Κύπρος

Στη φορά των εξελίξεων

Πολιτική ανάλυση

Του Θωμά Στεφ. Σάρα

Αρχισυντάκτη

            Με δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ, George Bush, ότι η κυβέρνησή του στηρίζει τις απευθείας διαπραγματεύσεις του προέδρου Κληρίδη με τον Ραούφ Ντενκτάς άνοιξε η αυλαία του μήνα που μας πέρασε. Σύμφωνα με τις δηλώσεις του προέδρου Μπους, «η πιθανότητα τελικής λύσης θα ενδυναμώσει την περιφερειακή ειρήνη και σταθερότητα». Τέλος, πρόσθεσε την ικανοποίηση των ΗΠΑ για τη «συνεχιζόμενη αναθέρμανση των ελληνοτουρκικών σχέσεων».

            Παράλληλα, ωστόσο, με δικές του δηλώσεις, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Ισμαϊλ Τζεμ, διαμαρτυρήθηκε στον επίτροπο Φερχόιγκεν, ότι με τις δηλώσεις του ο τελευταίος δημιουργεί πρόβλημα στις συνομιλίες εξαιτίας του ότι οι δηλώσεις «πλήττουν το ηθικό των Τουρκοκυπρίων». Μιλώντας, εξάλλου, σε εκδήλωση του «Ευρωτουρκικού Ιδρύματος» για το μέλλον της Ευρώπης και την Τουρκία, ο Τούρκος υπ. Εξ. τόνισε ότι «οι Τουρκοκύπριοι καταβάλλουν κάθε προσπάθεια για μια αμοιβαία αποδεκτή λύση», και ζήτησε από την Ευρώπη να καταβάλει κάθε προσπάθεια, ώστε να επιτευχθεί η λύση του Κυπριακού. Σύμφωνα με τον ομιλητή, «είναι σαφές ότι οι Ελληνοκύπριοι είναι εκείνοι που δεν καταβάλλουν επαρκείς προσπάθειες, επειδή δεν ενδιαφέρονται για την επίλυση του Κυπραικού».

            Αναφερόμενος στις πιθανές επιπλοκές από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας χωρίς την προηγούμενη πολιτική επίλυση του Κυπριακού, ο ομιλητής τόνισε ότι κάτι τέτοιο θα δημιουργήσει προβλήματα «στην Κύπρο, την Τουρκία και την Ελλάδα». Υποστήριξε δε ότι στην εταιρική σχέση της Ένωσης με τη χώρα του δεν υφίστανται νομικές δεσμεύσεις για την επίλυση του Κυπριακού πριν από την ένταξη της Τουρκίας.

            Η όλη ομιλία και οι ισχυρισμοί του Ισμαϊλ Τζεμ αποτέλεσαν ένα ακόμη δείγμα της καλοπιστίας και των φιλικών αισθημάτων του άνδρα, τον οποίο ο Έλληνας υπ. Εξ. επιμένει να ονομάζει ως προσωπικό του φίλο!…

            Με δικές του δηλώσεις, εξάλλου, ο Τουρκοκύπριος (Τ/Κ) ηγέτης, Ραούφ Ντενκτάς, κατηγόρησε τον Ευρωπαίο επίτροπο για την επέκταση Γκούντερ Φερχόιγκεν εξαιτίας της δήλωσης του τελευταίου ότι «κανείς δεν μπορεί να εμποδίσει την Κύπρο από το να καταστεί πλήρες μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης». Σύμφωνα με τον Τ/Κ ηγέτη, ύστερα από το διαχωρισμό των δύο πλευρών, εξαιτίας αγώνων εθνικών, κανένας απολύτως δεν έχει το δικαίωμα να απαιτήσει την επανένωσή τους. Σύμφωνα με δημοσίευμα της μεγάλης τουρκικής ημερήσιας “Yurkiye” στις 26/3/02, ο Τ/Κ ηγέτης διερωτήθηκε σε ποια Κύπρο αναφέρεται ο Ευρωπαίος επίτροπος. «Οι Ελληνοκύπριοι (Ε/Κ) έχουν κάνει αίτηση εισόδου στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), πρόσθεσε. Κανένας δεν μας ρώτησε εμάς για κάτι τέτοιο. Η ενέργεια όμως αυτή παραβίασε το σύνταγμα του 1960». «Δεν αποτελούμε μειονότητα. Απαιτούμε ένα συνεταιρισμό ίσων ευκαιριών και δικαιωμάτων», πρόσθεσε ο ομιλητής. Με άλλες δηλώσεις του στη «Χουριέτ» ο Τ/Κ ηγέτης τόνισε ότι το παράδειγμα της ομοσπονδίας των βαλκανικών χωρών Σερβίας και Μαυροβουνίου θα μπορούσε να αποτελέσει ένα πρότυπο και για την Κύπρο.

            Κάτω από αυτές τις εξελίξεις ολοκληρώθηκε και ο δεύτερος γύρος των απευθείας συνιομιλιών στη Λευκωσία μεταξύ Κληρίδη και Ντενκτάς, χωρίς ωστόσο να έχει προκύψει κάποιο ενθαρρυντικό αποτέλεσμα.

            Με δηλώσεις του ο πρόεδρος Κληρίδης ζήτησε την άσκηση επιρροής της διεθνούς κοινότητας πάνω στην τουρκική πλευρά, έτσι ώστε η τελευταία να κινηθεί στα πλαίσια των ψηφισμάτων των Ηνωμένων Εθνών.

            Εντωμεταξύ ο γενικός γραμματέας (γ.γ.) των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), Κόφι Ανάν, στην έκθεσή του προς την Επιτροπή Ανθρωπίνων Διακιωμάτων υιοθετεί την τακτική των ίσων αποστάσεων και αποφεύγει να αναφερθεί στην κυπριακή κυβέρνηση, την οποία ονομάζει «ελληνοκυπριακή πλευρά». Το καθεστώς των Τ/Κ ονομάζεται στην έκθεση «τουρκοκυπριακές αρχές».

            Με δικές του δηλώσεις ο ειδικός σύμβουλος του γ.γ. του ΟΗΕ για το Κυπριακό, Αλβάρο ντε Σότο, τόνισε ότι «δεν θα είναι ικανοποιημένος μέχρις ότου υπάρξει συνολική λύση στο Κυπριακό». Ο ομιλητής τόνισε ότι ευελπιστεί να ξεπεράσει το αδιέξοδο έως τις 9 Απριλίου, που ξαναρχίζουν οι διαπραγματεύσεις. Σύμφωνα με τις θέσεις του ομιλητή η λύση θα πρέπει να βρεθεί έως τον Ιούνιο.

            Σε αντίθεση, ωστόσο, με το ντε Σότο, ο Ραούφ Ντενκτάς άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο παράτασης των απευθείας συνομιλιών και πέραν του Ιουνίου. Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες ο Ντενκτάς δήλωσε ότι είναι ακόμη πολύ νωρίς για να πει κάποιος εάν υπάρχει οποιοδήποτε άνοιγμα στις συνομιλίες. Μετά τον τερματισμό των 22 προηγούμενων συναντήσεων ο Τ/Κ ηγέτης δήλωσε: «Ας συνεχίσουμε με υπομονή και καλή θέληση και θα δούμε».

            Απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφου, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος της Κύπρου δήλωσε ότι η κυβέρνηση συμφωνεί με το ντε Σότο, ότι ο Ιούνιος δεν είναι προθεσμία, είναι ορόσημο και ασφαλώς δεν υπάρχει γκιλοτίνα, που θα πέσει εάν περάσουμε στην 1η Ιουλίου».

            Ακολούθησε το ξέσπασμα της «φωτιάς» στη Μέση Ανατολή και το λουτρό αίματος, στο οποίο υποβλήθηκε η περιοχή. Οι αραβικές χώρες άρχισαν να αισθάνονται σαν ένα ηφαίστειο έτοιμο να εκραγεί, ενώ το Ισραήλ προκλητικά συνέχισε να χρησιμοποιεί τη στρατιωτική του δύναμη για να επιβληθεί πάνω στις εξαγριωμένες μάζες των Παλαιστινίων. Τα γεγονότα της Μέσης Ανατολής, όπως ήταν επόμενο, άφησαν να διαφανεί κάποια νέα διάθεση για ταχύτερη διευθέτηση του Κυπριακού.

            Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του ελληνικού υπ. Εξ. «μια παρατεταμένη κρίση στη Μέση Ανατολή και στην ευρύτερη περιοχή επιβεβαιώνει το στρατηγικό στόχο της επιτάχυνσης της διαδικασίας της διεύρυνσης, δεδομένου ότι με την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας ενισχύεται ο στρατηγικός ρόλος της ΕΕ στην περιοχή.

            Με δικές του δηλώσεις ο κυβερνητικός εκπρόσωπος της Κύπρου υποστήριξε ότι η κλιμάκωση της βίας στη Μέση Ανατολή ναι μεν δεν επηρεάζει άμεσα το Κυπριακό, πλην όμως αποσπά την προσοχή της διεθνούς κοινότητας προς το Μεσανατολικό.

Κόφι Ανάν: Ο Ιούνιος αρκετός

            Την πεποίθηση ότι ο γ.γ. του ΟΗΕ συνεχίζει να πιστεύει ότι είναι εφικτό οι δύο ηγέτες να ολοκληρώσουν το έργο τους μέχρι τον Ιούνιο ε.έ., δήλωσε ο εκπρόσωπος του ΟΗΕ Φρεντ Έκχαρντ. Παρ’ όλ’ αυτά ο κυβερνητικός εκπρόσωπος της Κύπρου τόνισε ότι δεν έχει κανένα στοιχείο, που να μπορεί να τον κάνει αισιόδοξο για πιθανή επίλυση μέχρι τον Ιούνιο.

            Από τη δική του πλευρά ο Τ/Κ ηγέτης, Ραούφ Ντενκτάς, τόνισε ότι υπήρξε υποχωρητικός σε όλα πλην των θεμάτων του «ίσου συνεταιρισμού», των «δικαιώματα των μειονοτήτων» και, τέλος, των διαβεβαιώσεων προστασίας από την Τουρκία. Ο ομιλητής άφησε να φανούν φόβοι ότι παρόμοιες καταστάσεις με αυτές που συμβαίνουν στην Παλαιστίνη μπορούν να συμβούν και στην Κύπρο. «Οι πραγματικότητες είναι», τόνισε, «ότι οι Ε/Κ δεν αποτελούν τη διοίκηση των Τ/Κ. Ουδέποτε είχαν αυτό το δικαίωμα και ποτέ δεν πρόκειται να γίνουν. Στην Κύπρο υπάρχουν δύο διαφορετικά κράτη. Βοηθήστε να δημιουργήσουμε ένα συνεταιρισμό…».

            Σχολιάζοντας τα γεγονότα, ο Ρώσος υπουργός Άμυνας, Σεργκέι Ιβάνοφ, ύστερα από συνάντησή του με τον Έλληνα ομόλογό του, Γιάννη Παπαντωνίου, στην Αθήνα, δήλωσε ότι διαβλέπει κίνδυνο ελληνοτουρκικής σύρραξης. «Στην Κύπρο δημιουργείται μια πολύ παράδοξη κατάσταση», τόνισε, «και υπάρχει κίνδυνος σύρραξης μεταξύ ενός κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ και μιας χώρας-μέλους της ΕΕ».

            Από τη δική τους πλευρά τα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας (Σ.Α.) του ΟΗΕ έκαναν έκκληση και πρότρεψαν τους δύο ηγέτες να επικεντρωθούν χωρίς καθυστέρηση στη σμίκρυνση των μεταξύ τους διαφορών σε όλα τα ζητήματα που θα πρέπει να επιλυθούν στα πλαίσια μιας συνολικής συμφωνίας, παίρνοντας απόλυτα υπόψη και όλα τα σχετικά ψηφίσματα του Σ.Α.

            Και ενώ με νέες δηλώσεις του ο Ραούφ Ντενκτάς τόνιζε ότι «δεν πρόκειται να επιτρέψει την υποβολή προτάσεων του ΟΗΕ στην τράπεζα των διαπραγματεύσεων», από τη δική του σκοπιά ο ειδικός σύμβουλος του γ.γ. για το Κυπριακό, Αλβάρο ντε Σότο, επέμενε ότι «υπάρχει έδαφος για αισιοδοξία σε ό,τι αφορά την επίλυση του Κυπριακού».

            Κάτω από αυτές τις συνθήκες άρχισε ο τρίτος γύρος των απευθείας συνομιλιών μεταξύ του προέδρου Κληρίδη και του Τ/Κ ηγέτη, Ραούφ Ντενκτάς. Παράλληλα, σε ομιλία του στο νησί ο υφυπ. Εξ. της Βρετανίας, Πίτερ Χέιν, αναφέρθηκε στην ύπαρξη «δύο λαών» στην Κύπρο. Την ορολογία τη χαρακτήρισε απαράδεκτη ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Μιχάλης Παπαπέτρου.

            Σε δηλώσεις που έκανε στην ελληνική εφημερίδα «Ο Επενδυτής», ο υπ. Εξ. Τουρκίας, Ισμαϊλ Τζεμ, επανέρχεται στη φιλοσοφία των «δύο κυρίαρων κρατών» στην Κύπρο. Σύμφωνα με την κυπριακή κυβέρνηση, οι δηλώσεις αυτές επιβεβαιώνουν το αμετακίνητο των τουρκικών θέσεων.

            Από τη δική της πλευρά η ΕΕ ζητά από την Τουρκία να στηρίξει τις διακοινοτικές συνομιλίες για το Κυπριακό, ενώ ενθαρρύνει τις δύο πλευρές στην Κύπρο να συνεχίσουν τις προσπάθειες για εξεύρεση λύσης μέχρι τον Ιούνιο, πάνω στη βάση των ψηφισμάτων και των αποφάσεων του Σ.Α. του ΟΗΕ. Οι βασικές αυτές επισημάνσεις για το Κυπριακό γίνονται στο κείμενο της κοινής θέσης των «15» υπουργών Εξωτερικών των χωρών μελών της Ένωσης, οι οποίοι συνεδρίασαν στο Λουξεμβούργο.

            Μιλώντας στους δημοσιογράφους, ύστερα από τη συνάντησή του με το Δημήτρη Χριστόφια, πρόεδρο της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κύπρου, ο πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων, Απόστλος Κακλαμάνης, τόνισε ότι το ελληνικό κοινοβούλιο δεν πρόκειται να επικυρώσει τη διερεύνηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εάν σε αυτήν δεν συμπεριλαμβάνεται και η Κύπρος. Σύμφωνα με τον κ. Κακλαμάνη, «η Ελλάδα και το ελληνικό κοινοβούλιο στέκονται δίπλα στις προσπάθειες της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κύπρου…».

            Την τήρηση του χρονοδιαγράμματος επίλυσης του Κυπριακού, που έχουν θέσει στια απευθείας συνομιλίες ο πρόεδρος της Δημοκρατίας, Γλαύκος Κληρίδης, και ο Τ/Κ ηγέτης, Ραούφ Ντενκτάς, ζήτησε από τις δύο πλευρές ο αρμόδιος για τη διεύρυνση, γερμανός επίτροπος Γκούντερ Φερχόιγκεν. Η τοποθέτηση αυτή του επιτρόπου έγινε στη διάρκεια κοινής συνέντευξης τύπου αμέσως μετά την ολοκλήρωση των εργασιών του Συμβουλίου Σύνδεσης μεταξύ της ΕΕ και της Τουρκίας, που πραγματοποιήθηκε στο Λουξεμβούργο.

            Το Κυπριακό κυριάρχησε τόσο στο Συμβούλιο Υπουργών, όπου παρουσιάστηκαν και οι θέσεις της ΕΕ και της Τουρκίας, όσο και στο γεύμα που ακολούθησε. Ο προεδρεύων της συνεδρίασης, Ισπανός υπ. Εξ., Γιουζέπ Πικέ, παρουσιάζοντας την κοινή θέση των «15» στον Τούρκο ομόλογό του, Ισμαϊλ Τζεμ, κάλεσε την Άγκυρα να στηρίξει ενεργά τις προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού με βάση τις αποφάσεις και τα ψηφίσματα του ΟΗΕ, υπενθυμίζοντας παράλληλα την προσήλωση της Κοινότητας στην απόφαση του Ελσίνκι.

            Ο κ. Τζεμ επανέλαβε τις γνωστές τουρκικές θέσεις, υποστηρίζοντας ότι η ένταξη της Κύπρου χωρίς προηγούμενη επίλυση του Κυπριακού θα δημιουργήσει εντάσεις, τις οποίες απέφυγε να προσδιορίσει. Υποστήριξε ακόμη ότι οι Ε/Κ δεν έχουν κίνητρο για την επίλυση του Κυπριακού, όταν τους διαβεβαιώνουν ότι με ή χωρίς λύση θα ενταχθούν. Λίγη ώρα αργότερα, στο γεύμα των υπουργών, ο κ. Τζεμ εμφανίσθηκε πιο ήπιος και είπε ότι υπάρχει σήμερα μια ευκαιρία για μια αμοιβαία αποδεκτή λύση του Κυπριακού, η οποία θα είναι για το καλό των Ε/Κ και των Τ/Κ.

            Στην παρέμβασή του στο γεύμα ο υπ. Εξ. της Ελλάδας, Γιώργος Παπανδρέου, αντέκρουσε τον ισχυρισμό του κ. Τζεμ, υπογραμμίζοντας ότι ο πρόεδρος Κληρίδης θέλει την επίλυση του Κυπριακού ενώ, όπως είπε, για ένα μεγάλο τμήμα του πληθυσμού προέχει η επίλυση της ένταξης. Ο κ. Παπανδρέου ανέφερε, επίσης, ότι η επίλυση του Κυπριακού πρέπει να είναι σύμφωνη με τις αποφάσεις του ΟΗΕ αλλά και συμβατή με το κοινοτικό κεκτημένο.

            Νέες πληροφορίες, ωστόσο, επιβεβαιώνουν ότι η τουρκική πλευρά ασπάζεται νέα τακτική, καθώς αρνείται να μπει σε συζητήσεις ουσίας στις απευθείας συνομιλίες και επιμένοντας στην ανάγκη να συμφωνηθεί πρώτς «κοινό όραμα» μεταξύ των δύο πλευρών.

            Δημοσίευμα της εφημερίδας της Λευκωσίας «Ο Φιλελεύθερος» αναφέρει ότι οι θέσεις, που έχει καταθέσει ο Τ/Κ ηγέτης, Ραούφ Ντενκτάς, επί του συνταγματικού, δεν αφήνουν περιθώρια για επίτευξη συμφωνίας λόγω του ότι στηρίζεται στην απαίτησή του προηγουμένως να αναγνωρισθεί το ψευδοκράτος του Αττίλα. Με τον τ ρόπο αυτό τα κατεχόμενα μαζί με την ελεύθερη δημοκρατία θα αποτελέσουν μια μορφή «νέου συνεταιρισμού».

            Με αφορμή αυτές τις εξελίξεις ο υφυπ. Εξ. της Βρετανίας απηύθυνε έκκληση προς τον Τ/Κ ηγέτη να θελήσει να εμπλακεί πιο στενά στην ουσία των απευθείας συνομιλιών, άπαξ και αυτές αποτελούν την καλύτερη ευκαιρία για την επίτευξη συμφωνίας, η οποία θα προστατεύει την ασφάλεια και τα συμφέροντα της τ/κ κοινότητας στην Κύπρο.

            Τέλος, με κάποιο είδος περίεργων δηλώσεων, ο ύπατος εκπρόσωπος της ΕΕ για την κοινή εξωτερική πολιτική ασφάλειας και άμυνας, Χαβιέ Σολάνα, ισχυρίσθηκε ότι «αν δεν υπάρξει συμφωνία στο Κυπριακό, θα ενταχθεί στην ΕΕ το ελληνοκυπριακό τμήμα». Τις δηλώσεις Σολάνα σχολίασε ο πρόεδρος της κυπριακής βουλής και ευχήθηκε να είναι μεμονωμένες και να μην εκφράζουν την επίσημη πολιτική της ΕΕ.

            Με δικές του δηλώσεις ο εκπρόσωπος του ελληνικού υπ. Εξ. πρόσθεσε ότι «η Ελλάδα διαθέτει όλες τις θεσμικές δυνατότητες, για να διασφαλίσει την απρόσκοπτη ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας» στην ΕΕ, σύμφωνα με τις συλλογικές αποφάσεις της ΕΕ.

            Κάτω από την πίεση των εξελίξεων ο Χαβιέ Σολάνα προέβη σε διορθωτικές δηλώσεις, λέγοντας ότι η Κύπρος θα ενταχθεί στην ΕΕ σύμφωνα με τις αποφάσεις του Ελσίνκι.

Ντενκτάς – Προσάρτηση

            Ο Τ/Κ ηγέτης, Ραούφ Ντενκτάς, μιλώντας σε εκδήλωση στην Κωνσταντινούπολη, όχι μόνον επανέλαβε τις πάγιες απειλές του αλλά και υπερέβη εαυτόν, δηλώνοντας ότι αυτός ο ίδιος θα προσαρτήσει την Κύπρο στην Τουρκία σε περίπτωση που ενταχθεί η Κύπρος στην ΕΕ πριν λυθεί το πολιτικό πρόβλημα.

            «Ακραίες, προκλητικές και απειλητικές» χαρακτήρισε ο Κύπριος κυβερνητικός εκπρόσωπος, Μιχάλης Παπαπέτρου, τις δηλώσεις του Τ/Κ ηγέτη, ενώ χαρακτήρισε αξιοπερίεργο το γεγονός να εμφανίζεται ο Ντενκτάς ως εκπρόσωπος της Τουρκίας, και πρόσθεσε ότι η απάντηση της ε/κ πλευράς είναι η εμμονή στη διαπραγμάτευση και τον έντιμο συμβιβασμό.

            Σε γραπτό διάβημα προς το γ.γ. του ΟΗΕ, Κάφι Ανάν, προέβη η Κυπριακή Δημοκρατία, διαμαρτυρόμενη για τις νέες μαζικές παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου της Κύπρου και του FIR Λευκωσίας από την τουρκική στρατιωτική αεροπορία, που σημειώθηκαν από τις 3 μέχρι τις 5 Απριλίου 2002.

            Με επιστολή του, που κυκλοφόρησε ως επίσημο έγγραφο του ΟΗΕ, ο επιτετραμένος της Κύπρου στον ΟΗΕ, Γιώργος Κασουλίδης, διαμαρτύρεται έντονα για τις τουρκικές αυτές ενέργειες, που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο και τα περί Κύπρου ψηφίσματα του Σ.Α. Ο Κύπριος διπλωμάτης επέστησε την προσοχή του γ.γ. στο γεγονός ότι οι υπερπτήσεις αυτές πραγματοποιήθηκαν κοντά και πάνω από στρατιωτικές εγκαταστάσεις της Εθνικής Φρουράς, τονίζοντας ότι λόγω της ειδικής ευαισθησίας του χώρου των στρατιωτικών εγκαταστασεων οι παράνομες αυτές ενέργειες θέτουν σε μεγάλο κίνδυνο την ασφάλεια του νησιού, και καλεί για τον άμεσο τερματισμό τους.

            Στην επιστολή επισημαίνεται ότι οι τουρκικές παραβιάσεις συμπίπτουν χρονικά με τις απευθείας συνομιλίες για το Κυπριακό, που διεξάγονται στην Κύπρο μετά από πρόσκληση του γ,.γ. στο πλαίσιο της άσκησης της αποστολής των καλών του υπηρεσιών στη βάση του ψηφίσματος 1250 του Σ.Α.

            «Ας μην ξεχνούμε», αναφέρει η επιστολή, «ότι το Σ.Α., με την πρόσφατη δήλωσή του της 4ης Απριλίου 2002, μετά από την ενημέρωση του ειδικού συμβούλου του γ.γ., Αλβάρο ντε Σότο, έκφρασε ανησυχία για τη βραδεία πρόοδο στις διαπραγματεύσεις και πρότρεψε για επίλυση όλων των θεμάτων ως μέρος μιας συνολικής διευθέτησης, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα σχετικά ψηφίσματα του ΟΗΕ και συνθήκες».

            Καταλήγοντας, στην επιστολή εκφράζεται η προσδοκία ότι η τουρκική κυβέρνηση θα τερματίσει τις παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου της Κύπρου, και θα συνεισφέρει στις προσπάθειες εξεύρεσης δίκαιης και βιώσιμης λύσης στο κυπριακό πρόβλημα στη βάση των ψηφισμάτων του ΟΗΕ.

            Καταπέλτης για την τουρκική πλευρά, όσον αφορά το θέμα των εγκλωβισμένων, θεωρείται το κείμενο της έκθεσης του Ελβετού βουλευτή Dick Marty, εισηγητή της Επιτροπής Νομικών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης (ΚΣΣΕ) για το θέμα των δικαιωμάτων και βασικών ελευθεριών των Ε/Κ και Μαρωνιτών που ζουν στα κατεχόμενα. Η έκθεση κατατέθηκε στη διάρκεια της συνεδρίας της Επιτροπής στο Στρασβούργο στο πλαίσιο των εργασιών του 2ου Μέρους της Συνόδου 2002 της ΚΣΣΕ. Στα κείμενα γίνονται συγκεκριμένες καυστικές αναφορές στις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των εγκλωβισμένων και επιρρίπτεται η πλήρης ευθύνη για τις παραβιάσεις αυτές ουσιαστικά στην Τουρκία.

            Το θέμα των εγκλωβισμένων είχαν εγγράψει στη συνέλευση υπό μορφή πρότασης ψηφίσματος τα μέλη της κυπριακής αντιπροσωπείας τον Απρίλιο του 2002 βουλευτές Παναγιώτης Δημητρίου, Δώρος Χριστοδουλίδης και Τάκης Χατζηδημητρίου.

            Αναφέρεται ότι, βάσει των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αλλά και της Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, η Τουρκία, εκτός από τη δική της ευθύνη για την κατάσταση στα κατεχόμενα, είναι υπεύθυνη και για τις πράξεις του κατοχικού καθεστώτος και ως εκ τούτου έχει μια γενικότερη ευθύνη να διασφαλίσει το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων όλων των ανθρώπων που ζουν στα κατεχόμενα.

            Ο κ. Μάρτι εκφράζει το συγκλονισμό της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης για το διαχωρισμό των οικογενειών που επιβλήθηκε, την απαγόρευση στους νέους να επιστρέψουν στις πατρογονικές τους εστίες, τις αυθαίρετες κατασχέσεις και δημεύσεις περιουσιών και για το γενικότερο κλίμα ανησυχίας, αβεβαιότητας, ακόμη και φόβου, στο οποίο ζουν οι εγκλωβισμένοι.

            Βάσει όλων αυτών η Συνέλευση, σύμφωνα με τον εισηγητή, επιμένει όπως η τ/κ πλευρά αλλά και η Τουρκία σταματήσουν να εκφοβίζουν και να εξευτελίζουν τους Ε/Κ και Μαρωνίτες εγκλωβισμένους, θέσουν τέρμα στις κατασχέσεις περιουσιών και επιστρέψουν στους εγκλωβισμένους τις περιουσίες, που τους έχουν στερήσει, διασφαλίσουν την ελευθερία στην παιδεία και τη θρησκεία και άρουν όλους τους περιορισμούς στην ελευθερία διακίνησης και στην παροχή ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης.

            Η συζήτηση της έκθεσης του κ. Μάρτι, ενώ ήταν προγραμματισμένη για σήμερα στην Επιτροπή Νομικών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, κατόπιν αιτήματος της τουρκικής αντιπροσωπείας στην ΚΣΣΕ, έχει αναβληθεί και θα γίνει σε επίπεδο Επιτροπής στα πλαίσια του 3ου Μέρους της Συνόδου 2002 της ΚΣΣΕ, που θα πραγματοποιηθεί στο Στρασβούργο τον ερχόμενο Ιούνιο.

            Τέλος, σε μια νέα έκφραση της απροθυμίας του για συνεννόηση, ο Ραούφ Ντενκτάς, περιφερόμενος στο Στρασβούργο, απείλησε με «λουτρό αίματος», εάν η Κύπρος ενταχθεί στην ΕΕ χωρίς «να αναγνωρισθούν τα δικαιώματα των Τ/Κ».

            Ήταν μια περίοδος από τις πλέον δραματικές σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή. Προσπαθώντας να εκμεταλλευθεί τα γεγονότα προς όφελός της η Τουρκία προχώρησε αδίστακτα μέχρι και στην τελευταία πιθανότητα εκβιασμού. Δυστυχώς γι΄αυτήν τα γεγονότα δεν ήρθαν όπως τα υπολόγιζε. Η κρίση στην Παλαιστίνη, ο πόλεμος στο Αφγανιστάν, ο ξεσηκωμός των φανατικών ισλαμιστών στη νοτιονατολική Ασία της στέρησαν κάθε ευκαιρία να μπορέσει να ασκήσει τους εκβιασμούς της. Παράλληλα, ωστόσο, άφησε να χαθεί με αυτή της την πολιτική πολύτιμος χρόνος, για τον οποίο σύντομα θα μετανιώσει πικρά.