Οι τελευταίες  εξελίξεις στην Αλβανία και η ελληνική  κοινότητα

Του Φανη Μαλκιδη

Η απογραφή

    Το ζήτημα της απογραφής των Ελλήνων που ζουν στην Αλβανία αποτελεί ένα κεντρικό θέμα μαζί με τις επικείμενες εκλογές στη γειτονική χώρα. Επί Μπερίσα τα πράγματα ήταν πιο ξεκάθαρα, αφού όλοι γνώριζαν ότι ο πρώην γιατρός του Χότζα δεν έτρεφε και τα φιλικότερα αισθήματα για την ελληνική κοινότητα. Σήμερα όμως βρισκόμαστε σε ακόμη μια κατάσταση σχιζοφρένειας, αφού το σοσιαλιστικό κόμμα, το οποίο ωρύεται για τις προνομιακές του σχέσεις με το εδώ κυβερνών μόρφωμα, το λεγόμενο και σοσιαλιστικό κίνημα, προχωρά σε μια ακόμη ενέργεια εξαλβανισμού των Ελλήνων.

Μέσω του ειδικού νόμου της απογραφής, στην οποία θα συμβάλλει και το ελληνικό δημόσιο με στελέχη αλλά και χρηματική ενίσχυση, μεθοδεύεται η μη αναγραφή της εθνικότητας στο ερωτηματολόγιο. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η σωβινιστική αλβανική εφημερίδα «Γκαζέτε Σκιπιτάρε» δημοσίευσε κείμενο (12-2-01) με τίτλο «Η Ελλάδα δίνει 1 εκ. ευρώ για την καταγραφή του πληθυσμού στην Αλβανία», το οποίο αναφερόταν στη συμφωνία που υπεγράφη στην Αθήνα από τον υπουργό Οικονομικών της Αλβανίας, Αναστάς Αγγελή, και από τον υφυπουργό Εθνικής Οικονομίας, Γιάννη Ζαφειρόπουλο. Όπως τονιζόταν στο δημοσίευμα, το συγκεκριμένο ποσό δίνεται δωρεάν από την ελληνική κυβέρνηση, και θα χρησιμοποιηθεί για την καταγραφή του πληθυσμού της Αλβανίας.

Μιλώντας σε ελλαδική εφημερίδα («Ελευθεροτυπία» 23/2/2001) ο υπουργός Εξωτερικών της Αλβανίας, πρώην ελληνόφωνος Πασκάλ Μίλο, τόνισε ότι "ορισμένοι μειονοτικοί θέτουν το ζήτημα" (προφανώς δεν μιλάει για τους ελληνόφωνους μέλη του κόμματός του που δεν κάνουν λόγο καν για ελληνισμό). Επισήμανε πως "δεν υπάρχει κανένα πολιτικό παρασκήνιο και απλώς για τεχνικούς λόγους (….) δεν συμπεριλαμβάνεται το λήμμα εθνικότητα στην απογραφή", διαβεβαιώνοντας ότι "στο μέλλον θα γίνει μία νέα καταγραφή των ζητημάτων εθνικότητας και του θρησκεύματος".

Έτσι, παρ’ όλη τη βοήθεια που προσφέρει απλόχερα ο ελλαδικός παράγοντας στη γειτονική χώρα (μέχρι και συνέδριο του ...UCK διοργανώθηκε με όλα τα έξοδα πληρωμένα). ένα ζήτημα σημαντικό για την ελληνική κοινότητα, αυτό της ύπαρξης της εθνικότητας, απουσιάζει προκλητικά. Σύμφωνα με στοιχεία σχεδιάζεται ακόμη και η αποχή των Ελλήνων από την απογραφή-φιάσκο ως έσχατο μέσο πίεσης της ελληνικής κοινότητας κατά των Τιράνων.

Η σημερινή κοινωνική και οικονομική κατάσταση

  Με χαλκευμένους τίτλους ιδιοκτησίας σήμερα αφαιρούνται εκτάσεις 75.000 στρεμμάτων από ελληνικής καταγωγής πολίτες της Αλβανίας, είτε από κοινότητες στις οποίες κατοικούν μόνο Έλληνες, και αποδίδονται σε μη χριστιανούς. Έτσι, με «ταπιά» που κατά «περίεργο τρόπο» προέρχονται από την Τουρκία, γίνεται μία οργανωμένη προσπάθεια αλλοίωσης του ιδιοκτησιακού καθεστώτος και της σύνθεσης του χώρου.

  Το Κέντρο Οικονομικών και Κοινωνικών Μελετών διενήργησε δημοσκόπηση στις περιοχές όπου ζει η Ελληνική μειονότητα και τη δημοσίευσε η κυβερνητική εφημερίδα «Ζέρι ι Πόπουλιτ» (6-2-01), με τίτλο «Το 90% των Ελλήνων μειονοτικών δηλώνουν ότι έχουν πολύ καλές σχέσεις με τους Αλβανούς». Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της δημοσκόπησης, που χρησιμοποίησε δείγμα 300 κατοίκων από το Δέλβινο, τους Αγίους Σαράντα, την Πρεμετή και το Αργυρόκαστρο, το 90% των Ελλήνων δήλωσαν ότι δεν γίνονται εθνικές διακρίσεις στην Αλβανία, κι ότι οι σχέσεις μεταξύ των εθνικών ομάδων στην περιοχή είναι καλές έως πολύ καλές. Σε ερώτηση για την οικονομική κατάσταση της περιοχής, το 3% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι είναι καλή, το 48,1% σχετικά καλή και το 33,7% δήλωσε ότι είναι κακή.

     Βεβαίως, το ζήτημα των δημοσκοπήσεων στην Αλβανία, επειδή αποτελεί μια άλλη εκδοχή του ανέκδοτου που υπήρχε για τη χώρα στη δεκαετία του 1980, δεν νομίζουμε ότι

 θα πρέπει να γίνει αντικείμενο συζήτησης. Η ελληνική κοινότητα, όπως κι ο αλβανικός λαός, ζει με 75 δολάρια το μήνα (στοιχεία του αλβανικού Υπουργείου Οικονομικών) κι άν δεν υπήρχαν οι μετανάστες στην Ελλάδα, την Ιταλία κι αλλού, θα υπήρχε πρόβλημα επιβίωσης στη χώρα.

            Ταυτόχρονα το Ινστιτούτο Εργασίας των Ανεξάρτητων Συνδικάτων Αλβανίας πραγματοποίησε μελέτη με θέμα «Τό βιοτικό επίπεδο και το όριο φτώχειας στην Αλβανία», όπου επίσης αναφέρεται η πραγματική κατάσταση στη γειτονική χώρα. Το συντονισμό της μελέτης είχε ο καθηγητής Στατιστικής του Πανεπιστημίου των Τιράνων, Ηλίας Τέλιος, και επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου. Συνοπτικά τα βασικά συμπεράσματα της μελέτης επικεντρώνονται στα παρακάτω: Η φτώχεια στην Αλβανία αποτελεί μια πραγματικότητα για ένα πολύ σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού, το οποίο βρίσκεται κάτω από το επίσημο όριο της φτώχειας. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο μέσος μισθός και η μέση σύνταξη αντιστοιχούν περίπου στο 50% του ορίου φτώχειας για κάθε εργαζόμενο. Οι εκτιμήσεις που γίνονται αναφέρουν ότι τα 3/4 του πληθυσμού ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Λαμβάνοντας υπ’ όψη ότι ο δείκτης του ορίου φτώχειας στην Αλβανία είναι πολύ χαμηλότερος του αντιστοίχου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μπορεί κανείς ν’  αντιληφθεί το μέγεθος του προβλήματος. Στην Αλβανία ο εργαζόμενος δαπανά το 80% του μισθού του για βασικά είδη διατροφής, ενώ στην Ευρώπη το αντίστοιχο ποσοστό δεν ξεπερνά το 14-15%.

Το δημογραφικό

Στο Νομό Αργυροκάστρου και στην επαρχία της Δερόπολης, όπου και ο συμπαγής όγκος της ελληνικής κοινότητας,  σύμφωνα με το ληξιαρχείο, το 2000 δεν καταγράφηκε καμία γέννηση παιδιού από Έλληνες γονείς. Στο χωριό Γράψη για παράδειγμα, το οποίο θεωρείται από τα πιο πυκνοκατοικημένα στην περιοχή, τα τελευταία τέσσερα χρόνια δεν ήρθε στη ζωή κανένα παιδί. Στη Δρόβιανη, του Δελβίνου, ζούν 130 άτομα άνω των 60 ετών, από τα 600 που ήταν το 1990, επειδή όμως δεν υπάρχει νέος άνθρωπος για να τους κηδέψει, όλοι ετοιμάζουν μόνοι τους τον τάφο τους. Το Λευτεροχώρι, πάλι στο Δέλβινο, μετά από 10 χρόνια, θεωρείται πως δεν θα υπάρχει λόγω του φυσιολογικού θανάτου των κατοίκων του. Στα 17 χωριά της περιοχής της Δερόπολης, κατά το 2000 πέθαιναν 20 άτομα, τα περισσότερα τρίτης ηλικίας, ενώ ο αριθμός των μαθητών μειώθηκε κατά πέντε φορές, φθάνοντας σήμερα στους 250.

Οι εκλογές

Κατά τον πρόεδρο της Ομόνοιας, Ε. Ντούλε, στόχος στις επικείμενες εκλογές στην Αλβανία για την ελληνική κοινότητα, που εκπροσωπείται λόγω των γνωστών αλβανικών εμποδίων από το Κόμμα της Ένωσης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, είναι η εκλογή πέντε βουλευτών. Στόχος εφικτός, εκτός κι αν η σκέψη περί συνέχισης της άλωσης της αυτόνομης φωνής των Ελλήνων από τους σοσιαλιστές και άλλους υποψηφίους γίνει και στις βουλευτικές εκλογές πράξη, όπως άλλωστε σημειώθηκε και στις πρόσφατες δημοτικές. Παράλληλα με τις ζυμώσεις που γίνονται, προωθούνται κι αλλαγές στον εκλογικό χάρτη, ώστε να παρεμποδιστούν οι εκλογείς από αμιγείς ελληνικές περιοχές να αναδείξουν Έλληνες εκπροσώπους. Αλλά για τις εκλογές, όπως και για τα άλλα ζητήματα που αφορούν την ελληνική κοινότητα στην Αλβανία θα επανέλθουμε.