ΚΑΝΑΔΑΣ Ottawa:

Του Θωμα Στεφ. Σαρα

Με πρωτοβουλία του «Καναδικού Κέντρου για τη διαμόρφωση της εξωτερικής πολιτικής» πραγματοποιήθηκε στις 14 Φεβρουαρίου στην Οτάβα συνέδριο με θέμα: «Κύπρος: Συνύπαρξη στο νέο αιώνα».

Το συνέδριο, που πραγματοποιήθηκε με τη μορφή συζήτησης στρογγυλής τραπέζης, ήταν αποτέλεσμα πρωτοβουλίας του «Καναδικού κέντρου» και είχε σαν στόχο την εξέταση της σημερινής πραγματικότητας στο διαιρημένο νησί με την ευκαιρία της 10ης επετείου της καναδικής πολιτικής για την ειρήνη και την ασφάλεια του ανθρώπου στη διεθνή κοινότητα.

Σύμφωνα με τον προεδρεύοντα και συντονιστή των συζητήσεων, Στηβ Λι, είχαν προσκληθεί για πλήρη συμμετοχή στις εργασίες του συνεδρίου ο καθηγητής Ρον Φίσερ του Πανεπιστημίου του Τορόντο, ο οποίος ασχολήθηκε παλαιότερα με το Κυπριακό, καθώς και ο καθηγητής Κώστας Μελακοπίδης, ο οποίος διδάσκει στο Πανεπιστήμιο της Λευκωσίας. Από την ελληνοκαναδική κοινότητα παρακάθησε στο τραπέζι των συζητήσεων ο γνωστός καθηγητής της νεότερης ιστορίας της Ελλάδας και υπεύθυνος της έδρας των ελληνικών του Πανεπιστημίου Σάιμον Φρέιζερ της Βρετανικής Κολομβίας, Ανδρέας Γερολυμάτος. Η Κάρεν Ρέντμαν του Πανεπιστημίου Τορόντο αποτελούσε μέρος της

Κύριος στόχος του συνεδρίου ήταν η ανάλυση και εξέταση των παλαιότερων και νεότερων συνθηκών γύρω από το Κυπριακό καθώς και η αναζήτηση σημείων, πάνω στα οποία θα μπορούσε να χαραχθεί μελλοντικά «ένα σχέδιο ειρηνικής συνύπαρξης των δύο αντιμαχόμενων πολιτιστικών κοινοτήτων του νησιού» σύμφωνα με τη δήλωση του συντονιστή της εκδήλωσης, Στηβ Λι.

Η δήλωση αυτή διασταυρώνεται και με την έκφραση του Καναδού υπουργού Εξωτερικών, Λόιντ Άξγουόρθι, ο οποίος στη σύντομη παρέμβασή του προς την ομάδα των ομιλητών ζήτησε να ασχοληθούν με τον εντοπισμό και την ανεύρεση σημείων, πάνω στα οποία θα μπορούσε να θεμελιωθεί μια προσπάθεια για τη «στήριξη της ειρήνης και ασφάλειας όλων των πολιτών των δύο κοινοτήτων» με την πιθανή δημιουργία ενός κινήματος για την άσκηση πιέσεων για επίλυση από την πλατιά λαϊκή βάση προς την κορυφή της πολιτικής ηγεσίας της δημοκρατίας.

Σύμφωνα με τον Καναδό υπουργό Εξωτερικών, θα πρέπει να συνεχισθεί ο ρόλος του Καναδά στην εξεύρεση ειρηνευτικής λύσης, η οποία θα διασφαλίζει την ομαλή συμβίωση όλων των μελών των δύο φωνητικών και πολιτιστικών κοινοτήτων στα πλαίσια της φιλοσοφίας της καναδικής κυβέρνησης για την «ασφάλεια του ατόμου».

Σχολιάζοντας την παρουσίαση του Καναδού υπουργού Εξωτερικών, ο συντονιστής της ημερίδας, Στηβ Λι, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην αναφορά του κ. Άξγουόρθι για την ανάγκη της κατάργησης της διαχωριστικής «πράσινης» γραμμής των δύο κοινοτήτων και κυρίως τον αφοπλισμό και την απομάκρυνση των «ναρκών κατά προσωπικού», με τις οποίες είναι σπαρμένα ολόκληρα ναρκοπέδια στη διαχωριστική γραμμή.

Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς των οργανωτών η εκδήλωση αυτή αποσκοπούσε στην αναθεώρηση των θέσεων προηγούμενης, παρόμοιας συζήτησης στρογγυλής τραπέζης, την οποία είχε διοργανώσει πριν από δέκα χρόνια το Καναδικό Ινστιτούτο για τη Διεθνή Ειρήνη και Ασφάλεια (

Στην πρόσφατη εκδήλωση του Καναδικού Κέντρου για τη Διαμόρφωση της Εξωτερικής Πολιτικής, το οποίο είναι ο διάδοχος οργανισμός του

Οι βασικοί στόχοι των συζητήσεων αναφέρονταν

• στις προηγούμενες θέσεις του

• στις σχέσεις των εθνοτήτων και πολιτική θεωρία της Δύσης και

• στο συναισθηματισμό, την αποξένωση και τις εξιστορήσεις: ρυθμίζοντας δυσχείριστες διαφορές (συγκρούσεις).

Μεταξύ των ομιλητών αναφέρονται τα ονόματα των

• Ronald Fisher, του Πανεπιστημίου Ρόγιαλ Ρόουντς, της Βικτώριο της Βρετανικής Κολομβίας. Η αναφορά του καθηγητή Φίσερ είχε τον τίτλο: «Η διαμάχη της Κύπρου: Καναδικά συμφέροντα και ανεπίσημες πρωτοβουλίες – 1988-1993».

• Robert Hage, διευθυντής του γραφείου νοτίου Ευρώπης του καναδικού υπουργείου Εξωτερικών, με θέμα: «Καναδική εξωτερική πολιτική στην Κύπρο».

• David Long

• John McDonald

• Καθηγητή Κώστα Μελακοπίδη του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, Κύπρου: «Κύπρος και Τουρκία μετά το Ελσίνκι»

• Ozey Mehmet

• Ανδρέα Γερολυμάτου, του Πανεπιστημίου Σάιμον Φρέιζερ της Βρετανικής Κολομβίας: «Κύπρος και ανατολική μεσόγειος: Προβλήματα ασφάλειας και στρατιωτικής κλιμάκωσης».

Παρόμοια ήταν και τα θέματα των παρουσιάσεων που έκαναν και οι υπόλοιποι ομιλητές, μεταξύ των οποίων οι καθηγητές

Ένα σενάριο

Σύμφωνα με τις πηγές μου, εδώ και καιρό τώρα η Ουάσιγκτον ασκεί πιέσεις πάνω στις κυβερνήσεις της Λευκωσίας και της Αθήνας για νέες υποχωρήσεις έναντι των απαιτήσεων του Ραούφ Ντενκτάς και της Άγκυρας. Τόσο η κυβέρνηση Κληρίδη, ωστόσο, όσο και εκείνη του Κώστα Σημίτη δηλώνουν ότι, παρά τη δική τους διάθεση να υποχωρήσουν, αδυνατούν να κάνουν οποιαδήποτε κίνηση λόγω της αντίδρασης των λαϊκών στρωμάτων και κυρίως ορισμένων εθνικιστικών στοιχείων της αντιπολίτευσης.

Οι εμπειρίες, που σχηματίσθηκαν από τις τελευταίες προσπάθειες διακανονισμού του Κυπριακού με τη μέθοδο των μη απευθείας συζητήσεων, επιβεβαιώνουν γι’ ακόμη μια φορά την αδιάλλακτη επιμονή του Ντενκτάς και της Τουρκίας στην αναγνώριση δύο “κρατικών οντοτήτων” και τη λύση της χαλαρής συνομοσπονδίας.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, την ιδέα της αποδοχής αυτής της αρχής φαίνεται διατεθειμένος να αποδεχθεί αρχικά τόσο ο Κληρίδης όσο και ο συνέταιρός του στην κυβέρνηση, Γ. Βασιλείου. Εκείνο, πάντως, που φαίνεται να τους προβληματίζει, είναι οι λαϊκές αντιδράσεις τόσο στην Κύπρο όσο και στο Λονδίνο, τις ΗΠΑ και τον Καναδά, όπου υπάρχουν καλά οργανωμένες και δυνατές κοινότητες Κυπρίων.

Η κυβέρνηση της Λευκωσίας, ως γνωστόν, ισχυρίζεται ότι αδυνατεί να υποχωρήσει λόγω των αντιδράσεων των κυπριακών οργανώσεων στην αποδημία. Έτσι, εδώ και μήνες, έχει αρχίσει μια διεθνής διπλωματική πίεση προς την ελληνική πλευρά «να δώσει τόπο στην αδιαλλαξία» και να αποδεχθεί τις απαιτήσεις του Ντενκτάς.

Τις ίδιες θέσεις έχει ασπασθεί και η ηγεσία του ΝΑΤΟ, η οποία μέσω των «πεμπτοφαλαγγιτών» – των οργάνων τους στο διπλωματικό σώμα, οι οποίοι σήμερα κατέχουν όλες τις θέσεις-κλειδιά της διοίκησης της Ελλάδας – προσπαθεί να τις επιβάλει πάνω στον ελληνικό λαό με βάση τη φιλοσοφία του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Παπανδρέου, «καλύτερα να έχουμε μερικά στρέμματα λιγότερα και να είμαστε ήσυχοι, παρά ό,τι μας

Μια παρόμοια δοκιμή των αντιδράσεων της κοινής γνώμης υπήρξε πρόσφατα η δημοσίευση άρθρου συμβούλου του πρωθυπουργού του ΠΑΣΟΚ, Κ. Σημίτη, στο οποίο υπήρχε ο ισχυρισμός ότι θα πρέπει να αποδεχθούμε τη λύση της συνομοσπονδίας.

Με βάση την επιτυχία των σχεδίων για τη δημιουργία λαϊκής ανοχής για την «προσέγγιση» μεταξύ των λαών Ελλάδας και Τουρκίας, οι επιτελικοί της Ουάσιγκτον, του ΟΗΕ και του ΝΑΤΟ προχωρούν τώρα στην κλιμάκωση αυτής της πολιτικής προς τους απόδημους.

Είναι βέβαιο ότι η τουρκική διοίκηση κατ’ επανάληψη έχει δηλώσει την πρόθεσή της να «ρυθμίσει μια και καλή τις διαφορές της με την Ελλάδα», εάν η τελευταία συνεχίσει να παρεμβάλει εμπόδια στην πολιτική της.

Τόσο η κυβέρνηση Σημίτη όσο και εκείνη του Κληρίδη δηλώνουν πρόθυμες να αποδεχθούν υποχωρήσεις, δεν τολμούν ωστόσο από το φόβο των λαϊκών αντιδράσεων και του πολιτικού κόστους. Έτσι, λέγεται, το παιχνίδι αλλαγής της κοινής γνώμης ξεκινά από τους απόδημους. Στα πλαίσια αυτών των σχεδιασμών διοργανώθηκε και η συζήτηση στρογγυλής τραπέζης της 14ης Φεβρουαρίου στην Οτάβα.

Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς των επισήμων του καναδικού υπουργείου Εξωτερικών «το Καναδικό Κέντρο για τη Διαμόρφωση της Εξωτερικής Πολιτικής είναι ιδιωτικός, μη κυβερνητικός οργανισμός, ο οποίος δεν έχει καμιά σχέση με το υπουργείο Εξωτερικών και τα κέντρα δημιουργίας πολιτικής».

Προσωπική μου έρευνα, ωστόσο, απέδειξε ότι το «Κέντρο» στεγάζεται μέσα στις ίδιες εγκαταστάσεις του υπουργείου Εξωτερικών, μολονότι οι τηλεφωνικοί του αριθμοί δεν ανήκουν στην «οικογένεια» των κυβερνητικών γραμμών. Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε στις αίθουσες της καναδικής Γερουσίας, κάτι που δεν είναι εύκολο να πραγματοποιηθεί, εάν δεν ενδιαφέρεται και δεν το θέλει η κυβέρνηση.

Τόσο ο συντονιστής, Στηβ Λι, όσο και τα υπόλοιπα μέλη του προσωπικού του «Καναδικού Κέντρου» είναι υπάλληλοι του υπουργείου Εξωτερικών και τα γραφεία τους στεγάζονται στις εγκαταστάσεις του. Διατηρούν, μάλιστα, στενή συνεργασία με τις υπηρεσίες και το γραφείο του Καναδού υπουργού Εξωτερικών. Η κ. Μαρκέτα Γκέιζελ, που οργάνωσε ουσιαστικά την εκδήλωση, εργάζεται στις υπηρεσίες του υπουργείου Εξωτερικών περιέργως, ενώ τις εργασίες παρακολούθησε ένας αριθμός ηγετών των ελληνοκυπριακών και τουρκοκυπριακών κοινοτήτων και ακαδημαϊκοί. Κανένας εκπρόσωπος των ομογενειακών μέσων μαζικής ενημέρωσης (ΟΜΜΕ) δεν ειδοποιήθηκε ούτε προσκλήθηκε σε αυτό. Ο λόγος είναι ότι οι διοργανωτές προτίμησαν να δημιουργήσουν ένα φόρουμ με την παγίδευση ενός αριθμού ηγετών της κοινότητας, τις αποφάσεις των οποίων θα μπορούσαν να επικαλεσθούν αργότερα για την εφαρμογή μιας νέας πολιτικής έναντι του Κυπριακού.

Αρκεί, στο σημείο αυτό, να αναφερθεί η πρόταση του κ. Άξγουόρθι για την «ανάγκη δημιουργίας συνθηκών για την επιβολή μιας ειρηνικής λύσης από τη λαϊκή βάση προς την κορυφή της πολιτικής ηγεσίας». Το προηγούμενο των συνεδρίων της Σαμοθράκης, των δημοσιογράφων του Αιγαίου και τα βραβεία Ιπεκτσί φαίνεται να αποτελούν τη βάση αυτού του συλλογισμού.

Ο μύθος των ευκαιριών

Πρέπει να ομολογήσω τη δυσκολία που είχα στη συλλογή των πληροφοριών μου σχετικά με τα κίνητρα και τις πραγματικές αιτίες του συνεδρίου. Μου αναφέρθηκε ότι αυτό πραγματοποιήθηκε με την ευκαιρία της 10ης επετείου από το προηγούμενο!!! Μου είπαν ότι αποφασίσθηκε λόγω των πιέσεων ομογενούς βουλευτή, η οποία πίεζε πάρα πολύ γι’ αυτό.

Προσπάθησαν να με πείσουν ότι η όλη εκδήλωση δεν είχε καμιά ιδιαίτερη σημασία, μολονότι – περιέργως – παραβρέθηκαν σε αυτήν όλοι οι προσωπικοί συνεργάτες και σύμβουλοι του υπουργού Εξωτερικών καθώς και ο ίδιος ο υπουργός Άξγουόρθι. Άκουσα, ακόμη, και ισχυρισμούς ότι αυτό πραγματοποιήθηκε ύστερα από προσωπική παράκληση του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών, Γ. Παπανδρέου, στο φίλο του Καναδό Άξγουόρθι, προκειμένου να βοηθηθεί στην εξεύρεση τρόπου διαφυγής από το αδιέξοδο της κοινής γνώμης.

Το γεγονός ότι αρχίζει να δημιουργείται πλέον λαϊκή αντίδραση στην προσπάθεια της κυβέρνησης της Αθήνας να δεχθεί μια αλυσίδα απαιτήσεων της Τουρκίας και ο φόβος του πολιτικού κόστους είναι οι λόγοι της στροφής της Αθήνας και της Λευκωσίας προς τους φίλους και συμμάχους του εξωτερικού.

Αυτό γίνεται με την πίστη και την ελπίδα ότι θα κατορθωθεί τελικά να σχηματισθεί η εντύπωση σε έναν αριθμό ηγετών της ομογένειας ότι η διεθνής διπλωματία είναι εκείνη που απαιτεί και ευθύνεται για τις υποχωρήσεις της Λευκωσίας μπροστά στην αδιαλλαξία του Ντενκτάς. Ήδη στο διπλωματικό λεξιλόγιο της Αθήνας αρχίζει η χρησιμοποίηση ορολογίας για την «ανάγκη θυσιών», προκειμένου να επιτύχουμε την ειρήνη.

Προσωπικές μου συνομιλίες με έναν αριθμό παροικιακών ηγετών, οι οποίοι παρακολούθησαν τις εργασίες της «επιτροπής των σοφών» της Οτάβας, έρχονται να διαβεβαιώσουν ότι πράγματι η γνώμη που σχηματίσθηκε είναι ότι κάποιος στην Οτάβα προσπαθεί να προετοιμάσει το έδαφος για σοβαρές αλλαγές στην πολιτική του Καναδά έναντι της Κύπρου και της τουρκοκυπριακής κοινότητας.

Άλλες πληροφορίες διαβεβαιώνουν ότι ήδη η Αθήνα και η Λευκωσία έχουν ενημερωθεί γι’ αυτές τις προθέσεις του Καναδού υπουργού Εξωτερικών, πλην όμως αφήνουν τις πρωτοβουλίες στα χέρια των φιλελευθέρων.

Ένα χαρακτηριστικό, το ότι κάποια καθηγήτρια, που συμμετείχε στη συζήτηση, σε κάποια στιγμή των συζητήσεων άρπαξε την ευκαιρία για να επιτεθεί εναντίον της Αθήνας καταγγέλλοντας καταπιέσεις και μη σεβασμό των δικαιωμάτων των πολιτιστικών ομάδων που ζουν στην ελληνική επικράτεια. Αυτό, φυσικά, για να δικαιολογήσει το γεγονός της απαράδεκτης για πολιτισμένη κοινωνία πολιτικής της Τουρκίας. Σχολιάζοντας τις παρατηρήσεις μου αυτές, ο συντονιστής Στηβ Λι χαρακτήρισε το γεγονός ως «μια από αυτές τις άτυχες συμπτώσεις».

Η ώρα της ομογένειας

Θα ήθελα να ξεκαθαρίσω τελείως τις σκέψεις μου πάνω στα γεγονότα. Είμαι βέβαιος ότι γίνεται μια καλοστημένη προσπάθεια, για να στηθεί «δούρειος ίππος» της διεθνούς διπλωματίας, ο οποίος θα προσφέρει στις αντίστοιχες κυβερνήσεις της Λευκωσίας και της Αθήνας τη δικαιολογία για τις νέες υποχωρήσεις και την αποδοχή της τουρκικής αδιαλλαξίας. Ήδη οι αποφάσεις αυτές είναι πραγματικότητα. Τα σχέδια τώρα αρχίζουν να εφαρμόζονται σε διεθνές επίπεδο για τη δημιουργία της σχετικής υποδομής, η οποία θα επιτρέψει στον Κληρίδη και τους Σημίτη και Παπανδρέου να προχωρήσουν στην αποδοχή της συνομοσπονδίας.

Σύμφωνα με σχετικό δημοσίευμα της τουρκοκυπριακής

Κάτω από αυτές τις προϋποθέσεις το μόνο που απομένει ακόμη στην άμυνα της χώρας, είναι οι Έλληνες ψηφοφόροι.