Τύπος
και τρομοκρατία
Βασική
προϋπόθεση και κανόνα για την ομαλή
λειτουργία της δημοκρατίας αποτελεί ο
σεβασμός και η ανοχή της ελευθεροτυπίας
από τη διοίκηση.
Η ελεύθερη έκφραση των στοχασμών, η άσκηση κριτικής των πολιτικών παρατηρητών προς τη διοίκηση και τους εκπροσώπους της, η χωρίς προκατάληψη αναφορά στα γεγονότα και τις αιτίες που τα δημιούργησαν, οι κρίσεις και επικρίσεις εκείνων που σχετίζονται με αυτά και οι καταγγελίες εκείνων που σχετίζονται με αυτά, αποτελούν τη βάση, πάνω στην οποία στηρίζεται η αρχή της ελευθεροτυπίας.
Η ελευθερία του τύπου αποτελεί
παραδοσιακά το βάθρο, πάνω στο οποίο
στηρίζεται το δικαίωμα των πολιτών να
γνωρίζουν και να κρίνουν τους
εκλεγμένους αντιπροσώπους τους για την
άσκηση της εξουσίας. Για το λόγο αυτόν
εξάλλου η ελευθεροτυπία κατοχυρώνεται
από τις συνταγματικές διατάξεις και
αποτελεί μέρος των δικαιωμάτων του
πολίτη.
Ο έλεγχος των εκπροσώπων της
διοίκησης, η άσκηση κριτικής πάνω σε
πράξεις ή παραλείψεις αυτών κατά
παράδοση θεωρείται ύψιστη προσφορά του
τύπου για την εξυπηρέτηση και
κατοχύρωση των λαϊκών συμφερόντων και
των μηχανισμών της δημοκρατίας.
Στις δύο μεγάλες δημοκρατίες της
Βόρειας Αμερικής έχει δημιουργηθεί μια
παράδοση σεβασμού αυτών των αρχών από
τις διάφορες διοικήσεις για δεκαετίες
ολόκληρες, ενώ παράλληλα οι εκπρόσωποι
των μέσων μαζικής ενημέρωσης, από τη
δική τους πλευρά, δείχνουν πνεύμα
σεβασμού και ευθύνης για το λειτούργημά
τους.
Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης στις δύο
μεγάλες δημοκρατίες του αμερικανικού
βορρά κατά κανόνα υπηρετούν τα πλατιά,
λαϊκά συμφέροντα, ενώ παραμένουν
άγρυπνος φύλακας και θεματοφύλακας των
ελευθεριών και δικαιωμάτων των πολιτών.
Ο τύπος σέβεται τη διοίκηση και η
τελευταία παραμένει συμπαθής στο έργο
που επιτελεί αυτός. Είναι μια σχέση
ισοζυγισμένη, η οποία εκφράζει απόλυτα
τη φιλοσοφία και τους μηχανισμούς της
δημοκρατίας.
Κάτω από τις πιέσεις, που
δημιούργησαν τα γεγονότα της 11ης
Σεπτεμβρίου 2001, ωστόσο, τόσο η κυβέρνηση
του προέδρου G.W. Bush
όσο και εκείνη του Jean Chretien
στον Καναδά, με τον ισχυρισμό της
καταπολέμησης της τρομοκρατίας πέρασαν
τη γνωστή ομώνυμη νομοθεσία, για την
οποία ισχυρίσθηκαν ότι αποσκοπεί στην
προστασία των συμφερόντων και της
ασφάλειας του κοινού.
Παρ’ όλ’ αυτά, με το πέρασμα του
χρόνου έγινε πλέον φανερή η υπέρβαση και
κακοποίηση των διατάξεων της νομοθεσίας
σε βάρος των λαϊκών ελευθεριών. Είναι
βέβαιο ότι, με τον ισχυρισμό της
συνεχιζόμενης «απειλής» της
τρομοκρατίας στις δύο δημοκρατίες, τα
υπεύθυνα όργανα ασφαλείας των δύο
διοικήσεων δεν άργησαν να
διαφοροποιήσουν τις προθέσεις του
νομοθέτη και να δημιουργήσουν μια νέα
πολιτική πραγματικότητα, πρωτόγνωρη και
οδυνηρή για τους πολίτες των δύο χωρών.
Στην πρόσφατη «ομιλία του προς το
έθνος» ο πρόεδρος Τζορτζ Μπους
αναφέρθηκε στην ανάγκη ανανέωσης της
νομοθεσίας, μολονότι αυτή ισχύει μέχρι
τα τέλη του 2005. Χιλιάδες οι φωνές
διαμαρτυρίας ενάντια στις προβλέψεις
και τα άρθρα της νομοθεσίας, δεν είναι
και λίγοι εκείνοι οι οποίοι την
χαρακτηρίζουν σαν κίνδυνο των λαϊκών
ελευθεριών. Παρ’ όλ’ αυτά, ο πρόεδρος
ισχυρίζεται ότι η «νομοθεσία του
πατριώτη» (Patriot Act)
απλώς δίνει στους άνδρες των υπηρεσιών
ασφαλείας τα ίδια δικαιώματα που έχει η
αστυνομία για την καταδίωξη των κοινών
κακοποιών.
Ωστόσο είναι βέβαιο ότι η νομοθεσία
αυτή δημιουργεί νέα προηγούμενα στο
πολιτικό σύστημα των ΗΠΑ, καθώς
ορισμένες διατάξεις της (άρθρο 215)
επιτρέπει στην FBI
να ζητήσει από τρίτα μέρη, όπως οι
βιβλιοθήκες και οι φορείς του
Διαδικτύου, να τους παραδώσουν
πληροφορίες για ιδιώτες. Οι υπεύθυνοι
των βιβλιοθηκών, μάλιστα,
αντιμετωπίζουν το ενδεχόμενο σύλληψης,
εάν δημοσιοποιήσουν κάποια σχετική
πληροφορία ή ειδοποιήσουν τον
ενδιαφερόμενο πολίτη. Άλλες διατάξεις
επεκτείνουν τις δικαιοδοσίες της
διοίκησης για τη διενέργεια μυστικών
ερευνών και παρακολουθήσεις
ηλεκτρονικές. Για πρώτη φορά στην
ιστορία της χώρας συναντά ο ταξιδιώτης
ερευνητικά συνεργεία.
Κάπως παρόμοια διαμορφώνεται η
κατάσταση και με την καναδική διοίκηση,
η οποία με την προκάλυψη του σχετικού
νόμου της χώρας έφθασε στο σημείο να
επιτρέψει τις δυνάμεις ασφαλείας να
παρέμβουν και να διενεργήσουν έρευνες
τόσο στο γραφείο όσο και στην οικία
Καναδής δημοσιογράφου, η οποία με άρθρο
της κατηγορούσε τη σχετική υπηρεσία για
τις ταλαιπωρίες Καναδού συριακής
καταγωγής.
Το σπουδαιότερο είναι ότι, τόσο στις
ΗΠΑ όσο και στον Καναδά, η δικαιοσύνη
χαρακτήρισε ως αντισυνταγματικές
ορισμένες διατάξεις της νομοθεσίας,
χωρίς ωστόσο το γεγονός να
προβληματίσει το Λευκό Οίκο ή και τον
πρωθυπουργό του Καναδά.
Ο περιορισμός όμως των ελευθεριών
των πολιτών, όσο κι αν η διοίκηση
προσπαθεί να τον δικαιολογήσει, έχει σαν
αποτέλεσμα την ουσιαστική αλλαγή της
μορφής και του είδους των δύο
δημοκρατιών σε βάρος των δικαιωμάτων
των πολιτών. Ένα στοιχείο, το οποίο θα
πρέπει να αναλογισθούν καλά οι
διοικούντες τις δύο μεγάλες και
φιλελεύθερες δημοκρατίες.
Πατρίδες
