου, είναι
και οι λόγοι για τους οποίους σύμφωνα με
τον συντάκτη, “Δεν αποτελεί έκπληξη η
προθυμία της Αθήνας να συμφωνήσει στις
αμυντικές περικοπές που ζήτησε η
Τουρκία. Η πιθανότητα, ωστόσο, είναι ότι
η Τουρκία δεν πρόκειται να προχωρήσει σε
περικοπές των αμυντικών της δαπανών
λόγω των γεωπολιτικών ανοιγμάτων της
στην περιοχή.”
Ένας
πραγματικός κίνδυνος:
Μολονότι
είναι βέβαιες οι πραγματικές προθέσεις
της Τουρκίας, το σίγουρο είναι ότι τόσο
το ΝΑΤΟ όσο και η Ουάσιγκτον συνεχίζουν
να πιέζουν ασφυκτικά την Αθήνα
να προχωρήσει ενεργά σε υποχωρήσεις
και παραχωρήσεις προκειμένου να
ικανοποιήσει τις απαιτήσεις της
Τουρκίας στο Ανατολικό Αιγαίο, την
Δυτική Θράκη και τέλος στην Κύπρο, τα υπό
κατοχήν εδάφη της οποίας απειλεί η
Άγκυρα να προσαρτήσει στον εθνικό της
κορμό, εάν τελικά η Ελληνό Κυπριακή
διοίκηση δεν αποδεχτεί τις απαιτήσεις
της για δημιουργία δύο ανεξάρτητων
κρατών, δεμένων με
μια ελαφράς μορφής συνομοσπονδία. Κάτι
παρόμοιο δηλαδή με εκείνο που
διαπραγματεύεται σήμερα ο πρόεδρος της
Κύπρου Δημήτρης Χριστόφιας. Αυτό
αποτελεί και την αιτία για την οποία
τόσο ο Γιώργος Παπανδρέου, όσο και τα
κυριότερα στελέχη της κυβέρνησης του
έχουν ταχθεί χωρίς όρους υπέρ της
αποδοχής αυτών των απαιτήσεων. Για τον
λόγο αυτό, σύντομα αναμένεται να αρχίσει
μια νέα καμπάνια “ενημέρωσης” των
Ελλήνων πολιτών από το ΑΛΙΑΜΕΠ για την
ανάγκη μείωσης των εξοπλισμών και την
νέα προσπάθεια προσέγγισης μεταξύ
των δύο κυβερνήσεων. Είναι δε βέβαιο ότι
το τελευταίο πεντάμηνο ο πρωθυπουργός
της Ελλάδας προχώρησε στην λήψη
σημαντικών αποφάσεων προκειμένου να
καθησυχάσει τους στρατοκράτες της
Άγκυρας. Μία από αυτές ήταν εκείνη της
δημιουργίας τεμένους μουσουλμανικού
στην καρδιά της Αθήνας. Παράλληλα,
σύμφωνα με τις πληροφορίες, η κυβέρνηση
των Αθηνών άφησε να διαφανεί η πρόθεσή
της για ικανοποίηση των κυριότερων
απαιτήσεων των στρατοκρατών γύρω από τα
νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, υπό την
προϋπόθεση του χρόνου. Οποιαδήποτε
αλλαγή οφείλει να πραγματοποιηθεί μέσα
σε ασφαλή χρονικά περιθώρια, έτσι ώστε
να μην υπάρξει πολιτικό κόστος σε
κανέναν από τους σημερινούς
πρωταγωνιστές. Όσο όμως και εάν φαίνεται
απίστευτο αυτό το σενάριο, η ουσία είναι
μία. Οι στρατοκράτες της Άγκυρας
γνωρίζουν ότι η μοναδική αιτία
ανατροπής του σημερινού καθεστώτος της
Τουρκίας θα μπορεί να είναι μια πιθανή
στρατιωτική κρίση ή ακόμα και σύγκρουση
στους θαλάσσιους ή και τους
αεροδιαδρόμους του Αιγαίου. Γνωρίζουν
ακόμα ότι ο χρόνος εργάζεται προς την
κατεύθυνση και βοηθά τα πολιτικά σχεδία
του Ερντογάν, ο οποίος σε τελευταία
ανάλυση καθημερινά δυναμώνει πολιτικά
και αρχίζει να απειλεί ανοιχτά τις τύχες
και τη δύναμη του στρατού. Στην
πραγματικότητα είναι μια πολύ δύσκολη
κατάσταση η οποία δεν φαίνεται να αφήνει
και πολλά περιθώρια αντίδρασης στην
Αθήνα και μάλιστα κάτω από τις σημερινές
δύσκολες συνθήκες που γνωρίζει και ζει η
χώρα. Από την άποψη αυτή και έχοντας υπ’
όψη τις πραγματικές προθέσεις των
επιτελικών της Άγκυρας, πιστεύω ότι ο
μοναδικός δρόμος αποφυγής κάθε τι
παρόμοιου ενδεχόμενου είναι η
διπλωματία των χαμηλών τόνων που την ώρα
αυτή προτίμησε να εφαρμόσει η κυβέρνηση
του Γιώργου Παπανδρέου, με την αποδοχή
των προτάσεων της Άγκυρας για μείωση των
δαπανών εξοπλισμών και την αποδοχή των
παραβιάσεων του εθνικού εναέριου χώρου
της Ελλάδας, από κοινού με την αποδοχή
και αναγνώριση της απαίτησης του
τουρκικού επιτελείου του δικαιώματος
ελεύθερης ναυσιπλοΐας των πολεμικών
σκαφών της Τουρκίας και τον
απεγκλωβισμό και μετατροπή του Αιγαίου
σε “ελεύθερο θαλάσσιο δρόμο”, από
εκείνον της “ελληνικής λίμνης” που
ισχυρίζεται η ΄Αγκυρα ότι
ισχύει σήμερα.
Είναι
ίσως μια οδυνηρή πραγματικότητα. Μια
πραγματικότητα που υποτιμά, προσβάλει
και μειώνει το αίσθημα αξιοπρέπειας
κάθε Έλληνα. Πλην όμως κάτω από τις
σημερινές πραγματικότητες αποτελεί την
μόνη σωστή και επιβεβλημένη λύση, υπό
την προϋπόθεση ότι με λίγη καλή θέληση
θα καταρρεύσουν τα σχέδια των στρατηγών
και θα μπορέσει να επιζήσει το καθεστώς
Ερντογάν. Ένα σημείο για το οποίο
διατηρώ σοβαρές αμφιβολίες. Αυτός
είναι και ο λόγος που η Αθήνα από κοινού
με τις υποσχέσεις και δεσμεύσεις της
παράλληλα θα πρέπει να διατηρήσει
απόλυτη αμυντι9κή και επιχειρησιακή
ετοιμότητα για την πρόληψη παντός
ενδεχόμενου.
