ΚΥΠΡΟΣ

Θλιβεροί εντολολήπτες

Του Θωμά Στεφ. Σάρα

            Το σκηνικό των συναντήσεων των δύο ηγετικών «μαριονετών», στη δραματική κωμωδία των συζητήσεων για επίλυση του Κυπριακού, το μόνο που κατάφερε να επιτύχει ήταν η θυμηδία της διεθνούς κοινότητας και η καταλυτική αδιαφορία του κυπριακού Ελληνισμού, ο οποίος γι’ άλλη μια φορά αισθανόταν προδομένος. Και, φυσικά, τα αισθήματα πικρίας γίνονταν πιο έντονα καθώς αντιλαμβανόταν ότι η προδοσία ξεκινούσε από τη δική του ηγεσία.

            Η Κύπρος, ύστερα από έναν ολόκληρο Γολγοθά παθών και αίματος στην αναζήτηση της αξιοπρέπειας και της χαμένης ανεξαρτησίας της, σήμερα αισθάνεται ακόμη πιο έντονη την εγκατάλειψη, την άρνηση, την αδικία και την υποβάθμιση των δικαίων της, εξαιτίας σφαλμάτων τριάντα ετών από την πολιτική και διπλωματική της ηγεσία.

            Έτσι, λοιπόν, και ενώ η πολιτική ηγεσία της Λευκωσίας συνέχιζε να θριαμβολογεί για «τις νέες ευκαιρίες, που παρουσιάζουν οι επερχόμενες συζητήσεις», από τη δική του πλευρά ο Τουρκοκύπριος (Τ/Κ) ηγέτης, Ραούφ Ντενκτάς, ισχυριζόταν ότι ανέκαθεν οι ελληνοκυπριακή (Ε/Κ) πλευρά «κατόρθωνε να ξεφύγει από την τράπεζα των διαπραγματεύσεων με την υποστήριξη της Ευρώπης». Πρόσθετε δε ότι «η Κύπρος δεν επρόκειτο να γίνει δεύτερη Κρήτη». Σύμφωνα με τον ομιλητή, «η Κύπρος αποτελεί την πιο δίκαιη υπόθεση της Τουρκίας. Εάν γίνουν κάποιες υποχωρήσεις, τότε οι Έλληνες θα επιμένουν και στο Αιγαίο και σε άλλα μέρη, που διεκδικεί η Τουρκία» (Πρακτορείο Ειδήσεων «Ανατόλια», 15/12/01).

            Οι δηλώσεις αυτές γίνονταν σε συνδυασμό και αναφορά με τις αποφάσεις του Λάακεν, τις οποίες η κυβέρνηση των Αθηνών παρουσίασε σαν μια ιστορική διπλωματική της νίκη έναντι της Τουρκίας. Από τη δική της πλευρά, ωστόσο, η Άγκυρα χαιρέτισε τις ίδιες αποφάσεις σαν δική της νίκη κι έναν ιστορικό σταθμό, ο οποίος επιτέλους «άνοιγε» τις πόρτες της Ευρώπης.

            Τους πανηγυρισμούς, ωστόσο, της Άγκυρας ήλθε να περιορίσει η απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Σύμφωνα με την απόφαση, τα μέλη του οργανισμού παρέτειναν την εντολή παραμονής των ειρηνευτικών δυνάμεων στο νησί, οι οποίες επιτηρούν τη γνωστή «πράσινη» γραμμή, η οποία διαχωρίζει τα κατεχόμενα εδάφη του νησιού από την ελεύθερη Κύπρο. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η Άγκυρα είχε θέσει όρο «αποδοχής» της ανανέωσης την προηγούμενη ενημέρωση και αποδοχή των όρων από τον κατοχικό τοποτηρητή της Τουρκίας στο νησί, Ραούφ Ντενκτάς. Σύμφωνα με το σκεπτικό του υπουργείου Εξωτερικών της Τουρκίας, «δεν υπάρχει πολιτική διοίκηση πάνω στο νησί η οποία εκπροσωπεί όλους τους κατοίκους από το 1963» (Πρακτορείο Ειδήσεων Ανατόλια, 26/12/01).

            Στις 29 Δεκεμβρίου πραγματοποιήθηκε νέα συνάντηση «με φαγητό» με πρόσκληση του Γλαύκου Κληρίδη. Η συνάντηση εκείνη πραγματοποιήθηκε κάτω από τις διαμαρτυρίες και τις κραυγές αγωνίας των συγγενών των θυμάτων της τουρκικής θηριωδίας κατά τη διάρκεια του Αττίλα. Ούτε και η λαϊκή κατακραυγή, ωστόσο, κατόρθωσε να σταματήσει τον πρόεδρο από το να προχωρήσει στην εκτέλεση των σχεδιασμών και εντολών, που του είχαν δοθεί από την Αθήνα και την Ουάσιγκτον.

            Σύμφωνα με τη γνώμη του γενικού γραμματέα του ΑΚΕΛ, Δημήτρη Χριστόφια, «οι συναντήσεις αυτές προετοιμάζουν το κλίμα για ένα σοβαρό διάλογο». Δεν παρέλειψε, ωστόσο, να τονίσει ότι το 2002 θα είναι ένα χρόνος «πολύ δύσκολος» για την Κύπρο. Ο κ. Δημήτρης Χριστόφιας επισήμανε ότι η Κύπρος θα βρεθεί μπροστά σε φοβερά διλήμματα, αφού γίνεται προσπάθεια να μοιραστεί η διαφορά μεταξύ των θέσεων της Ε/Κ πλευράς για διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία… και των τουρκικών θέσεων για δύο κυρίαρχα κράτη και συνομοσπονδία (Κ.Π.Ε. 4/1/02).

            Σε απάντηση των ισχυρισμών του προέδρου του κυπριακού κοινοβουλίου έσπευσε ο «πρόεδρος» της Τ/Κ «βουλής», Veubi Zeki Serter, ο οποίος κατηγόρησε τον Χριστόφια, ότι άρχισε εκστρατεία αδιαλλαξίας ενάντια στην ειρήνη, που προσπαθούν να επιτύχουν στο νησί.

            Συμπληρώνοντας τις δηλώσεις του, ο Τ/Κ κάλεσε τον πρόεδρο της Δημοκρατίας να σταματήσει αμέσως αυτές τις καταστρεπτικές μεθόδους και πρόσθεσε ότι μια «διαρκής ειρήνη κι ένας συμβιβασμός θα μπορούν κάλλιστα να βασίζονται πάνω στις σημερινές πραγματικότητες στο νησί κι όχι σε όνειρα. Στα πλαίσια αυτών των πραγματικοτήτων συμπεριλαμβάνεται και η αποτελεσματική ασφάλεια που προσφέρει η Τουρκία, τα δύο χωριστά κράτη, πολιτική ισότητα μεταξύ Τούρκων και Ε/Κ και τέλος δικαιώματα κυριαρχίας» (Π.Ε. Anadolou 4/1/02).

            Παρόμοιες, εξάλλου, ήταν και οι δηλώσεις του πρωθυπουργού της Τουρκίας, Ετζεβίτ, ο οποίος αναφέρθηκε στην ανάγκη αποδοχής των «πραγματικοτήτων στην Κύπρο», προκειμένου να υπάρξει λύση. Τόνισε δε ότι στο νησί υπάρχουν «δύο κράτη και δύο έθνη», και συμπλήρωσε ότι, εάν αυτές οι πραγματικότητες δεν γίνουν αποδεκτές, δεν θα υπάρξει λύση (ERA 4/1/02)

            Ακολούθησε η επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού στις ΗΠΑ, όπου πραγματικά βρέθηκε σ’ έναν κύκλο «ασφυκτικών» πιέσεων για «μεγαλύτερη κατανόηση και ανοχή», προκειμένου να ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις της Τουρκίας τόσο στο Αιγαίο όσο και στην Κύπρο.

Μια νάρκη

            Μέσα στα πλαίσια προετοιμασίας αυτών των πιέσεων η Ουάσιγκτον φρόντισε να δημοσιευθούν νέοι χάρτες, τους οποίους συνέταξε η χαρτογραφική υπηρεσία των ΗΠΑ (ΝΙΜΑ). Οι χάρτες αυτοί, τους οποίους υιοθέτησε το ΝΑΤΟ, εμφανίζουν το Αιγαίο χωρίς θαλάσσια σύνορα. Η κίνηση γίνεται προκειμένου να δημιουργηθούν προηγούμενα διεθνούς δικαίου προς όφελος των απαιτήσεων της Τουρκίας στο Αιγαίο.

            Με «άκρως απόρρητο» έγγραφο, εξάλλου, το οποίο όμως δημοσίευσε το «Εθνος» των Αθηνών, η αρμόδια διεύθυνση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών προειδοποιεί ότι «θα πληγούν καίρια τα εθνικά συμφέροντα της χώρας» από την αποδοχή του ΝΑΤΟ αυτής της οριοθέτησης.

            Παράλληλα έγινε γνωστό ότι στις 24 Οκτωβρίου 2001 η Τουρκία επέδωσε ΝΟΤΑΜ στην Αθήνα, με την οποία διεκδικεί τον έλεγχο και συνδιαχείριση δύο αεροδιαδρόμων στο Αιγαίο. Με δική του ΝΟΤΑΜ, εξάλλου, στις 23 Οκτωβρίου 2001 ο Τ/Κ ηγέτης Ντενκτάς επιχειρεί να επιβάλει νέα τετελεσμένα στην περιοχή. Με το έγγραφο εκείνο ο κατοχικός ηγέτης ζητάει έλεγχο του εναέριου χώρου του υπό κατοχήν τμήματος της Κύπρου.

            Το χειρότερο είναι ότι, ενώ η υπηρεσία Eurocontrol αναγνωρίζει τη δικαιοδοσία της κυπριακής πολιτικής αεροπορίας πάνω στην Κύπρο, αφήνει να διαφανεί έμμεσα αποδοχή της εκκρεμότητας, που η Τουρκία υποστηρίζει ότι υπάρχει στον κυπριακό εναέριο χώρο (ΜΡΑ 5/1/02).

            Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του τουρκικού πρακτορείου ειδήσεων Anadolou (4/1/02), η Ουάσιγκτον εμφανίζεται ευχαριστημένη από τις εξελίξεις στο Κυπριακό και τη στάση της Τουρκίας στον ευρωστρατό.

            Με δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας, Ισμαϊλ Τζεμ, σε γερμανική εφημερίδα τόνισε ότι με την παρουσίαση από τον Ραούφ Ντενκτάς της πρότασης για συνομοσπονδία τον Αύγουστο του 1998 και μετά εξελίσσεται μια διαδικασία αλλαγής στο Κυπριακό (ΜΡΑ 9/1/02).

            Κάτω από αυτές τις εξελίξεις άρχισαν οι απευθείας – πρόσωπο με πρόσωπο – συνομιλίες του προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Κληρίδη και του Ραούφ Ντενκτάς. Το σημαντικότερο τμήμα αυτών των συνομιλιών έγκειται στο γεγονός ότι οι δύο συνομιλητές παρακάθονται στο τραπέζι των συνομιλιών ως «ισότιμοι» και ως «αρχηγοί» κρατών, γεγονός το οποίο έρχεται να επιβεβαιώσει τους ισχυρισμούς της τουρκικής πλευράς για την ύπαρξη «νέων πραγματικοτήτων» στο νησί.

            Οι συνομιλίες, ωστόσο χαιρετίστηκαν με ενθουσιασμό από τον υπ. Εξ. Κύπρου, Ιωάννη Κασουλίδη, ο οποίος έκφρασε τη γνώμη ότι «υπάρχει πιθανότητα να βρεθεί λύση στο Κυπριακό πριν από την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ)». Από τη δική του πλευρά ο υπ. Εξ. Τουρκίας, Ισμαϊλ Τζεμ, αναφέρθηκε στην ανάγκη «ύπαρξης κοινού οράματος για το μέλλον της Κύπρου και τον καθορισμό του τελικού στόχου».

            Σχετικά με τη φύση του οράματος έκανε αναφορά την ίδια μέρα ο Τούρκος πρωθυπουργός, Μπουλέντ Ετζεβίτ, καθώς τόνισε ότι «στην Κύπρο υπάρχουν δύο ξεχωριστά κράτη και δύο ξεχωριστά έθνη». Πρόσθεσε δε ότι «για να υπάρξει ειρήνη στην Κύπρο, πρέπει να γίνει αποδεκτή αυτή η πραγματικότητα».

            Παρ’ όλ’ αυτά, ο πρόεδρος της Δημοκρατίας, Γλαύκος Κληρίδης, εμφανίσθηκε «αισιόδοξος» για το αποτέλεσμα των συνομιλιών. Την αισιοδοξία αυτή του Γλαύκου Κληρίδη, ωστόσο, δεν φαίνεται να μοιράσθηκε και ο πολιιτκός κόσμος του νησιού, ο οποίος είδε τις συνομιλίες αυτές σαν ένα είδος παγίδας.

            Αισιόδοξος για το αποτέλεσμα των συνομιλιών εμφανίσθηκε και ο γενικός γραμματέας (γ.γ.) του ΟΗΕ.

            Με δικές του δηλώσεις σε απάντηση σχετικών με την Κύπρο του Ευρωπαίου επιτρόπου, ο υπουργός επικρατείας της Τουρκίας, Σουκρού Γκουρέλ, τόνισε ότι «εάν οι Ε/Κ εισαχθούν στην ΕΕ, τα προβλήματα της Κύπρου θα πολλαπλασιασθούν». Σύμφωνα με τον ομιλητή, «εάν η ΕΕ δεν διορθώσει την πολιτική της, εάν δεχθεί τους Ε/Κ, τότε στην πραγματικότητα θα διαχωρίσει την Κύπρο στα δύο» («Τζουμχουριέτ» 10/1/02).

Σημίτης – Μπους

            Ύστερα από την επίσκεψή του στο Λευκό Οίκο ο πρωθυπουργός της Ελλάδας, Κώστας Σημίτης, διαβεβαίωσε ότι οι ΗΠΑ θέλουν μια δίκαιη και βιώσιμη λύση του Κυπριακού. Τόνισε ακόμη ο ομιλητής ότι «είναι λογικό οι ΗΠΑ να παρακολουθούν και να παίρνουν θέσεις καθώς επίσης και να εκφράζουν τις απόψεις τους».

            «Εκφράσαμε τη βούλησή μας όπως συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις για την επίτευξη λύσης», συμπλήρωσε ο ομιλητής. Πληροφορίες, ωστόσο, από την Ουάσιγκτον παρουσιάζουν ένα τελείως διαφορετικό σενάριο. Σύμφωνα με αυτές, ο Έλληνας πρωθυπουργός πιέσθηκε να προχωρήσει στην αποδοχή των «πραγματικοτήτων» των δύο κρατών στην Κύπρο και την επίλυση των εκκρεμοτήτων στο ανατολικό Αιγαίο, για τις οποίες είχε αναληφθεί κοινή υπόσχεση από τους Α. Παπανδρέου και Κ. Μητσοτάκη. Ο κ. Σημίτης απλώς αναφέρθηκε στο «πολιτικό κόστος» μιας παρόμοιας πολιτικής και ζήτησε τη συνεργασία και βοήθεια της Άγκυρας, προκειμένου η όλη προσπάθεια να εμφανισθεί ότι γίνεται χωρίς τη θέληση της κυβέρνησης της Αθήνας.

            Το όλο σκηνικό, ωστόσο, ήρθε να διαφοροποιήσει ο Τ/Κ ηγέτης, Ραούφ Ντενκτάς, ο οποίος δήλωσε ότι «πρώτα θα πρέπει να επιλυθεί το Κυπριακό και μετά να γίνει η αποδοχή του νησιού από την Ευρώπη, διαφορετικά θα υπάρξουν προβλήματα από την Τουρκία» (Anadolou 14/1/02).

            Κάτω από αυτές τις πραγματικότητες πραγματοποιήθηκε η συνάντηση Γλαύκου Κληρίδη και του κατοχικού ηγέτη, στον οποίο όμως ο πρόεδρος της Κύπρου επέτρεψε να εμφανισθεί ως αρχηγός κράτους συνομιλώντας μαζί του ως ίσος προς ίσον. Στην πρώτη συνάντηση οι δύο συνομιλητές αποφάσισαν να συναντιούνται τρεις φορές την εβδομάδα.

Το θέατρο των «προέδρων»

            Σύμφωνα με το ΚΥΠΕ (16/1/02), ο πρόεδρος Κληρίδης μετέβη στο χώρο των συνομιλιών με το προεδρικό όχημα, με την κυπριακή σημαία και το θυρεό της Δημοκρατίας στην πινακίδα του αυτοκινήτου του. Ακολούθησε ύστερα από λίγο ο Τ/Κ ηγέτης. Στο αυτοκίνητο, που τον μετέφερε, υπήρχε η σημαία του κατεχόμενου τμήματος της Κύπρου και τα αρχικά της ονομασίας που δόθηκε από τους Τούρκους κατακτητές και τους ντόπιους λακέδες τους.

            Θα πρέπει πραγματικά να συγχαρεί ο παρατηρητής ολόκληρο το φάσμα των πολιτικών και διπλωματικών της Ελλάδας, οι οποίοι, ύστερα από 27 χρόνια κατοχής, κατόρθωσαν να ανακηρύξουν τον Ντενκτάς, ντε φάκτο, «πρόεδρο».

            Ακολούθησε η επίσκεψη Ετζεβίτ στην Ουάσιγκτον. Ο Τούρκος πρωθυπουργός έκφρασε ικανοποίηση για την έναρξη του διαλόγου τονίζοντας ότι «το γεγονός πως οι ηγέτες των δύο κοινοτήτων διεξάγουν τώρα απευθείας διάλογο είναι πολύ καλό νέο»…

            Με μια σημαντική έκθεση ο Ούγγρος εισηγητής της ΚΣΣΕ Αντράς Μπαρσόνι αναφέρεται στις απειλές της Τουρκίας προς την Κύπρο για προσάρτηση των κατεχομένων ως «σαφή παραβίαση του διεθνούς δικαίου» και ξεκαθαρίζει ότι «ένα τέτοιο μέτρο θα εμπόδιζε τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Τουρκίας με την ΕΕ».

            Από την πλευρά της Αθήνας τόσο ο πρωθυπουργός της Ελλάδας, Κώστας Σημίτης, όσο και ο υπ. Εξ., Γιώργος Παπανδρέου, τόνισαν ότι η ενταξιακή πορεία και η τελική ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ αποτελούν για την Ελλάδα στρατηγικό στόχο.

            Σε τέλεια αντίθεση με τις ελληνικές θέσεις εμφανίσθηκε γι’ άλλη μια φορά ο πρωθυπουργός της Τουρκίας, Ετζεβίτ, ο οποίος ξανάκανε λόγο για διεκδικήσεις της χώρας του στο Αιγαίο. Παρ’ όλ’ αυτά η κυβέρνηση της Αθήνας φάνηκε αποφασισμένη να προχωρήσει στην πολιτική της της καλής γειτονίας με την Τουρκία (Greek Press Br 17/1/02).

            Δημοσίευμα της τουρκικής ημερήσιας «Μιλιέτ» αναφέρεται σε δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ, George Bush, ότι η Ουάσιγκτον παραμένει στο πλευρό της Τουρκίας (17/1/02).

            Σε δηλώσεις του σε εκπομπή του BBC ο ευρωπαϊκός επίτροπος υπεύθυνος για την επέκταση της Ευρώπης, Guenter Verheugen, τόνισε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία θα πρέπει να γίνει μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Turkiye 18/1/02).

            Δημοσιογραφικές πληροφορίες από τη Λευκωσία αναφέρουν ότι ο Ντενκτάς επιμένει στη λύση των «δύο κρατών» (Πολίτης 18/1/02), ενώ ο «Φιλελεύθερος» αναφέρει ότι ο Τ/Κ ηγέτης ζητά «λύση βάσει πραγματικοτήτων».

            Σύμφωνα με αρθρογραφία της τουρκικής ημερήσιας “Turkiye”, η οποία εκφράζει τις θέσεις των στρατοκρατών της δεξιάς της Άγκυρας, «οι δύο συνομιλητές συζητούν την πιθανότητα δημιουργίας κράτους στο πρότυπο των ΗΠΑ με την ονομασία Ηνωμένες Πολιτείες Κύπρου.

            Στις 19 Ιανουαρίου εκδηλώθηκε κλοπή οπλισμού και πυρομαχικών από φυλάκιο της Εθνικής Φρουράς της Κύπρου. Οι «κακοποιοί» πήραν τρία τουφέκια G3, ένα πολυβόλο, ένα αντιαρματικό 40 χιλιοστών και ποσότητα πυρομαχικών.

            Ακολούθησαν δηλώσεις του πρωθυπουργού της Τουρκίας Ετζεβίτ για μυστικές συνομιλίες των υπ. Εξ. των δύο χωρών, Ισμαϊλ Τζεμ και Γιώργου Παπανδρέου, για τις διαφορές στο Αιγαίο. Η δήλωση Ετζεβίτ υπήρξε «κεραυνός εν αιθρία» για την κυβέρνηση των Αθηνών, η οποία επιδόθηκε σε μια προσπάθεια επανόρθωσης των εντυπώσεων. Σύμφωνα με δημοσίευμα της «Σημερινής» της Λευκωσίας, ο Τούρκος πρωθυπουργός «άναψε φωτιές» σε Αθήνα και Λευκωσία με τις δηλώσεις του.

            Παρ’ όλες αυτές τις εξελίξεις, οι δύο ηγέτες των πολιτικών πραγμάτων της Κύπρου συνέχισαν τις συναντήσεις τους κανονικά. Τις διαπραγματεύσεις των δύο ανδρών έσπευσε να χαιρετίσει ολόκληρος ο πολιτικός κόσμος της Ευρώπης και των ΗΠΑ. Παράλληλα το Κοινοβούλιο της Ευρώπης (ECPA) εξέδωσε διακήρυξη, με την οποία προέτρεπε τους δύο ηγέτες να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για να ρυθμίσουν την παρούσα κατάσταση στο νησί.

Ο μύθος των συνομιλιών

            Ενώ όμως το βλέμμα της διεθνούς κοινότητας ήταν στραμμένο στη Λευκωσία, δημοσιογραφικές πληροφορίες ανέφεραν ότι αεροσκάφη της πολεμικής αεροπορίας της Τουρκίας παραβίασαν τον ελληνικό εναέριο χώρο και προσπάθησαν να εμποδίσουν τον υπουργό Άμυνας της Ελλάδας να πάει στην Κύπρο. Σύμφωνα με την αρθρογραφία της «Σημερινής» της Λευκωσίας, «η μισή δύναμη της Ελληνικής Αεροπορίας τέθηκε σε πλήρη επιχειρησιακή κίνηση, για να διασφαλίσει τη μετάβαση του Γιάννου Παπαντωνίου στην Κύπρο».

            Δημοσίευμα του «Φιλελεύθερου» υποστηρίζει ότι ο Ραούφ Ντενκτάς επιμένει στη λύση των «δύο κρατών», μια θέση την οποία ενθαρρύνει και ο πρωθυπουργός της Τουρκίας, Μπουλέντ Ετζεβίτ, ο οποίος εμμένει στην αποδοχή των πολιτικών πραγματικοτήτων στο νησί.

            Νέο διπλωματικό επεισόδιο δημιουργήθηκε εξαιτίας της απόφασης του πρέσβη των ΗΠΑ στη Λευκωσία να δεξιωθεί στην κατεχόμενη περιοχή Τούρκους στρατιωτικούς από κοινού με τους Ραούφ Ντενκτάς και τον «πρέσβη» της Τουρκίας στα κατεχόμενα. Η αμερικανική πρεσβεία προσπάθησε να αιτιολογήσει την ενέργεια, πλην όμως δεν φάνηκε να ικανοποίησε τη Λευκωσία. Σύμφωνα με το γ.γ. του ΑΚΕΛ, «παρόμοιες ενέργειες δημιουργούν νέα θέσμια, τα οποία δεν είναι αποδεκτά για την Κυπριακή Δημοκρατία και δεν συνάδουν με τις πρόνοιες των ψηφισμάτων του ΟΗΕ»…

            Γι’ άλλη μια φορά ο κ. Ντενκτάς συνέχισε σταθερά στις αδιάλλακτες θέσεις του για αναγνώριση των «πραγματικοτήτων», αρνούμενος να επιτρέψει την επιστροφή των προσφύγων Ελληνοκυπρίων στις πατρικές τους εστίες στα κατεχόμενα.

            Αρθρογραφία της «Σημερινής» αναφέρει ότι το «όραμα Ντενκτάς» προβλέπει «δύο λαούς», ισότιμο καθεστώς» και δύο «ίσες στην ουσία κυριαρχίες» (27/1/02).

            Σε άλλο άρθρο του «Πολίτη» αναφέρεται ότι το περίγραμμα των συνομιλιών προβλέπει «πολιτική ισότητα με αντιπροσώπευση 50-50, παραχώρηση υπηκοότητας σε εποίκους, εκκαθάριση ραδιοτηλεοπτικού τύπου από διαφωνούντες και συγγραφή της ιστορίας, ώστε να αναδεικνύεται η 10.000 χρόνων κληρονομιά των Τούρκων».

            Παράλληλα έγινε γνωστό ότι οι κατοχικές δυνάμεις της Τουρκίας ενισχύθηκαν με νέα οπλικά συστήματα. Στην προσπάθεια, ωστόσο, της Κυπριακής Δημοκρατίας να ανανεώσει τον αμυντικό της οπλισμό, αντέδρασε η Ουάσιγκτον, η οποία ζήτησε την απομάκρυνση από το νησί συγκεκριμένων υπερσύγχρονων οπλικών συστημάτων της Εθνικής Φρουράς. Σύμφωνα με ό,τι έγινε γνωστό, η αμερικανική διοίκηση ζήτησε να μεταφερθούν αυτά τα όπλα στην Ελλάδα, ακριβώς όπως είχε συμβεί και στο παρελθόν με τους πυραύλους S-300 υπό το πρόσχημα της βελτίωσης του κλίματος των συνομιλιών.

            Στην προκειμένη περίπτωση είναι βέβαιο ότι η απαίτηση αυτή της Αμερικής ήταν αποτέλεσμα σχετικής υπόδειξης του Τούρκου πρωθυπουργού Ετζεβί κατά τη διάρκεια της πρόσφατης επίσκεψής του στην Ουάσιγκτον

            Οι ειδήσεις γύρω από τις νέες απαιτήσεις των ΗΠΑ για ουσιαστικό οπλισμό της αμυντικής θωράκισης της Κύπρου ήταν επόμενο να δημιουργήσουν αίσθηση και ανησυχία μεταξύ των μελών του πολιτικού κατεστημένου της Δημοκρατίας. Προκειμένου δε να καθησυχάσει τα πνεύματα, ο πρόεδρος Κληρίδης έσπευσε να διαβεβαιώσει ότι «δεν υφίσταται θέμα πιέσεων ούτε και απομάκρυνσης οπλικών συστημάτων από το νησί

            Στις 31 Ιανουαρίου, μιλώντας στα κατεχόμενα, ο αρχηγός του στρατού της Τουρκίας, Χιλμί Οζκιόκ, απείλησε με πόλεμο ή με νέα τετελεσμένα, αν δεν δοθεί λύση στο Κυπριακό σύμφωνα με τις υποδείξεις του Ντενκτάς, διαφορετικά ξεκαθάρισε τη θέση του, η Τουρκία θα προχωρήσει σε πόλεμο (Χουριέτ 31/1/02).

            Αρθρογραφία της ημερήσιας «Χαραυγή» της Λευκωσίας αναφέρει καταγγελία του βουλευτή Δώρου Χριστοδουλίδη για «κύκλους εντός της Κύπρου, οι οποίοι καθοδήγησαν τους ευρωβουλευτές για κατάθεση σχετικής τροπολογίας στο τελευταίο ψήφισμα για την Κύπρο, που αφορά την κατάργηση του «εμπάργκο» στα κατεχόμενα».

            Την τοποθέτηση αυτή του στρατηγού Οζκιόκ επέκρινε ο εκπρόσωπος του υπ. Εξ. Ελλάδας, Παναγιώτης Μπεγλίτης, λέγοντας ότι αυτή η πολιτική της Τουρκίας θα έχει αρνητικές συνέπειες και στο Κυπριακό και την ευρωπαϊκή της πορεία.

            Με δικές του δηλώσεις ο υπ. Εξ. Ελλάδας, Γιώργος Παπανδρέου, άφησε να εννοηθεί ότι ο ίδιος ευνοεί την αρχή της «εκ περιτροπής προεδρίας στην Κύπρο». Οι δηλώσεις του υπ. Εξ. της Ελλάδας ξεσήκωσαν πραγματικό καταιγισμό αντιδράσεων και οι εκπρόσωποι της κυβέρνησης των Αθηνών έσπευσαν να διαψεύσουν τις δηλώσεις.

Τουρκία – Εξοπλισμοί

            Έγινε πλέον γνωστό ότι η Τουρκία προχωρεί σε εφαρμογή σχεδίου ενίσχυσης του κατοχικού στρατού. Η ενέργεια, σύμφωνα με τον υπ. Άμυνας Κύπρου, στέλνει «ένα πολύ σοβαρό μήνυμα για την πορεία των συνομιλιών. Την πραγματικότητα αυτή επιβεβαίωσε και η κυβέρνηση των Αθηνών.

            Μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό στα κατεχόμενα, ο Τ/Κ ηγέτης, Ραούφ Ντενκτάς, τόνισε γι’ άλλη μια φορά ότι δεν είναι δυνατό να παραβλέπονται πραγματικότητες. Σύμφωνα με ειδησεογραφία της φιλελεύθερης ημερήσιας «Σαμπάχ», ο κ. Ντενκτάς δήλωσε ότι πιστεύει στο ότι σύντομα οι δύο πλευρές πρόκειται να κάνουν συμβιβασμούς, οικοδομώντας γέφυρες πάνω στην παρούσα πραγματικότητα στο νησί. «Θα πρέπει να αντιληφθεί ο κόσμος» τόνισε ο ομιλητής, «ότι η πράσινη γραμμή σταθεροποίησε την ειρήνη στο νησί, στο οποίο υπάρχουν δύο διαφορετικά έθνη».

            Στην αλυσίδα των συναντήσεων των δύο ηγετών, έγινε γνωστό, ότι συζητήθηκαν θέματα σχετικά με το εδαφικό, το θέμα των περουσιών και τους πρόσφυγες, που δημιούργησε η στρατιωτική εισβολή της Τουρκίας. Έγινε, επίσης, γνωστό ότι ο Τ/Κ ηγέτης δήλωσε ότι «δεν υπάρχουν πλέον πρόσφυγες». Τη δήλωση χαρακτήρισε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος της Λευκωσίας ως «εξωφρενική».

            Παράλληλα, και πιεζόμενη από τα γεγονότα και την κοινή γνώμη, η διοίκηση του προέδρου Κληρίδη προχώρησε στη διαπραγμάτευση αγοράς 40 ρωσικών πολεμικών ελικοπτέρων. Η κίνηση αυτή της κυπριακής διοίκησης ξεσήκωσε καταιγισμό διαμαρτυριών από την πλευρά της Τουρκίας και των Τ/Κ του Ντενκτάς. Σύμφωνα με τον Τ/Κ ηγέτη, υπήρχε μια κατάσταση, η οποία θα μπορούσε να δημιουργήσει πονοκέφαλο αργότερα. Τέλος, η ημερήσια εφημερίδα της Τουρκίας “Turkish Daily News” αναφέρει ότι η Ουάσιγκτον υποδεικνύει στους Ελληνοκύπριους να αφήσουν τη συμφωνία των ελικοπτέρων, διαφορετικά πρόκειται να αντιμετωπίσουν τις «συνέπειες» των πράξεών τους.

            Με δική του επιστολή ο Τούρκος υπ. Εξ., Ισμαϊλ Τζεμ, προς τους 15 υπ. Εξ. των χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, του γ.γ. του ΟΗΕ και τον ύπατο εκπρόσωπο της κοινής εξωτερικής πολιτικής της Ευρώπης, επιμένει ότι θα πρέπει να γίνει αποδεκτή «η ύπαρξη δύο λαών, δύο πολιτισμών και δύο κρατών σε ένα νέο συνεταιρισμό στην Κύπρο». Σύμφωνα με τον αναπληρωτή υπ. Εξ. της Ελλάδας, Τάσο Γιαννίτση, η επιστολή δεν βρήκε καμιά ανταπόκριση και δεν έγινε καν αντικείμενο συζήτησης.

Σκέψεις

            Για τον πολιτικό παρατηρητή τα γεγονότα και οι εξελίξεις τόσο στο χώρο της Κύπρου όσο και τον πλατύ της νοτιοανατολικής Μεσογείου συνεχίζουν να αποτελούν ένα πραγματικό ερώτημα.

            Θα περίμενε κανείς ότι, ύστερα από τις υποχωρήσεις και τους συμβιβασμούς της κυβέρνησης των Αθηνών και ιδιαίτερα του υπ. Εξ. της Ελλάδας, Γιώργου Παπανδρέου, ότι η Άγκυρα θα είχε την ευαισθησία ορισμένων έστω και τυπικών συμβιβασμών. Στην προκειμένη περίπτωση, όμως, και παρά τις επανειλημμένες επικλήσεις των Αθηνών για επίδειξη «κοινής λογικής», τόσο η Άγκυρα όσο και ο Ντενκτάς κάθε άλλο παρά θέλησαν να επιδείξουν κάποιο πνεύμα συνεργασίας. Απεναντίας, μάλιστα, με κάθε τρόπο και στην κάθε ευκαιρία η Άγκυρα προσπάθησε να δημιουργήσει εντυπώσεις προς όφελος των συμφερόντων της.

Ένα παράδειγμα αυτής της νοοτροπίας αποτελεί η επίσκεψη Ετζεβίτ στην Ουάσιγκτον. Έχοντας υπόψη του ο Τούρκος πρωθυπουργός τη μεγάλη επιθυμία της Δύσης και κυρίως της Αμερικής να αποφύγει πάση θυσία την πιθανότητα εμπλοκής σε μια πολεμική σύγκρουση των πολιτισμών, αξιοποίησε στο έπακρο το γεγονός των δυνατοτήτων της Άγκυρας με τις μουσουλμανικές χώρες. Το Αιγαίο, η Θράκη, το Κυπριακό υπήρξαν τα κύρια ανταλλάγματα αυτών των υποσχέσεων.

Η επίσκεψη Σημίτη, αντίυετα, πρόσκρουσε πάνω στην επιμονή της Ουάσιγκτον για την επίδειξη καλής θέλησης και πνεύματος συμβιβασμού προς τις απαιτήσεις της Άγκυρας. Είναι βέβαιο ότι στη διάθεση του Γιώργου Παπανδρέου να παραχωρηθούν «ορισμένα στρέμματα γης» σαν αντάλλαγμα για την ειρήνη διεφώνησε ένας μεγάλος αριθμός ηγετικών στελεχών του ΠΑΣΟΚ.

Αυτός υπήρξε και ο λόγος των «αθώων δηλώσεων» του Ετζεβίτ για το διάλογο μεταξύ Τζεμ και Παπανδρέου. Είναι ένας διάλογος, ο οποίος πραγματοποιείται εδώ και δώδεκα μήνες εν αγνοία του ελληνικού λαού και της πολιτικής ηγεσίας της χώρας.

            Οι δηλώσεις Ετζεβίτ την εβδομάδα αυτή απλώς απέβλεπαν στη δημιουργία πολιτικής κρίσης στο αντίπαλο στρατόπεδο, η οποία θα βοηθούσε στην κατάρρευση της στρατηγικής των Αθηνών έναντι του Αιγαίου και της Κύπρου.

            Και ενώ μέχρι στιγμής τα γεγονότα δείχνουν την τύχη να χαμογελά στην Αθήνα, δεν υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία ότι η Άγκυρα θα προσπαθήσει να ξανακτυπήσει στην Κύπρο. «Η λύση είναι τόσο απλή», δήλωσε κάποτε ο Ντενκτάς. «Σε τρεις με πέντε ώρες καταλαμβάνουμε ολόκληρο το νησί και καλούμε εν των υστέρων τους Ε/Κ να αποδεχθούν τους όρους μας». Είναι μια υπόθεση που ίσως φαίνεται απίστευτη, η οποία όμως ξανάγινε πριν από τριάντα χρόνια για το μισό νησί. Μια παράβαση του διεθνούς δικαίου, η οποία παραμένει ατιμώρητη και εμφανίζει την Τουρκία ως νόμιμο δικαιούχο της λείας που πέτυχε με τα γκαγκστερικά σχέδια του φασιστικού, στρατιωτικού της κατεστημένου.

            Όσο για την Κύπρο, αυτήν την προστατεύει το ενδιαφέρον και η αγάπη των Ε/Κ πατριωτών.