Ο
Κόσμος
Στο
Αγκάλιασμα του Τυφώνα
Του
Θωμά Στεφ. Σάρα
Ο
Απρίλης, κατά την κοινή λαϊκή παραδοχή
είναι ο μήνας των πλανερών εντυπώσεων.
Καθώς ωστόσο το “μάτι” του τυφώνα
καθημερινά κάνει την παρουσία του όλο
και ποιό αισθητή με το φοβερό του
αγκάλιασμα, η ηγεσία της διεθνούς
κοινότητας προσέφυγε στο έσχατο
μέτρο της λήψης από κοινού μέτρων
αντιμετώπισης της κρίσης. Η
συνεδρίαση των είκοσι κρατών με τον
μεγαλύτερο πληθυσμό της διεθνούς
κοινότητας πραγματοποιήθηκε στο
Λονδίνο της Βρετανίας με την συμμετοχή
του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών της
Αμερικής,του Καναδά,της Βρετανίας, της
Γαλλίας της Γερμανίας, της Ιαπωνίας, της
Κίνας, της Ρωσίας, μεταξύ άλλων
συμμετείχε και η Τουρκία. Όπως ήταν
επόμενο ο Αμερικανός πρόεδρος,
προσπάθησε να πιέσει τις χώρες που
συμμετείχαν να προχωρήσουν σε νέα
χρηματοδοτική πολιτική στα
χρηματιστηριακά ιδρύματα της
δικαιοδοσίας τους, προκειμένου να
υποβοηθηθεί ο εμπορικός κύκλος του
εισαγωγικού εμπορίου, ένα μέτρο το οποίο
θα βοηθούσε το διεθνές εξαγωγικό και
εισαγωγικό εμπόριο, με αποτέλεσμα την
συνέχιση των εργασιών πολλών
βιομηχανικών και εμπορικών μονάδων, οι
οποίες αντιμετωπίζουν το ενδεχόμενο της
πτώχευσης, εξ αιτίας της οικονομικής
κρίσης.
Σύμφωνα
με τον πρωθυπουργό της Βρετανίας
Γκόρντον Μπράουν, ο οποίος φιλοξένησε
την σύνοδο στο Λονδίνο, “η συνάντηση τη;
Ομάδας των είκοσι”, αναμενόταν να
επιτύχει στον τομέα της αντιμετώπισης
της παγκόσμιας κρίσης “δεδομένου ότι
όλες οι χώρες θα δεσμευτούν να δράσουν
ενωμένες.” Υπήρχε βασικά η ελπίδα ότι η
Γ20 θα συμφωνούσε πάνω στην αναγκαιότητα
λήψης μέτρων για
το ξεκαθάρισμα του χρηματοπιστωτικού
συστήματος, μέσω της διοχέτευσης νέων
κεφαλαίων στις αντίστοιχες οικονομίες
και την δημιουργία νέων θέσεων εργασίας,
με απώτερο αποτέλεσμα την επανεκκίνηση
του διεθνούς εμπορίου. Είναι βέβαιο ότι
σκοπός της συνάντησης υπήρξε η
προσπάθεια των ΗΠΑ να πείσει τους ηγέτες
των είκοσι κρατών που συμμετείχαν να
προβούν σε νέα χρηματοδότηση των αγορών
τους, χωρίς όρους, προκειμένου να
αναστυλωθεί η πίστη του κοινού πάνω στο
σύστημα των ελεύθερων αγορών, το οποίο
όμως παρουσίαζε τόσο έντονα τα σημάδια
της θνησιμότητας. Η προσπάθεια αυτή,
ωστόσο, βρέθηκε αντιμέτωπη με την κοινή
θέση της ηγεσίας της Γαλλίας και
Γερμανίας καθώς οι δύο ηγέτες απαίτησαν
τη δημιουργία ενός “νέου κανονιστικού
πλαισίου”. Σύμφωνα, μάλιστα, με δηλώσεις
του Γάλλου προέδρου η απαίτηση αυτή
παραμένει μη διαπραγματεύσιμη από τους
δύο ηγέτες. “Λέμε ότι αν δεν υπάρξει νέο
κανονιστικό πλαίσιο, δεν πρόκειται να
υπάρξει εμπιστοσύνη των καταναλωτών και
επομένως δεν θα υπάρξει ανάκαμψη. Αυτό
είναι ένας μεγάλος στόχος και παραμένει
μη διαπραγματεύσιμος”, τόνισε ο
ομιλητής. Η αλήθεια είναι ότι πραγματικά
τόσο η Γαλλία όσο και η Γερμανία μίλησαν
με μία φωνή ζητώντας την εφαρμογή ενός
νέου κανονιστικού πλαισίου. Αρχικά ο
πρόεδρος των ΗΠΑ προσπάθησε να
αντιδράσει, προσπαθώντας έτσι να
στείλει το μήνυμα ότι η διοίκηση της
Αμερικής συνεχίζει να έχει εμπιστοσύνη
στο ίδιο σύστημα που οδήγησε την διεθνή
κοινότητα τόσο κοντά στη χρεοκοπία.
Τελικά όμως και κάτω από τις πιέσεις
εκείνων που διαφωνούσαν με αυτή την
πολιτική υποχρεώθηκε να δεχθεί μια λύση
συμβιβαστική, προκειμένου να περισωθούν
τα προσχήματα. Την ηγεσία των είκοσι
υποδέχθηκαν στο Λονδίνο ποταμοί
οργισμένων πολιτών οι οποίοι, στην
κυριολεξία, κατέλαβαν το κέντρο του
Λονδίνου διαμαρτυρόμενοι εναντίον της
ομάδας των είκοσι και κυρίως της
πολιτικής των Ηνωμένων Πολιτειών της
Αμερικής. Οι διαδηλώσεις
αντιμετωπίσθηκαν με ένα, εξ ίσου, μεγάλο
αριθμό ανδρών ασφαλείας της Βρετανίας.
Υπολογίζεται ότι τα μέτρα ασφάλειας
κόστισαν στους φορολογούμενους
Βρετανούς πάνω από 8 εκατομμύρια λίρες
Αγγλίας. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε
κάτω από πραγματικά δυσοίωνες
προβλέψεις για το μέλλον της διεθνούς
οικονομίας, καθώς οι επιπτώσεις της
κρίσης άρχισαν να πιέζουν όλο και
περισσότερο σημαντικό αριθμό πολιτών
στις ΗΠΑ, την Ιαπωνία, την Κίνα, την Ρωσία
και την Ευρώπη. Στις Ηνωμένες Πολιτείες
της Αμερικής τα πακέτα στήριξης των
δανειοληπτών συνέβαλαν στην ανακοπή των
εξώσεων, χιλιάδες όμως ιδιοκτήτες
υποθηκευμένων σπιτιών οι οποίοι
αδυνατούν να ανταποκριθούν στις
υποχρεώσεις τους, αναγκάζονται να τα
βγάλουν στη λοταρία. Αυτά, εξ άλλου, τα
ενυπόθηκα δάνεια μετατράπηκαν σε τοξικά
χρέη τα οποία οδήγησαν σε κατάρρευση
είκοσι τραπεζικούς κολοσσούς, οι οποίο
με τη σειρά τους πυροδότησαν τη κρίση.
Σαν συνέπεια η κυβέρνηση Ομπάμα
ανακοίνωσε την πρόθεσή της να λάβει
μέτρα ελέγχου του χρηματοπιστωτικού
συστήματος, προκειμένου να “αποφευχθούν
ανάλογες κρίσεις στο μέλλον.”
Οι
Διεθνείς Αγορές
Σύμφωνα
με τις πληροφορίες τις τελευταίες
ημέρες παρατηρούνται ουρές για κουπόνια
σίτισης στην Πολωνία, λοταρίες στην
Ισπανία, η κατάσταση παραμένει τραγική
στις ΗΠΑ και την Αυστρία σχετικά με τις
πωλήσεις σπιτιών, τα κατειλημμένα από
τους εργάτες εργοστάσια και οι
καθημερινές απολύσεις εργατών,
συνθέτουν την εικόνα της παγκόσμιας
πλέον κρίσης. Είναι γνωστόν ότι αυτή
είχε τρομερές επιπτώσεις πάνω στις
αεροπορικές εταιρίες και τη βιομηχανία
τουρισμού, με αποτέλεσμα τη πτώχευση
πολλών ξενοδοχειακών μονάδων. Στη
Βρετανία ανακοινώθηκαν νέες απολύσει,
ενώ στη Γαλλία η είδηση των απολύσεων
ξεσήκωσε κύματα οργής των εργαζομένων
της εταιρίας 3Μ, οι οποίοι κράτησαν όμηρο
το ν διευθυντή της εταιρίας. Η εταιρία
αυτή παρασκευής φαρμάκων απασχολεί 2.800
εργαζόμενους και δήλωσε την πρόθεσή της
να απολύσει 150 από αυτούς. Η ανακοίνωσε
ξεσήκωσε τα συνδικάτα τα οποία από τη
δική τους σκοπιά έλαβαν μέτρα ενάντια
στη διεύθυνση της βιομηχανίας. Κάτι
παρόμοιο συνέβη στις αρχές του Μάρτη
στην εταιρία ΣΟΝΥ της Γαλλίας όπου
εργάτες που έλαβαν απολυτήριο από την
εργασία τους κράτησαν ως ομήρους
διευθυντικά στελέχη της εταιρίας.
Παράλληλα οι δείκτες ανεργίας της χώρας
αυτής παρουσιάζουν αύξηση με
ανησυχητικούς ρυθμούς, δεδομένου ότι
πολλές άλλες επιχειρήσεις εφαρμόζουν
πολιτική περικοπής του εργατικού τους
δυναμικού. Σύμφωνα με πρόσφατα
στατιστικά στοιχεία ο ολικός αριθμός
των ανέργων στη Γαλλία ανέρχεται στα 2.38
εκατομμύρια εργάτες. Μόνο κατά την
διάρκεια του Φλεβάρη 79.000 εργαζόμενοι
απολύθηκαν από την εργασία τους. Σύμφωνα
μάλιστα με το υπουργείο απασχόλησης εάν
στον αριθμό αυτό συνυπολογιστεί
και ο αριθμός των απασχολούμενων με
μερική απασχόληση (παρτ Τάιμ), ο αριθμός
των ανέργων της Γαλλίας ανέρχεται στα 3,4
εκατομμύρια.
Στο
Εδιμβούργο της Σκωτίας,
πραγματοποιήθηκε επίθεση εναντίον της
βίλας πρώην διευθυντή της Βασιλικής
Τράπεζας της Σκωτίας, ο οποίος έπαιρνε
σύνταξη επτακόσιες χιλιάδες στερλίνες
το χρόνο, ενώ η τράπεζα που διεύθυνε
περιήλθε στη δικαιοδοσία του κράτους
προκειμένου να σωθεί από την χρεοκοπία.
Στην
Βρετανία οι άνεργοι έχουν ξεπεράσει τα
δύο εκατομμύρια, ενώ καθημερινά νέοι
αριθμοί έρχονται να προστεθούν στις
στρατιές των παλαιών. Στην Αμερική
ξέσπασε νέα θύελλα αγανάκτησης εξ
αιτίας των εκατομμυρίων δωρεών που
έλαβαν στελέχη του διοικητικού
προσωπικού της υπό πτώχευση AIG, μια από
τις μεγαλύτερες πολυεθνικές εταιρίας
της Αμερικής. Παρόμοια αισθήματα
προκάλεσε η είδηση των παροχών του
διευθυντή της αυτοκινητοβιομηχανίας
Φόρντ, ο οποίος το 2008 έλαβε 13.6
εκατομμύρια δολάρια ως αμοιβή, ενώ οι
ζημίες της εταιρίας την χρονιά αυτή
ξεπέρασαν τα 15 δις. δολάρια. Παρόμοια η
κατάσταση και στην Ιαπωνία όπου οι
εξαγωγές της χώρας τον Μάρτιο μειώθηκαν
κατά 50 τις εκατόν. Η εικόνα
διαμορφώνεται τόσο ζοφερή ώστε άρχισαν
να γίνονται συζητήσεις για την
αντικατάσταση του Αμερικανικού
δολαρίου στις παγκόσμιες αγορές με ένα
νέο νόμισμα αναφοράς των διεθνών
συναλλαγών. Η πρόταση έγινε από την Κίνα,
προκάλεσε δε πανικό στην Αμερικανική
κυβέρνηση η οποία αισθάνεται να τρίζουν
τα θεμέλια της οικονομία της. Σύμφωνα με
τον Γενικό Διευθυντή του Διεθνούς
Νομισματικού Ταμείου, Ντομινίκ Στρος-Καν,
μια παρόμοια συζήτηση θα μπορούσε να
γίνει στους μήνες που μας έρχονται.
Μιλώντας πρόσφατα στη γαλλική τηλεόραση
ο κ. Στρος-Καν, δήλωσε ότι θα χρειαστούν
δύο με τρία χρόνια για την παγκόσμια
οικονομία να ανατρέψει τις ζημίες που
προκλήθηκαν από την κρίση. Σύμφωνα με
τον ομιλητή η
μεγάλη κρίση θα αρχίσει να ξεπερνιέται
το πρώτο εξάμηνο του 2010, υπό την
προϋπόθεση αφορμής κατάλληλης
πολιτικής και κυρίως της εξυγίανσης του
τραπεζικού συστήματος, το οποίου έχει
επενδύσει στα λεγόμενα τοξικά δάνεια 2.200
ή 2.300 δισεκατομμύρια δολάρια. Στην
Ισπανία, ο πρωθυπουργός της χώρας Χοσέ
Λουίς Ροδρίγκεθ Θαπατέρο, έκανε αναφορά
σε επί πλέον κινήσεις στήριξης της
οικονομίας. Πανικόβλητοι πλέον οι
εργοδότες της Ευρώπης άρχισαν να
εφαρμόζουν μειωμένο ωράριο εργασίας από
τις 8 ώρας την ημέρα που ήταν μέχρι
σήμερα στις 6.5. Η μείωση πέραν των
αποδοχών του εργαζόμενου
αντικατοπτρίζεται και στις ασφάλειες
του, ενώ άλλοι επιβάλλουν 4ημερη
εβδομαδιαία εργασία με περιορισμένες
αποδοχές και φυσικά και ασφάλισης ενώ
άρχισαν να εφαρμόζουν το σύστημα των
υποχρεωτικών αδειών στο προσωπικό τους.
Η
Οικονομική Συνάντηση του Λονδίνου.
Κάτω
από αυτές τις εξελίξεις
πραγματοποιήθηκε η οικονομική
συνάντηση των είκοσι μεγαλυτέρων
οικονομιών της γης στο Λονδίνο. Η
οικονομική πραγματικότητα των ημερών,
όπως ήταν επόμενο, πίεζε όλους εκείνους
που συμμετείχαν σε αυτήν να πάρουν
αποφάσεις γύρω από την εφαρμογή σχεδίων
πολιτικής τα οποία θα στήριζαν αμέσως το
παγκόσμιο οικονομικό σύστημα και να
επαναφέρουν τις διεθνείς αγορές σε
ρυθμούς ανάπτυξης. Με την λήξη των
εργασιών ωστόσο, αποδείχθηκε ότι οι
αποφάσεις που πάρθηκαν, κάθε άλλο παρά,
βοηθούν την κατάσταση.
Οι ηγέτες που συμμετείχαν υποσχέθηκαν
να καταπολεμήσουν τις τάσεις προστασίας
της δικής τους οικονομίας και να
βοηθήσουν τις αναπτυσσόμενες χώρες, οι
οποίες βρίσκονται σε πραγματικά άθλια
οικονομική κατάσταση. Υποσχέθηκαν στην
καταβολή ποσού ενός τρισεκατομμυρίου
δολαρίων σε δάνεια και εγγυητικές
εμπορικές επιστολές. Συμφώνησαν επίσης
να στραφούν ενάντιων εκείνα που
αποφεύγουν τη φορολογία με τη χρήση
χωρών που επιτρέπουν τη διακίνηση ποσών
χωρίς διατυπώσεις, κατά χώρα ξεχωριστά,
και να λάβουν κάθε δυνατό μέτρο
προκειμένου να αποφύγουν την επανάληψη
των φαινομένων της παρούσας κρίσης. Θα
πρέπει να τονισθεί ότι οι ηγέτες των
είκοσι αρνήθηκαν να προχωρήσουν στην
αποδοχή των προτάσεων της Αμερικής για
την παροχή εκατοντάδων δισεκατομμυρίων
δολαρίων, για την στήριξη της οικονομίας,
αλλά επέμειναν στην εφαρμογή μέτρων
επίβλεψης του χρηματιστηριακού
συστήματος. Οι Ευρωπαίοι και κυρίως οι
Γερμανοί και Γάλλοι επέμειναν στην
ανάγκη επιβολής διεθνών παρατηρητών των
αγορών και των αγαθών που παράγουν οι
διάφορες οικονομίες. Η Αμερικανική
αντιπροσωπεία επέμενε στην εφαρμογή του
μέτρου μέσα στα πλαίσια της
Αμερικανικής οικονομίας, αρνούμενη να
αποδεχθεί την
επιβολή παγκόσμιου επιστάτη των
οικονομικών ιδρυμάτων. Τελικά υπήρξε
συμβιβασμός καθώς η ομάδα δέχτηκε
μεγαλύτερη πρόσβαση και καλύτερους
κανόνες ειδοποίησης σε παρόμοιες
συνθήκες που το σύστημα παρουσιάζει
κινδύνους. Το βέβαιο πάντως είναι ότι
και πάλι οι αγορές συνεχίζουν να
παραμένουν εκτεθειμένες οι δε καταθέτες,
με το δίκαιο τους, να παραμένουν
σκεπτικοί για τον βαθμό που θα πρέπει να
έχουν εμπιστοσύνη.
Για
τους αναγνώστες της στήλης είναι γνωστό
ότι τα δύο τελευταία χρόνια κατ’
επανάληψη έχω αναφερθεί στην ανάγκη
δραστικών αλλαγών επί του
χρηματιστηριακού και τραπεζικού
συστήματος των ημερών μας. Το κακό είναι
ότι τα πλούσια κράτη της γης και κυρίως η
Αμερική, στην πραγματικότητα δεν
φαίνονται διατεθειμένα να ερευνήσουν
και να εντοπίσουν τους πραγματικούς
λόγους και αιτίες της κρίσης, αλλά
μάλλον για το πως θα περισώσουν και
διατηρήσουν το παρόν αποτυχόν σύστημα
το οποίο στην πραγματικότητα
εκμεταλλεύεται τα κεφάλαια των
καταθετών προκειμένου να εξυπηρετήσει
τα συμφέροντα ατόμων χωρίς αρχές και
ιδεολογίες. Θεωρώ λοιπόν υποχρέωση για
ακόμα μια φορά να επαναλάβω την ανάγκη
λήψης κοινών αποφάσεων για την
δημιουργία νέων κανονισμών και
ελεγκτικών σωμάτων με τα οποία θα
περιορισθούν αυτοί οι κίνδυνοι για το
μέλλον.
Η
αλήθεια είναι ότι η σημερινή γενιά των
οικονομολόγων έχει μορφωθεί πάνω σε
θεωρίες και οικονομικές αρχές του
περασμένου αιώνα, οι οποίες κατά κύριο
λόγο ανταποκρινόταν στις ανάγκες του
συστήματος της κλειστής εθνικής
οικονομίας. Οι συνθήκες, ωστόσο, αυτές
σήμερα έχουν αλλάξει τελείως με την
εφαρμογή πολιτικών συστημάτων
παγκοσμιοποίησης των οικονομιών της γης.
Η εφαρμογή, ωστόσο, νέων πρακτικών
απαιτεί νέους κανόνες και κυρίως
δημιουργία ασφαλιστικών δικλείδων για
τη προστασία των καταθετών, μια
λεπτομέρεια την οποία αρνούνται να
αποδεχθούν οι μεγάλοι των αγορών, οι
οποίοι στην κυριολεξία λυμαίνονται τα
αγαθά του συστήματος, και οι οποίοι
δυστυχώς, έχουν τη δύναμη να επιβάλλουν
πάντοτε τη θέλησή τους. Το στοιχείο αυτό,
ωστόσο, έχει ανασταλτική επιρροή πάνω
στους καταθέτες και τις μεγάλες λαϊκές
μάζες από τις οποίες στην ουσία
εξαρτάται η πραγματική επαναφορά της
οικονομίας.
Οι
Θέσεις του Καναδά
Αναφερόμενος
πάνω στις θέσεις και την πολιτική
φιλοσοφία της Καναδικής κυβέρνησης ο
πρωθυπουργός της χώρας Χάρπερ τόνισε
την ανάγκη εφαρμογής κοινού
προγράμματος το οποίο θα αποσκοπεί στην
απάντηση των σοβαρών προβλημάτων της
διεθνούς οικονομίας. Σύμφωνα με το
σχέδιο του Καναδού πρωθυπουργού είναι
απόλυτη η ανάγκη λήψης μέτρων τα οποία
θα οδηγήσουν στην εξυγίανση του
χρηματιστηριακού και τραπεζικού
συστήματος, προκειμένου να επανέλθει η
εφαρμογή πιστωτικής πολιτικής, μέσα στα
πλαίσια αυτών των μέτρων θα πρέπει να
ρυθμισθούν όλες οι παθητικές
υποχρεώσεις των ιδρυμάτων αυτών
προκειμένου να διασφαλισθούν επαρκεί
κεφάλαια κίνησης των.
Την
εφαρμογή κοινής πολιτικής κατά τρόπο
λεπτομερή. Αποφυγή πολιτικής
προστατευτικού εμπορίου και ενίσχυση
των εμπορικών συναλλαγών καθώς επίσης
και την εισαγωγή επενδυτικών κεφαλαίων.
Τέλος αναφέρθηκε στην ανάγκη δυνάμωσες
των χρηματιστηριακών αγορών και
τραπεζών και ζήτησε την επιβολή
επίβλεψης από ένα διεθνές ίδρυμα το
οποίο θα τις συγχρονίζει και θα τις
επιβλέπει. Ο Καναδάς τόνισε ο ομιλητής
θα αυξήσει τη χρηματική του συνεισφορά
στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο
προκειμένου να μπορέσει να αντεπεξέλθει
στις ανάγκες καταπολέμησης της κρίσης.
Μέσα στα πλαίσια αυτής της πολιτικής ο
Καναδάς υποσχέθηκε ένα επί πλέον ποσών 10
Εκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ, για την
αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών από την
κρίση.
Σχολιάζοντας
τα αποτελέσματα της σύσκεψης ο
πρωθυπουργός της Βρετανίας δήλωσε ότι “σήμερα
είναι εκείνη η μέρα που η διεθνής
κοινότητα συμφώνησε από κοινού να
καταπολεμήσει την παγκόσμια κρίση.”
Ωραία λόγια πραγματικά, για να
ξεπεραστεί, πάντως, η σημερινή οικονομική κρίση χρειάζονται
πολλά περισσότερα πέραν των
εντυπωσιακών εκφράσεων των πολιτικών,
και το κακό είναι ότι δεν έχουμε
γνωρίσει ακόμα το επίκεντρο της κρίσης,
η οποία δείχνει να ισοπεδώσει στο διάβα
της κάθε κοινωνία και κοινότητα.
