|
Τουρκία
και Αργεντινή
Του Φάνη
Μαλκίδη
«Δεν
μας αγγίζει η Αργεντινή, αφού με την
αλλαγή που κάναμε στη συναλλαγματική
πολιτική έχουμε αποφύγει τον γκρεμό
στον οποίο έπεσε η χώρα αυτή».
Κάπως έτσι έχουν τα πράγματα από
τουρκικής πλευράς, τόσο της επίσημης όσο
και της ανεπίσημης. Πρωτοστάτης
αυτής της άποψης ο εξ ΗΠΑ ορμώμενος
ρέκτης των οικονομικών Κεμάλ Ντερβίς. Η
κυριαρχία των ροών του κεφαλαίου έναντι
της παραγωγικής διαδικασίας ως βασικού
συστατικού στοιχείου της νέας
παγκοσμιοποιημένης οικονομίας και
κοινωνίας είναι γεγονός και στη Τουρκία.
Υπολογίζεται ότι οι
μετακινήσεις κεφαλαίου τεσσάρων ημερών
παγκοσμίως, ισοδυναμούν με το παγκόσμιο
εμπόριο αγαθών ενός ολόκληρου χρόνου. Η
αποκλειστική λύση και για την Τουρκία η
σύνδεση της οικονομίας με το ισχυρό
νόμισμα (δολάριο ΗΠΑ), σε μια προσπάθεια
σύμφωνα με την προπαγάνδα να αποτελέσει
το όχημα υπέρβασης της κρίσης και
ανοίγματος νέων προοπτικών. Η
πολιτική αυτή συνήθως προϋποθέτει
σκληρή οικονομική πολιτική (απολύσεις,
πώληση του εθνικού πλούτου, εισαγωγές
από τη «μητρική χώρα» κ.ά. - στην
Τουρκία μέχρι και ολόκληρα χωριά
πωλήθηκαν, συγκεκριμένα 11 στην περιοχή
της Άγκυρας για να εξοφληθούν τα χρέη
τους!) και σίγουρα ένα πρόσωπο που θα
είναι ικανό να βγάλει την οικονομία από
την κρίση και σε ακραία περίπτωση να
σώσει τη χώρα. Συνήθως αυτό το πρόσωπα
έχει σπουδάσει, εργαστεί
και ζήσει για πολλά χρόνια στις ΗΠΑ,
συνήθως είναι στέλεχος του Οργανισμού
Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης ή
της Παγκόσμιας Τράπεζας ή του Διεθνούς
Νομισματικού Ταμείου
(Δ.Ν.Τ.) ή και όλων μαζί. Οι
περιπτώσεις και Καβάγιο στην Αργεντική
και Ντερβίς στην Τουρκία είναι πιο
χαρακτηριστικές. Ο πρώτος οδήγησε την
Αργεντινή ένα βήμα πριν την
ολοκληρωτική καταστροφή και ο δεύτερος
που έφερε την Τουρκία σε δυσκολότερη
θέση, διαπραγματεύεται συνεχώς με
αντάλλαγμα στρατιωτικές διευκολύνσεις
και συναφείς εκδουλεύσεις ανά τον
πλανήτη, δάνεια και αναστολές πληρωμών
από τους εργοδότες του.
Το
κατά πόσο βεβαίως είναι πειστική η άποψη
ότι η Τουρκία διά του «μάγου» Ντερβίς
απέφυγε την οικονομική κρίση και την
κατάρρευση, θα φανεί στο άμεσο μέλλον
και ιδιαίτερα από τα αν θα καταστεί
δυνατόν να γίνουν στην Τουρκία εκείνες
οι ρυθμίσεις, ώστε να αποφευχθεί και
τρίτο κραχ έπειτα από αυτά του Νοεμβρίου
του 2000 και του Μαρτίου του 2001. Κι αυτό με
δεδομένο το γεγονός ότι τα δέκα
δισεκατομμύρια δολάρια, που έρχονται
από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, πάλι
«τρύπες θα κλείσουν» και «δεν πρόκειται
να διατεθούν για επενδύσεις». Είναι
αλήθεια ότι μέχρι και στο τουρκικό
Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας, που
σύμφωνα με την ρητορεία επειδή η Τουρκία
θέλει να εκδημοκρατιστεί και να
ενταχθεί στις ευρωπαϊκές δομές έχει
υποβαθμιστεί, έχει συζητηθεί τους
τελευταίους μήνες ο «κίνδυνος
κοινωνικών αναταραχών» με αφορμή τις
οικονομικές εξελίξεις. Δηλαδή
ουσιαστικά «πόσο απέχει η Τουρκία από
την Αργεντινή», που μεν στην δεύτερη
περίπτωση το «κίνημα της κατσαρόλας»
δεν ζητά προς το παρόν περισσότερα, στη
δε δεύτερη τί θα γίνει όταν το κοινωνικό
ταυτισθεί με το εθνικό (π.χ Κουρδικό) ή το
θρησκευτικό (π.χ Αλεβήδες); Προς το παρόν
η κυβέρνηση σύμπραξης φασιστών Γκρίζων
Λύκων και σοσιαλδημοκρατών, που δεν
παύουν να δείχνουν την κεμαλική τους
καταβολή, δείχνει ότι δεν ανησυχεί. Από
την άλλη ο Ετζεβίτ βρίσκει ότι «ο
τουρκικός λαός εμπιστεύεται την
κυβέρνησή του όσο ποτέ άλλοτε». Είναι
μια από την πτυχές σχιζοφρένειας που
χαρακτηρίζουν τα ανώτατα κλιμάκια της
τουρκικής κοινωνίας. Ο διεθνής
παράγοντας
Ο
Πρόεδρος του Δ.Ν.Τ., Ρ. Κόλερ, μετά τη
συνάντησή του με τον Τούρκο πρωθυπουργό,
Μπουλέντ Ετζεβίτ, στις 22 Ιανουαρίου
τόνισε ότι η νέα πίστωση των 10 δις
δολαρίων θα επικυρωθεί το αργότερο στις
αρχές Φεβρουαρίου. Ο Κόλερ, σύμφωνα με
την εφημερίδα «Μιλλιέτ», μίλησε πολύ
αισιόδοξα για την τουρκική οικονομία,
επισημαίνοντας ότι «οι μεταρρυθμίσεις
που έγιναν ήταν πολύ σημαντικές»,
προσθέτοντας ότι αυτός δεν είναι ένας
δρόμος 100 μέτρων, αλλά ένας μαραθώνιος
των 10.000 μέτρων. Ο πρωθυπουργός Ετζεβίτ
μας εγγυήθηκε ότι «οι μεταρρυθμίσεις θα
συνεχιστούν». Ο
πρόεδρος του Δ.Ν.Τ. στη συνέχεια δήλωσε
ότι ικανοποιήθηκε από τα θετικά
μηνύματα που άκουσε από τον ίδιο τον
Ετζεβίτ και από τους υπουργούς του καθώς
και από την αποφασιστικότητα της
Κυβέρνησης για τη συνέχιση των
μεταρρυθμίσεων. Επίσης, επεσήμανε ότι η
Κυβέρνηση Ετζεβίτ δίνει την εντύπωση
ότι μεταξύ των εταίρων της επικρατεί
πλήρης σύμπνοια όσον αφορά την
προσπάθεια να ξεπεραστεί η οικονομική
κρίση. Αυτό βεβαίως που έχει
συμπερασματική σημασία είναι η
ακροτελεύτια δήλωση του Κόλερ. Την παρέμβαση στην κρίση που όλοι
περίμεναν τελικά έγινε. Ο τουρκικός
τύπος με τίτλους όπως «Δεν θα γίνουμε
Αργεντινή» αναφέρθηκε εκτενώς σε
δηλώσεις του αρχηγού του γενικού
επιτελείου, στρατηγού Χουσείν
Κιβρίκογλου, στις οποίες προέβη σε
δεξίωση που ακολούθησε την τελετή
παρουσίασης του πρώτου think tank των
τουρκικών ενόπλων δυνάμεων με το όνομα
Κέντρο Στρατηγικών Ερευνών και Μελετών.
Συγκεκριμένα ο στρατηγός Κιβρίκογλου,
αναφερόμενος στην εσωτερική κατάσταση
της χώρας, σημείωσε τα εξής: «Η Τουρκία
εισέρχεται στο 2002 με αναπτερωμένο το
ηθικό. Δεν νομίζω ότι η χώρα μας θα γίνει
σαν την Αργεντινή. Η Τουρκία θα οδεύσει
προς το καλύτερο. Άλλωστε, το
χρηματιστήριο παρουσιάζει, βαθμιαία,
άνοδο. Τα κέντρα λήψης αποφάσεων θα
έχουν τη δυνατότητα να κινηθούν
περισσότερο αυτόνομα και να πράξουν το
σωστό χωρίς να επηρεάζονται. Πιστεύω ότι,
ως συνισταμένη όλων των παραπάνω, η
Τουρκία τελικά θα περάσει στην
ομαλότητα. Το 2002 θα βελτιωθεί
περισσότερο και η βελτίωση αυτή θα
συνεχισθεί τουλάχιστον για ένα-δύο
χρόνια ακόμη. Η διαφθορά πρέπει να
ξεριζωθεί οπωσδήποτε, διαφορετικά η
Τουρκία δεν θα μπορέσει να ορθοποδήσει.
Η κοινωνία έχει πια αποκτήσει συνείδηση
και δεν πρόκειται να συγχωρήσει αυτούς
που παραβλέπουν τη διαφθορά. Η
δικαιοσύνη διαδραματίζει σημαντικό
ρόλο στην καταπολέμηση της διαφθοράς,
αλλά δεν διαθέτει επαρκή αριθμό
δικαστών και εισαγγελέων.
Μεταρρυθμίσεις πρέπει να γίνουν παντού. Την
ίδια στιγμή η αυτοκινητοβιομηχανία του
ομίλου ΟΥΑΚ (Ταμείο Αλληλοβοήθειας
Στρατού), που παράγει τα Ρενό, ανακοίνωσε
ότι προσωρινά διακόπτει την παραγωγή,
ενώ απολύει εργαζομένους. Ο όμιλος
Σαμπαντζί πούλησε πριν από μερικούς
μήνες τις μετοχές του στο εργοστάσιο της
Τογιότα στην Τουρκία, στην ομώνυμη
γιαπωνέζικη εταιρεία.
Το ίδιο θα πράξει και ο πρόεδρος του
Συνδέσμου Τούρκων Βιομηχάνων Τουντζάι
Οζιλχάν με τη Χόντα και ψάχνει τώρα «πελάτες»
για τις μετοχές του. Η πραγματικότητα
είναι πως μόλις
περάσει το «θετικό κλίμα» που οφείλεται
στα δολάρια του
ΔΝΤ, να εμφανιστούν και πάλι προβλήματα.
Ο «πάγος» που υπάρχει στην τουρκική
οικονομία, στην αγορά και την παραγωγή
είναι δεδομένος, όπως δεδομένη ήταν τις
τελευταίες δεκαπέντε μέρες η προσπάθεια
της τουρκικής Κεντρικής Τράπεζας να
ελέγξει με παρεμβάσεις την τιμή του
δολαρίου. Τα προβλήματα υπάρχουν στο
κέντρο, στις πόλεις και ελλοχεύουν στα
ιδιόμορφα και περιθωριοποιημένα
κομμάτια της τουρκικής κοινωνίας, της
τουρκικής περιφέρειας. Η
οικονομική κρίση απειλεί την επιβίωση
του λούμπεν προλεταριάτου της Τουρκίας
και οι λύσεις δεν είναι αρκετές. Νεαροί
Τούρκοι, κρατώντας τριαντάφυλλα,
περιμένουν στην ουρά για «ακρόαση»,
προκειμένου να επιλεγούν για να...
παντρευτούν μια Γιαπωνεζούλα. Το
προξενιό οργάνωσε το Nippon TV και η... ύφεση
στην Τουρκία ευνοεί τη μεγάλη συμμετοχή...
|