ΒΟΡΕΙΟΣ ΗΠΕΙΡΟΣ

Ποιος θυμάται το βορειοηπειρωτικό χώρο;

Του Φανη Μαλκιδη

Ερημώνει επικίνδυνα ο βορειοηπειρωτικός χώρος, καθώς οι Έλληνες εγκαταλείπουν οικογενειακώς την περιοχή αναζητώντας μια καλύτερη τύχη στις αθηναϊκές οικοδομές και στις σκάλες των πολυκατοικιών του λεκανοπεδίου και στα ελλαδικά χωράφια. Και όλα αυτά, ενώ περισσεύουν, οι διαβεβαιώσεις για στήριξη της περιοχής, ηθική (!) και οικονομική (!), και οι όρκοι αγάπης για το χώρο με τη μακραίωνη ιστορική

Οικισμοί και κοινότητες, που αντιστάθηκαν στο υπερσταλινικό καθεστώς του Χότζα και του Αλία, και την πρώτη περίοδο στο νεοταξικό «δημοκρατικό καθεστώς» των εκλεκτών της Αθήνας Μπερίδα και Νάνο, τώρα μετρούν μετανάστες στην αθηναϊκή έρημο και μέλη στις αδελφότητες και τα σωματεία. Χώροι, που αποτέλεσαν εν μέσω διωγμών πολιτικού, εθνικού και θρησκευτικού χαρακτήρα κιβωτούς διάσωσης της συνείδησης, της ιδεολογίας και της κουλτούρας, αποδιαρθρώθηκαν σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα με ελάχιστες προοπτικές ανασύνταξης και αναζωογόνησης.

Κάθε χρόνο στο νομό Αργυροκάστρου και ιδιαίτερα στην επαρχία Δερόπολης ο αριθμός των Ελλήνων μαθητών μειώνεται, αφού ολόκληρη η οικογένεια αναζητεί εργασία εκτός συνόρων. Παράλληλα, οι Έλληνες δάσκαλοι, που διδάσκουν στην περιοχή, εξαναγκάστηκαν και αυτοί σε φυγή, αφού πρώτα η αλβανική διοίκηση τους τρομοκράτησε με διάφορες μεθόδους, ενώ και η ελλαδική πολιτεία για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα (σχεδόν δύο χρόνια) δεν κατέβαλε ένα βοήθημα 20.000 δραχμών το μήνα (!). Έτσι,

Την κατάσταση αυτή είχε επισημάνει και ο γραμματέας του Συλλόγου Ελλήνων Εκπαιδευτικών Αργυροκάστρου τονίζοντας πως «την τελευταία δεκαετία, όπως και σε όλους τους τομείς, ξεκίνησαν ουσιαστικές αλλαγές… γενική επισήμανση γι’ αυτή την περίοδο είναι η συρρίκνωση και υποβάθμιση της παιδείας… η μαζική εγκατάλειψη του χώρου μας τα τελευταία χρόνια διαμόρφωσε ένα διαφορετικό σκηνικό στην παιδεία μας. Μειώθηκε δραστικά ο αριθμός των μαθητών. Στο νομό Αργυροκάστρου από 3000 μαθητές στο σχολικό έτος 1991-92 έχουμε μόνο 853 το 1998-99. Στα περισσότερα σχολεία μας, δημοτικά και οχτάχρονα, το μάθημα γίνεται με συνδιδασκόμενες τάξεις, ενώ αρκετά σχολεία δημοτικά και 8χρονα έκλεισαν και αρκετά άλλα κινδυνεύουν άμεσα να κλείσουν. Σήμερα στο νομό Αργυροκάστρου διδάσκουν στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση περίπου 147 εκπαιδευτικοί, από τους οποίους 17 ανειδίκευτοι και περίπου 21 νηπιαγωγοί, από τους οποίους οι 9 είναι ανειδίκευτοι… οι εναπομείναντες δάσκαλοι σήμερα με τις γνώσεις τους και τη δουλειά τους επιμένουν στην εκτέλεση του επαγγελματικού και εθνικού τους χρέους… η μη καταβολή του επιδόματος τα τελευταία δύο χρόνια είχε σαν αποτέλεσμα τη φυγή αξιόλογων εκπαιδευτικών υποχρεωμένοι να αναζητήσουν άλλους τρόπους επιβίωσης πέρα από το επάγγελμά τους κυρίως στον ελλαδικό χώρο… απαίτησή μας είναι να συνεχισθούν οι υποτροφίες και στο μέλλον… θεωρούμε επιτακτική ανάγκη τη διεξαγωγή μακροπρόθεσμων σεμιναρίων

Οι μαθητές και μαθήτριες, παρά τις απαράδεκτες ανθρώπινα και πολιτικά συνθήκες διαβίωσης στην αλβανική επικράτεια, αντιστέκονται και παραμένουν στις εστίες, διδάσκονται την ελληνική γλώσσα στα σχολεία της Βορείου Ηπείρου, και αρκετοί από αυτούς κατευθύνονται για σπουδές στο τμήμα ελληνικής γλώσσας και λογοτεχνίας του Πανεπιστημίου Αργυροκάστρου ή σε άλλες σχολές του εκπαιδευτικού συστήματος της πόλης.

Την ίδια ώρα, εκτός των αναγνωρισμένων περιοχών ως χωρών παραμονής και διαβίωσης της ελληνικής μειονότητας, δεν επιτρέπεται η λειτουργία ελληνικών σχολείων (περιπτώσεις Χιμάρας και Πρεμετής) και στο γυμνάσιο διδάσκεται η ελληνική ιστορία διανθισμένη με το «εκκρεμές και άλυτο ζήτημα της Τσαμουριάς». Στο αίτημα των κατοίκων της Χιμάρας και της τοπικής οργάνωσης της Ομόνοιας, η αλβανική κυβέρνηση απάντησε αρνητικά. Χαρακτηριστικά, ο διευθυντής της οκτατάξιας εκπαίδευσης, Eduard Osmani, υφιστάμενος του Έλληνα υφυπουργού Παιδείας Α. Μάρτου, είχε απαντήσει πως «στη Χιμάρα και στα άλλα γειτονικά χωριά δεν υπήρξε ελληνική μειονότητα και κατά συνέπεια ούτε ελληνικό σχολείο στην ελληνική γλώσσα. Η ένταξη της ελληνικής ως ξένης γλώσσας επιλογής για την εκπλήρωση του αιτήματος μερικών μειονοτικών με διαμονή στη Χιμάρα παραμένει στα υπόψη για το μέλλον». Η απάντηση του υπουργείου στάλθηκε πίσω ως απαράδεκτη, στην οποία επισύναψαν και βαθμολόγια μαθητών, ενδεικτικά του 1946, όπως και ταυτότητες, ως ελάχιστο δείγμα ιστορικής αλήθειας.

Εδώ βέβαια θα ήταν τετριμμένο αν ζητηθούν να ληφθούν άμεσα μέτρα για την περιοχή και για τους ανθρώπους της. Τώρα υπάρχει η νέα αμερικανική ηρεμία και τάξη, που τα έχει λύσει όλα. Ούτε από αυτούς που φώναζαν, ενώ ο λογαριασμός τους έσφυζε από δολάρια και δραχμές, ούτε από αυτούς που σιωπούσαν, ενώ ο Ελληνισμός δολοφονούνταν. Τώρα δεν υπάρχει κανένα ζήτημα, κανένα πρόβλημα.

ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΑΡΓΥΡΟΚΑΣΤΡΟΥ

1992-93 1995-96 1999-2000

Δερβιτσιάνη 208 173 167

Γοραντζή 106 99 79

Χάσκοβο 25 15 κλειστό

Βάνιστα 13 13 κλειστό

Σωφράτικα 74 67 61

Δούβιανη 11 4 κλειστό

Τυεριαχάτι 41 29 κλειστό

Φράστανη 87 61 80

Λιούγκαρη 11 3 κλειστό

Γορίτσα 6 4 κλειστό

Γράψη 39

Γεουργουτσάτι 92 47 16

Ζερβάτι 38 27 9

Βουλιαράτι 52 42 38

Βόδριστα 100 61 31

Κρα 31 16 κλειστό

Βρυσερά 79 69 64

Βοδίνο 7 4 κλειστό

Κακαβιά 35 24 κλειστό

Άγιος Νικόλαος 6 5 κλειστό

Κλεισάρι 41 31 3

Πέπελι 23 11 κλειστό

Σελιό 10 2 κλειστό

Λυκομύλι 6 κλειστό κλειστό

Λόγγος 47 16 3

Άνω Λοβίνα 17 8 κλειστό

Κάτω Λοβίνα 5 9 κλειστό

Σωτήρα

Κρυονέρι 13 2 κλειστό

Κοσοβίτσα 19 9 4

Κάτω Επισκοπή 48 26 16

Άνω Επισκοπή 15 8 κλειστό

Ραντάτι 4 1 κλειστό

Γλύνα 49 18 4

Βραχογοραντζή 14 6 κλειστό

Πολύτσιανη 74 52 34

Σχωριάδες 37 7 34

Σωπική 28 25 23

Χλωμό 32 4 κλειστό

Τσιάτιστα 64 22 5

Σύνολο 1658 1097 652

Πηγή: Εφημερίδα «Πρωινός Λόγος», Ιωάννινα 13-14/11/99