Για τα ελληνοτουρκικά

Στην Μέριεμ Αλτούν, 26 ετών, την 50ή αγωνίστρια που πεθαίνει μετά από απεργία πείνας στις τουρκικές φυλακές

Η ελληνική θέση

Του Φάνη Μαλκίδη

Για τη σημερινή Τουρκία η Ελλάδα περισσότερο γνωστή απ΄ ό,τι η Τουρκία για την Ελλάδα, πραγματικότητα που δεν μπορεί να αμφισβητηθεί παρά τις τελευταίες περιπτύξεις, επαφές και σχέσεις, από τους οίκους μόδας, τα μοντέλα και τους καλλιτέχνες της παραλιακής, μέχρι τους ποδοσφαιρικούς παράγοντες και τους δημοσιογράφους. Ιδιαίτερα οι τελευταίοι, όταν δεν ασχολούνται με «φλέγοντα ζητήματα» έδειξαν ότι εσχάτως αποτέλεσαν τα όπλα της προπαγάνδας, του αποπροσανατολισμού και της αλλοίωσης της σημερινής ελλαδικής πολιτικής και της τουρκικής εικόνας σε πολλά επίπεδα και σε διάφορες χρονικές περιόδους. Από τα Ίμια και την υποστολή της σημαίας, και την υπόθεση Οτζαλάν, όπου οι «αναλύσεις» περιορίστηκαν στα λάιφ στάιλ περιοδικά και στη σπίλωση του πατριωτισμού, χαρακτηριστικού του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής δημοκρατίας, που δεν έχει σχέση με φασισμό και ρατσισμό που ανθεί στα ανατολικά μας, αλλά και ευρωπαϊκά και υπερατλαντικά (η στάση της ευρωπαϊκής ηγεσίας αλλά και αυτής των ΗΠΑ στη συνεχιζόμενη γενοκτονία των Παλαιστινίων και στην κατοχή, είναι  ένα μικρό δείγμα), μέχρι την παραπλάνηση για μια Τουρκία που δήθεν δεν αντιμετωπίζει προβλήματα. Η κουρδική εξέγερση όμως  συνεχίζεται παρά το εγχώριο ψέμα και την αποσιώπηση - στο Ντιγιαρμπακίρ βρέθηκαν στον εορτασμό της κουρδικής πρωτοχρονιάς 1.000.000 άτομα - και το ζήτημα των λευκών κελιών υφίσταται όπου οι απεργοί πείνας συνεχίζουν τον αγώνα τους. 

Η ουσία είναι ότι η επαφή που ξεκίνησε η ελλαδική κυβέρνηση μετά το 1999 - όχι βεβαίως μετά τους σεισμούς αλλά το Φεβρουάριο του ίδιου έτους - με την Τουρκία αποτελεί πολιτικό και διπλωματικό παράδοξο (Θυμίζουμε και το υπόμνημα της ελληνικής πρεσβείας στην Άγκυρα για τα ελληνοτουρκικά και ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη Θράκη). Τι άλλο μπορεί να αποτελεί η συζήτηση με ένα καθεστώς που το απαρτίζει ο εισβολέας της Κύπρου και οι φασίστες Γκρίζοι Λύκοι; Τι άλλο μπορεί να σημαίνει η συζήτηση δύο και τρεις φορές - οι φανερές τουλάχιστον - το δεκαπενθήμερο με τον πιο χαρακτηριστικό εκφραστή του   φασισμού στην περιοχή;

Η τουρκική άποψη

Από την άλλη πλευρά η Τουρκία θεωρεί ότι η παρούσα ηγεσία της ελλαδικής κυβέρνησης αποτελεί την πιο κατάλληλη για να προωθήσει τόσο τα ζητήματα που αφορούν τις δύο πλευρές, όσο και τα λοιπά. Από τη Θράκη, το Αιγαίο και την εσχάτως πολυδιαφημισμένη συμφωνία για το φυσικό αέριο, που παρά την προπαγάνδα αποτελεί άλλη μια μορφή εξάρτησης από τη γειτονική χώρα, μέχρι την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε) και τις σχέσεις με το ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ.

            Οι Τούρκοι θεωρούν ότι η  νέα περίοδος στις ελληνοτουρκικές σχέσεις που άρχισε με τις προσπάθειες των Τζεμ και Παπανδρέου συνεχίζεται με ικανοποιητικό ρυθμό, παρά τα πολύ ευαίσθητα ζητήματα που υφίστανται. Στην περίοδο του πρωθυπουργού Σημίτη η Ελλάδα πραγματοποίησε ορισμένα βήματα για τη μεταβολή αυτής της πολιτικής, η δε τόλμη του Παπανδρέου απηχεί τις νέες επιλογές του Σημίτη. Όταν τα βήματα, που σημείωσε ο τελευταίος προς την κατεύθυνση της επίλυσης των ζητημάτων με διάλογο, βρήκαν ανταπόκριση και στην Τουρκία, άρχισε μια νέα περίοδος. Η τουρκική πολιτική θεωρεί ότι η νέα περίοδος σχετίζεται με την  ελληνική οικονομία, που παρουσίασε ανάπτυξη εντός των πλαισίων της διαδικασίας ενσωμάτωσης στην Ε.Ε. Σε μια 20ετία το εθνικό κατά κεφαλήν εισόδημα στην Ελλάδα αυξήθηκε από 3.000 δολάρια σε 12.000 δολάρια. Αυτός ο πλουτισμός εξασφάλισε τον πιο εύκολο  προσανατολισμό της Ελλάδας στη Δύση. Ως χώρα η οποία είχε απαλλαχθεί από τις στρατιωτικές επεμβάσεις και είχε βελτιώσει την οικονομία της, άρχισε να βλέπει διαφορετικά την Τουρκία, από το «παράθυρο» της Δύσης. Τώρα, πιστεύουν οι Τούρκοι,  η Ελλάδα επιδιώκει να μειώσει τις στρατιωτικές δαπάνες εντός του συστήματος της κοινής άμυνας της Δύσης και για το λόγο αυτό η μείωση της έντασης με την Τουρκία αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους της. Αυτή η αλλαγή στην Ελλάδα επηρεάζει πάρα πολύ το παρόν και το μέλλον των Ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Κομμάτι της τουρκικής ηγετικής τάξης, που η ουσία της αντίδρασής της είναι ότι έχει μείνει εκτός του πυρήνα του κράτους ίσον εξουσία,  θεωρεί ότι το πρόβλημα που υφίσταται στην Τουρκία, συνίσταται στο γεγονός πως η χώρα  δεν μπόρεσε να ξεπεράσει τα προβλήματα που άφησε πίσω της το πραξικόπημα της 12ης Σεπτεμβρίου 1980,  και ούτε κατόρθωσε να υλοποιήσει ένα σοβαρό πρόγραμμα εκδημοκρατισμού. Με αυτά δε τα δεδομένα, φαίνεται πολύ δύσκολο να ανταποκριθεί στα κριτήρια της Ε.Ε. Η Ελλάδα πριν από 27 χρόνια φυλάκισε τους πρωταίτιους του στρατιωτικού πραξικοπήματος, σε αντίθεση με το τουρκικό κράτος που δημιούργησε πανεπιστημιακή έδρα στο εξωτερικό με την ονομασία Κενάν Εβρέν, ξοδεύοντας 500 χιλιάδες δολάρια, ενώ ο Υπουργός Πολιτισμού μπορεί και λέει ότι αυτό τον τιμά.

 Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις κατά την τουρκική πολιτική μπορεί μεν λόγω διαφόρων περιφερειακών ζητημάτων που εντείνονται κατά καιρούς – π.χ λόγω Κυπριακού – αλλά  η Ελλάδα κινείται τώρα με πολύ μεγαλύτερη άνεση και αυτοπεποίθηση σε σχέση με το παρελθόν, όσον αφορά τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Η περαιτέρω ανάπτυξη των ελληνοτουρκικών σχέσεων εξαρτάται στενά και από τις μελλοντικές επιλογές της Τουρκίας. Εάν οι επιλογές της Τουρκίας γίνουν προς την κατεύθυνση της δημοκρατίας και των ελευθεριών, τότε ο «εθνικισμός» θα περάσει σε δεύτερη μοίρα και τη θέση του θα καταλάβει ένα έξυπνο σχέδιο ειρήνης και φιλίας.

Συμπερασματικά

Την ώρα που πραγματοποιούνται οι επαφές κάθε είδους, η Τουρκία θεωρεί ότι πρέπει να πράξει όχι φυσικά προς την κατεύθυνση της φιλίας και της συνεργασίας των λαών της και του ελληνικού λαού, αλλά προς το Αιγαίο και τη Θράκη, εκεί που παρά την προπαγάνδα των κρατικών και ιδιωτικών «μέσων ενημέρωσης» και τη φλυαρία ή τη σιωπή των «κυβερνώντων» και «αντιπολιτευόμενων» συνεχίζεται η απειλή. Την ίδια στιγμή στα τουρκικά κελιά, εκεί όπου κάποιοι εγχώριοι υποστήριξαν στην Ευρώπη ότι η πολιτική προς το «λευκό» είναι σωστή (!),  Τούρκοι, Κούρδοι και άλλοι αγωνιστές συνεχίζουν το  αγώνα τους.