
| Ήταν στις 27 Σεπτεμβρίου που ο υπουργός Εξωτερικών
της Ελλάδας δήλωσε ότι, σύμφωνα με
τη γνώμη
του, όλες οι συνθήκες και τα πολιτικά
δεδομένα
αποδείκνυαν ότι το Κυπριακό διερχόταν
μια
από τις σπουδαιότερες περιόδους της
ιστορίας
του. Σύμφωνα με τον Έλληνα διπλωμάτη, όλα τα στοιχεία της παρούσας πολιτικής πραγματικότητας επιτρέπουν να σχηματισθεί κάποια δίκαιη αισιοδοξία για επίλυση ενός σοβαρού προβλήματος, το οποίο απασχόλησε τόσο έντονη τη διεθνή πολιτική σκηνή και διπλωματία. Αναλύοντας εκείνες τις θέσεις του, ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών δεν παρέλειψε να τονίσει ότι η κυβέρνηση των Αθηνών ήταν έτοιμη να διαπραγματευθεί σκληρά την είσοδο της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) για ανταλλάγματα στο Κυπριακό και τις βλέψεις της Άγκυρας πάνω στα ελληνικά εδάφη. Με παράλληλες δηλώσεις του, ωστόσο, την ίδια μέρα, ο πρωθυπουργός της Τουρκίας, Μπουλέντ Ετζεβίτ, τόνιζε ότι «θα είναι έξω από κάθε πραγματικότητα για κάποιον να αναμένει κάποιο αποτέλεσμα στο θέμα της Κύπρου με τη βοήθεια της Ελλάδας, για όσο διάστημα τουλάχιστον τα βασικά προβλήματα μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας παραμένουν άλυτα». Οι δηλώσεις αυτές του Τούρκου πρωθυπουργού έγιναν με την ευκαιρία της επίσκεψής του στο Λευκό Οίκο, όπου ο πρόεδρος Κλίντον υποτίθεται ότι θα έπρεπε να ασκήσει πιέσεις για την αποδοχή μεταρρυθμίσεων κοινωνικών από την κυβέρνηση της Άγκυρας, κυρίως στους τομείς των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του σεβασμού του διεθνούς νόμου. Ακολούθησε μια περίοδος έντονων παρασκηνίων με την παρεμβολή ξένων κέντρων διεθνών αποφάσεων προς την Αθήνα και άσκηση πάνω στην κυβέρνηση Σημίτη να φανεί πιο συγκαταβατική έναντι των θέσεων και απαιτήσεων της Άγκυρας. Το ίδιο διάστημα γίνονται προσπάθειες από πλευράς Ηνωμένων Εθνών για την εξεύρεση τρόπου έναρξης απευθείας συζητήσεων μεταξύ του προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Γλαύκου Κληρίδη, και του Τουρκοκύπριου ηγέτη, Ραούφ Ντενκτάς. Σύμφωνα με δημοσιεύματα στον τύπο, σε συνέδριο ισλαμικών τρομοκρατικών οργανώσεων για κοινή δράση εναντίον των χωρών που εμποδίζουν την εξάπλωση του μωαμεθανισμού, μεταξύ άλλων δόθηκε και το σύνθημα «Θα σκεπάσουμε με τρόπο ολόκληρο τον πλανήτη» («Μάχη», 12/9/99). Ο αυτοονομαζόμενος υπουργός Εξωτερικών της TRNC (Turkish Republic of Northern Cyprus) με δημόσιες δηλώσεις του υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει κάποιο νόημα για τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων μόνο για να υπάρχουν διαπραγματεύσεις. Παρ' όλ' αυτά, άρχισε να διαφαίνεται πλέον ότι ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ βρισκόταν στο τελευταίο στάδιο αποστολής προσκλήσεων προς τα δύο ενδιαφερόμενα μέλη της διαφωνίας. Η κυβέρνηση του προέδρου Κληρίδη συνεχίζει την προπαγανδιστική της εκστρατεία, προκειμένου να πείσει τους πολίτες ότι η ΕΕ πρόκειται να δεχθεί την Κύπρο ως πλήρες μέλος, ακόμη και αν δεν λυθεί το πολιτικό πρόβλημα που απασχολεί το νησί. Ο προεδρικός απεσταλμένος του Κλίντον βρέθηκε στην Αθήνα και Λευκωσία, προκειμένου να βολιδοσκοπήσει τα πνεύματα για κάποιο πιθανό σημείο συνεννόησης. Η επίσκεψη εκείνη, ωστόσο, για άλλη μια φορά προσέκρουσε πάνω στην επίμονη άρνηση του Ραούφ Ντενκτάς να δεχθεί τον παραμικρό συμβιβασμό ή υποχώρηση. Σχολιάζοντας τα γεγονότα, ο Τουρκοκύπριος ηγέτης ζήτησε από τον πρόεδρο Κληρίδη «να παραδεχθεί μερικές πραγματικότητες», προκειμένου να προχωρήσουν σε κάποιες επαφές. Σύμφωνα με τον ομιλητή, «δεν την έκανα εγώ δύο χώρες (την Κύπρο). Ήταν μια χώρα και οι Ελληνοκύπριοι προσπαθήσατε να την κάνετε μια ελληνική χώρα, και μετατράπηκε σε δύο χώρες…». Φεύγοντας από το νησί, ο ίδιος ο προεδρικός απεσταλμένος τόνισε ότι «μόνον αν με ζητήσετε, θα επιστρέψω», και πρόσθεσε ότι δεν έχουν σμικρυνθεί οι διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών όσον αφορά το διαδικαστικό μέρος για επανέναρξη των συνομιλιών για πιθανή λύση του Κυπριακού. Σχολιάζοντας τα της επιχείρησης Άλφρεντ Μόζες, ο γενικός γραμματέας του ΑΚΕΛ, Δημήτρης Χριστόφιας, τη χαρακτήρισε ως υπόθεση που δεν τραβά «ένεκα της επιμονής του κ. Ντενκτάς και της Άγκυρας σε όρους και θέσεις εντελώς απαράδεκτες». Σύμφωνα με τον ομιλητή, «η προσπάθεια των Αμερικανών μετά τη συνάντηση του Τούρκου πρωθυπουργού με τον πρόεδρο των ΗΠΑ ήταν να δημιουργηθεί ένα τεχνητό σενάριο, το οποίο θα βοηθήσει την Τουρκία στην πορεία της προς τον προθάλαμο της ΕΕ». Δημοσίευμα της ημερήσιας εφημερίδας της Λευκωσίας «Σημερινή» αναφέρει ότι οι εταίροι της ΕΕ βάζουν «φρένο στην ένταξη» της Κύπρου (25/10/99). Σκάνδαλα οικονομικά και διοικητικά περί πλαστών θεωρήσεων πιέζουν την πολιτική δομή της κυβέρνησης («Φιλελεύθερος», 25/10/99). Με δηλώσεις του στην «Ουάσιγκτον Ποστ», ο Τούρκος πρωθυπουργός Ετζεβίτ, θέτει προϋπόθεση την «αναγνώριση δύο αυτόνομων οντοτήτων». Ήταν ίσως κάποιο σημάδι επίδειξης πνεύματος συμβιβασμού από πλευράς Τουρκίας. Με αφορμή αυτά τα δεδομένα, η κυπριακή κυβέρνηση κάλεσε τον Τούρκο πρωθυπουργό να ξεκαθαρίσει τη θέση του σε ό,τι αφορά την επανέναρξη των συνομιλιών, ώστε να διευκρινιστεί πως ο διάλογος θα γίνει μεταξύ των δύο κοινοτήτων της Κύπρου. Σύμφωνα με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, «ο κ. Ετζεβίτ θα πρέπει να αλλάξει περισσότερο το λεκτικό του για να γίνει σαφής και προς εμάς και προς όλο τον κόσμο». Την ίδια μέρα η κυβέρνηση του Ισραήλ διαβίβασε «τη γνώμη της» στην κυπριακή κυβέρνηση για την παράβαση των κανονισμών εναέριας κυκλοφορίας στο FIR της Λευκωσίας από αεροσκάφη της και διαβεβαίωσε ότι θα λαμβάνονται όλα τα μέτρα για τη μη επανάληψη του γεγονότος. Ο Γουίλιαμ Κόεν, υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, με επιστολή του στους γερουσιαστές Ολύμπια Σνόου και Τσαρλς Ρομπ διαβεβαιώνει ότι οι ΗΠΑ «έχουν ξεκαθαρίσει τη θέση τους στην ηγεσία της Τουρκίας, συμπεριλαμβανόμενης και της στρατιωτικής, ότι θα πρέπει να αποσύρει τις προϋποθέσεις που θέτει για συνομιλίες για επίλυση του Κυπριακού και θα προσέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων». Ο πρόεδρος Κληρίδης με επιστολή του προς τον πρωθυπουργό της Ελλάδας, Κώστα Σημίτη, εκφράζει σειρά ανησυχιών για την πορεία του Κυπριακού και αναφέρεται στις προϋποθέσεις της Λευκωσίας για την αναβάθμιση της Τουρκίας στην Ευρώπη («Πολίτης», 28/20/99). Δημοσίευμα της εφημερίδας «Μάχη» αναφέρει ότι δημιουργήθηκε «διάσταση απόψεων και ψυχρότητα στις σχέσεις Αθηνών-Λευκωσίας» και γίνονται προσπάθειες να εξομαλυνθεί η κατάσταση. Με δηλώσεις του ο πρωθυπουργός της Τουρκίας αναφέρθηκε στην ύπαρξη «δύο ανεξάρτητων κρατών στην Κύπρο». Η κυπριακή κυβέρνηση χαρακτήρισε τις δηλώσεις ότι «δεν υποβοηθούν την προσπάθεια που καταβάλλεται διεθνώς για το σπάσιμο του αδιεξόδου». Με παράλληλες δηλώσεις, ο Τούρκος πρωθυπουργός χαρακτήρισε την Ελλάδα ως μη «εγγυήτρια δύναμη» στην Κύπρο. Σε απάντηση στον ισχυρισμό, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος της Αθήνας, Ρέππας, τόνισε ότι «μπορώ να πω ότι η Ελλάδα είναι εγγυήτρια δύναμη που σέβεται την ιδιότητα που της έχει αποδοθεί». Ακολούθησαν νέες μαζικές παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου της Κύπρου και του FIR Λευκωσίας από 90 τουρκικά μαχητικά αεροσκάφη. Για το γεγονός η Κύπρος διαμαρτυρήθηκε στον ΟΗΕ. Έγινε γνωστό ότι ο γερουσιαστής των ΗΠΑ Daniel Moynihan κατέθεσε πρόταση για δημιουργία συνθηκών ελεύθερων εμπορικών σχέσεων μεταξύ ΗΠΑ και Τουρκίας. Στο σκεπτικό της πρότασης αναφέρεται ότι «για τη Δύση η Τουρκία παίζει ένα σπουδαίο ρόλο στην Ευρώπη τόσο επειδή είναι μέλος του ΝΑΤΟ όσο και για την κατάσταση στην Κύπρο». Το παζάρεμα Όπως έγινε γνωστό, το μεγαλύτερο παζάρεμα για το Κυπριακό πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι σε συσχετισμό με την αποδοχή της Τουρκίας στην ΕΕ και την αποδοχή της Κύπρου στην ίδια ομάδα κρατών. Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι η κυβέρνηση της Αθήνας βρέθηκε μπροστά σε αξεπέραστες δυσκολίες, αδύναμη να αντιδράσει. Ακολούθησε το ξεσήκωμα του ελληνικού λαού, που είχε σαν αποτέλεσμα την αναβολή του ταξιδιού του προέδρου Κλίντον στην Αθήνα. Αντιδρώντας στη νέα πολιτική διαμόρφωση, ο Έλληνας πρωθυπουργός κατηγόρησε την αντιπολίτευση για «λαϊκισμό» και ότι «αρνείται να αναλάβει τις ευθύνες της» και ότι έτσι δεν εξυπηρετεί τα ελληνικά συμφέροντα. Με δηλώσεις του προέδρου Κληρίδη έγινε γνωστό ότι οι εκ του σύνεγγυς συνομιλίες των δύο ηγετών πρόκειται να αρχίσουν στις 3 Δεκεμβρίου στη Νέα Υόρκη. Αρχικά ο Τουρκοκύπριος ηγέτης, Ραούφ Ντενκτάς, αρνήθηκε συμμετοχή, ύστερα όμως από μερικές ώρες επιβεβαίωσε ότι πρόκειται να πάρει μέρος σε αυτές. Έγινε γνωστό αργότερα ότι στις αρχικές προσκλήσεις ο πρόεδρος Κληρίδης αναφερόταν ως «αυτού εξοχότης πρόεδρος» και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης ως «κ. Ντενκτάς». Ύστερα από την αντίδραση Ντενκτάς και ένα νέο κύμα τηλεφωνικών επαφών και πιέσεων, ο πρόεδρος Κληρίδης υποχρεώθηκε να δεχθεί την κοινή προσφώνηση «αυτού εξοχότητα κ. Κληρίδη» και «αυτού εξοχότητα κ. Ντενκτάς». Για άλλη μια φορά η Τουρκία καυχιόταν για τη δυναμική παρουσία της στο διπλωματικό διεθνή χώρο. Η αναγγελία της έναρξης των διαπραγματεύσεων «ικανοποίησε» την κυβέρνησης της Αθήνας, δίχασε το πολιτικό κατεστημένο της Κύπρου, ψύχρανε τις σχέσεις Αθήνας-Λευκωσίας και άνοιξε τις πόρτες της Ευρώπης για την Τουρκία. Με μήνυμά του ο γενικός γραμματέας του ΑΚΕΛ, Δημήτρης Χριστόφιας, τονίζει ότι «εμείς ποτέ δεν θα συναινέσουμε σε κάτι που είναι συνώνυμο της διχοτόμησης, όσο περίτεχνα κι αν το σερβίρουν οι διάφοροι καλοθελητές». Με δηλώσεις του ο Τουρκοκύπριος ηγέτης, Ραούφ Ντενκτάς, τόνισε την πρόθεσή του να παραστεί στις συνομιλίες μόνον ύστερα από την αναγνώρισή από τη διεθνή κοινότητα ως «ηγέτη της τουρκοκυπριακής πολιτείας». Δημοσίευμα της τουρκικής ημερήσιας «Χουριέτ» αναφέρει δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας, Τζεμ, σύμφωνα με τις οποίες «ούτε χιλιοστό δεν πρόκειται να υποχωρήσει η Τουρκία στην Κύπρο». Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες ήδη έχει αποφασισθεί «πακέτο με τρεις προτάσεις». Έγινε επίσης γνωστό ότι το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας της Τουρκίας αποφάσισε να μη γίνει ούτε βήμα υποχώρησης στο Κυπριακό. Αυτό, εξάλλου, επιβεβαιώθηκε και από το γεγονός ότι οι Τούρκοι παρέμειναν ανένδοτοι στις πιέσεις του προέδρου των ΗΠΑ, ο οποίος προσπάθησε να αποσπάσει κάτι σε αντάλλαγμα για την είσοδο της χώρας στην ΕΕ. Ο Αμερικανός πρόεδρος, μιλώντας στο δείπνο του Έλληνα προέδρου της Δημοκρατίας στην Αθήνα, διαβεβαίωσε τη διοίκηση της Ελλάδας ότι «θα κάνει ό,τι μπορεί για την επίλυση του Κυπριακού». Λίγο πιο πέρα, στη γωνία του δρόμου, ο οργισμένος Ελληνισμός έκαιγε ό,τι βρισκόταν μπροστά του σε ένδειξη διαμαρτυρίας κατά της απαράδεκτης πολιτικής του Κλίντον. Οι μέρες που ακολούθησαν τα γεγονότα της Κωνσταντινούπολης και της Αθήνας αποτέλεσαν κάποιο είδος «οδοστρωτήρα πολιτικής συνείδησης» για την κυβέρνηση της Αθήνας και εκείνη της Κύπρου, καθώς έλαβαν εντολή να συμφωνήσουν για την αποδοχή της Τουρκίας από το Ευρωπαϊκό Κλαμπ. Ο μόνος προβληματισμός ήταν εκείνος της λαϊκής αντίδρασης και του πολιτικού κόστους, τον οποίο όμως υποσχέθηκε να διαφοροποιήσει η Ουάσιγκτον με το στημένο «θέατρο του ελληνικού θριάμβου». Το γεγονός ότι τόσο ο πολιτικός κόσμος της Ελλάδας όσο και ο ελληνικός λαός αποδέχθηκαν τη ΝΑΤΟϊκή πολιτική φιλοσοφία «της παραχώρησης στρεμμάτων γης για την ειρήνη», της οποίας σταυροφόρος ανέλαβε ο Γιώργος Παπανδρέου, έπεισε το τμήμα του υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ ότι η αποδοχή θυσιών από τον ελληνικό πληθυσμό θα ήταν απλώς υπόθεση μηνών. Οι νέες συνθήκες Κάτω από αυτές τις προϋποθέσεις άρχισε η προετοιμασία της μεγάλης μάχης για την Ευρωπαϊκή Τουρκία. Ήταν μια περίοδος έντονων διπλωματικών συμφωνιών, οι περισσότερες των οποίων απέβλεπαν στην ικανοποίηση της κοινής γνώμης Ελλάδας και Ελληνοκύπριων, προκειμένου να μην υπάρξει πολιτικό κόστος για τους αγωγιάτες της πολιτικής Σημίτη και Παπανδρέου. Με δηλώσεις του ο κ. Σημίτης ζήτησε «πρωτοβουλίες» από την Τουρκία, ώστε η Τουρκία όπως και η Ελλάδα να αναλάβει πρωτοβουλίες, για να υπάρξει μόνιμη ειρήνη και σταθερότητα στην περιοχή. Εν όψει των συνομιλιών της 3ης Δεκεμβρίου συνήλθε το Εθνικό Συμβούλιο και συζήτησε επί τέσσερις ώρες τις πιθανότητες της πορείας. Με επιστολή του ο πρόεδρος του ΔΗΚΟ, Σπύρος Κυπριανού, διαχωρίζει τις ευθύνες του τόσο από τον πρόεδρο Κληρίδη όαο και από τον πρωθυπουργό της Ελλάδας, Κώστα Σημίτη, σε ό,τι αφορά τις εξελίξεις στο εθνικό θέμα. Σύμφωνα με τον κ. Κυπριανού, «προϋπήρξε συμφωνία Ελλάδας και Κύπρου για την αποδοχή της αμερικανικής απόφασης, που ανέλαβε να εφαρμόσει η Ευρωπαϊκή Ένωση για αποδοχή της Τουρκίας ως υποψήφιας χώρας για ένταξη στην ΕΕ». Την «κάθετη διαφωνία» του ο κ. Κυπριανού έκφρασε στον υπουργό Εξωτερικών της Ελλάδας, στον οποίο τόνισε ότι «δεν είναι δυνατό να αποδώσει η πολιτική της καλής συμπεριφοράς ή του καλού παιδιού». Κάτω από αυτές τις συνθήκες άρχισαν οι από κοντά διαπραγματεύσεις στη Νέα Υόρκη με τη διαφωνία των πολιτικών κομμάτων της Κύπρου με την πολιτική υποταγής και υποχωρητικότητας του Κληρίδη, κάτι που ο κ. Χριστόφιας του ΑΚΕΛ χαρακτήρισε ως «συνομιλίες σκοπιμότητας». Την παραμονή ακριβώς της έναρξης των συνομιλιών ο Ραούφ Ντενκτάς ζήτησε τον τερματισμό της ενταξιακής πορείας της Κύπρου και την αναγνώριση του ψευδοκράτους. Παρ' όλ' αυτά, ο εξοχότατος Γλαύκος Κληρίδης ισχυρίσθηκε ότι «ήρθαμε στη Νέα Υόρκη με καλή θέληση και με σκοπό να αξιοποιήσουμε το ενδιαφέρον που εκφράζεται από τη διεθνή κοινότητα». Έτσι περίπου άρχισε το μεγάλο θέατρο απεμπόλησης των δικαίων του κυπριακού Ελληνισμού, των παζαρεμάτων και της αποδοχής της βούλησης των αποφάσεων των Μπίλντερμπέργκερ και άλλων διεθνών οργανισμών που παίρνουν αποφάσεις για το μέλλον των λαών. Στα πλαίσια αυτών των συζητήσεων οι διαβουλεύσεις περιστράφηκαν στο συνταγματικό (τη δομή δηλαδή της νέας διοίκησης της Κύπρου). Αυτό προβλέπει τη δημιουργία τουρκοκυπριακής και ελληνοκυπριακής διοίκησης. Μια χαλαρή ομοσπονδιακή διοίκηση με εναλλασσόμενη προεδρία. Τη δημιουργία δύο νομοθετικών σωμάτων, εκ των οποίων τα μέλη της βουλής θα εκλέγονται σε αντιστοιχία με τον αριθμό των ψηφοφόρων που εκπροσωπούν, και της γερουσίας, στην οποία οι δύο κοινότητες θα αντιπροσωπεύονται με ίσο αριθμό αντιπροσώπων. Κάθε νομοθετικό έγγραφο θα πρέπει να εγκρίνεται από τα δύο σώματα. Στο εδαφικό οι Τουρκοκύπριοι επιμένουν να κρατήσουν όσο μπορούν περισσότερο. Ο κ. Κληρίδης ζητά τα Βαρώσια με την Αμμόχωστο. Στην ασφάλεια η κάθε κοινότητα θα διαθέτει τη δική της αστυνομία και γίνονται διαπραγματεύσεις για την ¨ενιαία εθνική ασφάλεια». Σε θέματα περιουσίας ο κ. Ντενκτάς επιμένει να εφαρμοσθεί σύστημα ανταλλαγής περιουσιών και να δοθεί και μια μικρή αποζημίωση. Σε παρόμοιο κλίμα πιέσεων και διπλωματικών παγίδων και κάτω από ένα σενάριο προσεγμένης προπαγάνδας για τη λαϊκή κατανάλωση ήρθε η ημέρα αποδοχής της Τουρκίας από την ΕΕ ως υποψήφιας χώρας με κανένα στοιχείο υποχώρησής της σε ό,τι αφορά το Κυπριακό και το Αιγαίο. Για τον υπουργό Εξωτερικών Ελλάδας και τον κ. Σημίτη τα γεγονότα «υπήρξαν θρίαμβος» για τους Ελληνοκύπριους, τους κατοίκους των νησιών του Αιγαίου και εκείνους της Θράκης πραγματική ταφόπλακα. Τα σχέδια των ΝΑΤΟϊκών για οριστική ρύθμιση των διαφορών των δύο γειτόνων κρατών τώρα μπαίνουν στο τρίτο στάδιο εφαρμογής, το διαχωρισμό του Αιγαίου σε οικονομικές ζώνες επιρροής και την παράδοση εκείνων του ανατολικού Αιγαίου στην απαιτητική Τουρκία. «Καλύτερα να έχουμε μερικά στρέμματα γης λιγότερα και να ζούμε με ειρήνη και ασφάλεια παρά όπως είμαστε σήμερα και με την πιθανότητα σύγκρουσης», δήλωσε πρόσφατα σε συνέντευξη τύπου στο Τορόντο ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών! Συμφωνώ. Η ιστορία, ωστόσο, μας διαβεβαιώνει ότι κάτι τέτοιο δεν υπάρχει περίπτωση να συμβεί με την Τουρκία, η οποία μετά την Κύπρο και το Αιγαίο δεν θα διστάσει να φθάσει και μέχρι την Εύβοια, εάν όχι και την Αθήνα. |
|