Νέα
από τη Βρετανική Κολομβία
Των
Δημητρη & Κατερινας Αγγελατου
Γλωσσικό
δίλημμα στις ελληνικές εκκλησίες
Για πολλά χρόνια υπάρχουν πολλοί που
συνηγορούν για τη μεγαλύτερη χρήση της
αγγλικής γλώσσας στις θείες λειτουργίες
των ελληνορθοδόξων εκκλησιών. Υπάρχουν
πολλοί που δεν έχουν ευχέρεια στην
ελληνική γλώσσα, αλλά που επιθυμούν να
συμμετέχουν πληρέστερα στις
λατρευτικές λειτουργίες. Σ’ αυτιούς
ανήκουν όσοι έχουν ασπασθεί την
ορθοδοξία καθώς και οι απόγονοι των
Ελλήνων, που έχουν αποφασίσει να κάνουν
τον Καναδά πατρίδα τους. Ο π. Παναγιώτης
της εκκλησίας των Αγίων Νικολάου και
Δημητρίου, του Βανκούβερ, πρόσφατα
ανακοίνωσε ότι σκοπεύει να εισάγει
περισσότερο την αγγλική γλώσσα στις
εκκλησιαστικές λειτουργίες κάθε
δεύτερη Κυριακή. Η ανακοίνωση αυτή έχει
προκαλέσει αρκετές «θερμές» συζητήσεις
μεταξύ των ελληνικών κοινοτήτων γενικά.
Είναι αυτοί που λένε ότι η ελληνική ήταν
η μόνη γλώσσα αυτών των εκκλησιών και
κοινοτήτων όταν δημιουργήθηκαν και θα
πρέπει να μείνουν τα πράγματα όπως είναι.
Όταν οι Έλληνες πρωτομετανάστευσαν
εδώ, οι εκκλησίες και οι κοινότητές τους
ήταν εκείνα που τους ένωναν. Αυτοί οι
άνθρωποι έπρεπε να μάθουν αγγλικά για να
επιζήσουν στη νέα αυτή χώρα, αλλά στην
εκκλησία μπορούσαν και πάλι ν’ ακούν να
μιλιέται η γλώσσα τους. Μετά την
εκκλησία μαζεύονταν με τις οικογένειες,
τους φίλους και τους γνωστούς τους και
έκαναν παρέα και μιλούσαν και πάλι τη
μητρική τους γλώσσα. Αισθάνονταν ότι
έφεραν μέρος της πατρικής τους χώρας
μαζί τους. Αυτές οι παλιότερες γενιές
θέλουν να διατηρήσουν τη γλώσσα των
εκκλησιαστικών λειτουργιών στα
ελληνικά
έτσι
ώστε να μην χάσουν το δεσμό τους με την
κουλτούρα τους. Αισθάνονται ότι χάνουν
την ταυτότητά τους.
Πολλές από τις νεότερες γενιές που
έχουν γεννηθεί εδώ, όμως, βλέπουν τα
πράγματα διαφορετικά. Πολλοί έχουν
ευχέρεια στη γλώσσα. Μιλούν κυρίως
αγγλικά, αλλά εξακολουθούν να θεωρούν
τον εαυτό τους Έλληνες. Πολλοί έχουν
παντρευτεί μη Έλληνες και θέλουν οι
σύζυγοι και τα παιδιά τους να είναι
ευπρόσδεκτοι στην εκκλησία και τις
ελληνικές κοινότητες. Νομίζουν πως οι
παλιότερες γενιές δεν είναι ρεαλιστές,
όταν δεν θέλουν να συμβιβαστούν. Εάν δεν
χρησιμοποιηθεί περισσότερο η αγγλική
γλώσσα στις λειτουργίες, υπάρχει η
πιθανότητα να απομακρυνθούν βαθμιαία
από την εκκλησία. Πολύ λίγοι Έλληνες
μεταναστεύουν τώρα στον Καναδά.
Επομένως, ποιοι θα γεμίσουν τις
εκκλησίες όταν αυτοί φύγουν από τη ζωή; Η
εκκλησία πρέπει να εργαστεί στο να
κατορθώσει να φέρει πιο κοντά τη νεολαία
και να καλωσορίσει όσους έχουν ασπασθεί
την ορθοδοξία, για να προκόψουν και να
αναπτυχθούν στον Καναδά.
Πρέπει να γίνουν περισσότερα,
προκειμένου να διδάξουμε την πίστη μας
στις νεότερες γενιές. Εκείνοι που
μεγαλώνουν στην Ελλάδα δεν έμαθαν τη
θρησκεία τους παρακολουθώντας μόνο την
εκκλησία ή στο σπίτι. Τα θρησκευτικά
ήταν μάθημα, που διδασκόταν στα δημόσια
σχολεία σε όλες τις τάξεις. Εδώ η
θρησκεία πρέπει να διδαχθεί είτε στο
σπίτι είτε παρακολουθώντας κατηχητικό.
Ωστόσο, πολύ λίγες οικογένειες κάνουν
πραγματική προσπάθεια να πάνε τα παιδιά
τους στα μαθήματα αυτά ή, κι όταν το
κάνουν, είναι σχεδόν την ώρα που
τελειώνουν τα μαθήματα. Κι όμως, οι
γονείς αυτοί δεν έχουν κανένα πρόβλημα
για να σηκώνονται νωρίς το πρωί και να
πηγαίνουν τα παιδιά τους στις αθλητικές
προπονήσεις.
Το γλωσσικό πρόβλημα δεν αφορά μόνο
τις ελληνικές εκκλησίες αλλά κι άλλες
ορθόδοξες εκκλησίες. Όμως, μερικές από
αυτές τις άλλες έχουν προσπαθήσει να
εξυπηρετήσουν περισσότερο. Η Ορθόδοξη
Εκκλησία Αμερικής (OCA) έχει ποικιλότητα στις εκκλησίες της σ’
ολόκληρο τον Καναδά. Έχουν μερικές
εκκλησίες του νέου ημερολογίου, άλλες
του παλαιού, κι άλλες είναι κυρίως
εθνικές (ρωσικές, ουκρανικές, ρουμανικές
κλπ.) κι άλλες που είναι εντελώς
αγγλόφωνες. Ένα παράδειγμα αυτών των
τελευταίων είναι η ενορία του Αγίου
Χέρμαν στο Λάγκλι της Βρετανικής
Κολομβίας. Εκεί στο εκκλησίασμα
περιλαμβάνονται και αρκετοί Έλληνες,
αλλά αποτελείται σχεδόν εξ ολοκλήρου
από αυτούς που έχουν ασπασθεί την
ορθοδοξία. Μερικοί από αυτούς
ασπάσθηκαν την ορθοδοξία πριν από 30
χρόνια ή περισσότερο, ενώ άλλοι μόνο
πρόσφατα. Οι αριθμοί αυτοί αυξάνονται.
Ακόμη και ιερείς έχουν χειροτονηθεί κι
έχουν δημιουργήσει δικές τους
ιεραποστολές σ’ ολόκληρο τον Καναδά. Η
εθνικότητά τους δεν παίζει κανένα ρόλο.
Η καναδική ορθόδοξη εκκλησία του
Αγίου Νικολάου στο Λάγκλι κάνει τις
λειτουργίες της στ’ αγγλικά, αλλά έχει
και ισχυρή πολυπολιτιστική επιρροή.
Πολλοί είναι απόγονοι διαφόρων
ορθόδοξων χριστιανών που ήρθαν στον
Καναδά στα τέλη του 19ου αιώνα και αρχές
του 20ού. Άλλοι είναι πιο πρόσφατοι
μετανάστες. Εάν μείνει κανείς για την
κοινωνική συνάντηση μετά την εκκλησία
κάθε Κυριακή, μπορεί να ακούσει να
μιλιούνται διάφορες γλώσσες. Όταν οι
Έλληνες αυτής της εκκλησίας έχουν τους
γιορτασμούς των διαφόρων εθνικών τους
γιορτών, όπως της 25ης Μαρτίου, της Ημέρας
της Ανεξαρτησίας, και της 28ης Οκτωβρίου,
της Ημέρας του «ΟΧΙ», όλο το εκκλησίασμα
παίρνει μέρος. Πολλές γλώσσες,
συμπεριλαμβανομένης και της ελληνικής,
χρησιμοποιούνται στις λειτουργίες σε
ειδικές περιπτώσεις, κι έτσι γίνονται οι
διάφορες ομάδες αναπόσπαστο μέρος της
εκκλησίας, αλλά η αγγλική είναι η γλώσσα
που τους ενώνει.
Η ελληνορθόδοξη εκκλησία της Αγίας
Σοφίας του Μπέλιγχαμ, της πολιτείας
Γουάσιγκτον, αντιμετώπιζε το ίδιο
γλωσσικό δίλημμα πριν από δεκαπέντε
χρόνια. Ο επίσκοπος Αντώνιος επενέβη και
αποφάσισε να εξυπηρετήσει και τις δύο
πλευρές, και εκείνους που γνώριζαν
ευχερώς την αγγλική και εκείνους που δεν
τη γνώριζαν. Το Σύμβολο της Πίστεως και η
Κυριακή Προσευχή, για παράδειγμα,
λέγονταν και στις δύο γλώσσες και η
υπόλοιπη λειτουργία γινόταν 50% στα
ελληνικά. Πολλοί Λιβανέζοι
εκκλησιάζονται στην Αγία Σοφία και με το
πέρασμα των ετών έχουν συμπεριληφθεί
και μερικά αραβικά στη λειτουργία.
Ο καθεδρικός ναός Αγίου Γεωργίου στο
Βανκούβερ με τα χρόνια έχει αυξήσει τη
χρήση της αγγλικής στις λειτουργίες του.
Η εκκλησία στο Surrey, όμως, τη χρησιμοποιεί πολύ λίγο. Αλλά με
τον καιρό δεν θα έχει πιθανόν άλλη
επιλογή. Οι ελληνικές εκκλησιαστικές
κοινότητες ιδρύθηκαν από Έλληνες και θα
συνεχίσουν να είναι ελληνικές ακόμη κι
αν μιλιέται συχνά η αγγλική. Το να
συμπεριλαμβάνουν περισσότερο την
αγγλική δεν θα πρέπει να προκαλεί
χάσματα μεταξύ των κοινοτήτων. Η
εκκλησία υπάρχει για να έρχεται ο κόσμος,
να προσεύχεται και να λατρεύει, να
γεμίζει με ειρήνη και ηρεμία. Τα
πολιτικά θα έπρεπε να έμεναν έξω από τις
πόρτες της.
Το να διδάξουμε στις νεότερες γενιές
τη γλώσσα των προπατόρων τους δεν είναι
εύκολη δουλειά. Δεν είναι κάτι που
μπορεί να γίνει με το παρόν σύστημα ή με
τα βραδινά ή σαββατιανά μαθήματα ή με
τον εκκλησιασμό ή με το κατηχητικό.
Χρειαζόμαστε περισσότερη δομή και
προσπάθεια. Εάν ιδρύονταν κατάλληλα
ημερήσια σχολεία, τα παιδιά θα
διδάσκονταν τη γλώσσα, τη θρησκεία και
τα έθιμα των προπατόρων τους σε διαρκή
βάση μαζί με το εκπαιδευτικό πρόγραμμα
της Βρετανικής Κολομβίας.
Υπάρχουν πολλοί γονείς που στέλνουν
τώρα τα παιδιά τους σε άλλα ιδιωτικά
σχολεία και οι οποίοι θα καλωσόριζαν ένα
ελληνικό σχολείο. Άλλοι περιμένουν να
δημιουργηθεί κάποιο για να στείλουν τα
παιδιά τους. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να
επαναπαυόμαστε και να περιμένουμε από
την εκκλησία ή την κοινότητα να κάτι
κάτι για τη δημιουργία αυτών των
σχολείων. Πρέπει όλοι να συμμετάσχουμε
και να μην απογοητευόμαστε από το
γεγονός ότι απαιτούνται πολλά χρήματα.
Τα χρήματα μπορούν να βρεθούν. Οι
άνθρωποι ξοδεύουν χιλιάδες δολάρια κάθε
χρόνο σε αθλητικά εξαρτήματα για τα
παιδιά τους. Βεβαίως και μπορούν να
βρουν λίγα ακόμη δολάρια για να τα
επενδύσουν στην εκπαίδευση των παιδιών
τους. Οι ελληνικές κοινότητες σ’
ολόκληρο τον Καναδά έχουν αποδείξει ότι
μπορούν να επιτύχουν ερανικές
προσπάθειες στο παρελθόν. Οπωσδήποτε
ένας τέτοιος λόγος θα άξιζε τον κόπο,
ιδιαίτερα όταν συνεργαστούν οι διάφορες
ελληνικές οργανώσεις σε μια κοινή
προσπάθεια. Άλλωστε το μέλλον των
παιδιών μας είναι που κινδυνεύει εδώ.
Δεν θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να
μάθουν και να μεταδώσουν τη γλώσσα, τη
θρησκεία και τον πολιτισμό των
προπατόρων τους;
Πρέπει να ξαναδούμε την ιστορία του
Αγίου Κοσμά του Αιτωλού (Πατροκοσμά,
όπως λέγεται μερικές φορές). Πριν από
περισσότερα από 400 χρόνια είχε ένα όραμα
και έφυγε από τη μοναστική ζωή στο Άγιο
Όρος για να πάει ανάμεσα στους
χριστιανούς χωρικούς της περιοχής των
Βαλκανίων, στην ύπαιθρο, τα χωριά, τις
κωμοπόλεις και τις πόλεις. Έλεγε στους
ανθρώπους (που βρίσκονταν κάτω από
μουσουλμανική διοίκηση) να διατηρούν τη
χριστιανική τους πίστη και να χτίσουν
σχολεία, για να διδάξουν στα παιδιά τους
τη γλώσσα και την ιστορία των προπατόρων
τους. Οι άνθρωποι έλεγαν ότι δεν είχαν
χρήματα για να χτίσουν σχολεία, διότι οι
Οθωμανοί τους τα είχαν πάρει σχεδόν όλα
και κάτι λίγα που τους απέμειναν
φορολογούνταν βαριά. Όπου κι αν πήγε στη
Θράκη, τη Βουλγαρία, τη Σερβία, τη
Γιουγκοσλαβία, την Αλβανία, τη βόρεια
Ελλάδα (Μακεδονία), την Ήπειρο, τα Ιόνια
Νησιά και σε πολλά άλλα μέρη, άκουγε την
ίδια ιστορία. Ο άγιος Κοσμάς τους
απαντούσε πως οι κωμοπόλεις και τα χωριά
τους ήταν γεμάτα με χριστιανικές
εκκλησίες, μερικές από τις οποίες
χρησιμοποιούνταν μόνο μια-δυο φορές το
χρόνο, κι άλλες ήταν εντελώς κλειστές
και εγκατελειμμένες, εφόσον δεν υπήρχαν
άνθρωποι να γεμίσουν αυτές τις
εκκλησίες. Ο άγιος Κοσμάς τους είπε να
κρατήσουν μόνο τις εκκλησίες που
πραγματικά χρειάζονταν και να
κατεδαφίσουν τις υπόλοιπες. Ο χώρος, τα
οικοδομικά υλικά και τα περιεχόμενα θα
μπορούσαν τότε να χρησιμοποιηθούν για
να χτισθούν σχολεία. Μερικοί το εξέλαβαν
αυτό ως βλασφημία, αλλά ο άγιος Κοσμάς
τους απάντησε ότι, εάν δεν το έκαναν,
μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα θα ήταν
άδειες όλες οι χριστιανικές εκκλησίες.
Δεν θα έμεναν πια χριστιανοί, καθώς θα
είχαν όλοι αφομοιωθεί από τους
Οθωμανούς. Οι άνθρωποι άκουσαν τις
συμβουλές του και χτίσθηκαν πάνω από 300
σχολεία, και ιδιαίτερα χτίσθηκαν
σχολεία τα χρόνια που ακόμη ζούσε.
Σήμερα πολλά από αυτά τα σχολεία, που
φέρουν το όνομά του, λειτουργούν ακόμη.
Τον άγιο Κοσμά τον σκότωσαν οι Οθωμανοί
εξαιτίας των προσπαθειών του, και χάρη σ’
αυτόν επέζησε η χριστιανική πίστη όπως
και η γλώσσα και η κουλτούρα εκείνων των
ανθρώπων. Στις περιοχές που δεν άκουσαν
τη συμβουλή του, χάθηκαν τα πάντα για
πάντοτε. Είναι ανάγκη να φροντίσουμε
τώρα για να σιγουρευτούμε ότι δεν
περιμένει η ίδια μοίρα τους Έλληνες σ’
ολόκληρο τον κόσμο. Πρέπει να μορφώσουμε
τα παιδιά μας έτσι ώστε να μεταδώσουν τη
δάδα στην επόμενη γενιά.
|